Trần Thị Hường ba tiểu loạI ĐỘng từ tiếng hàn qua một phưƠng diện phân loạI



tải về 253.14 Kb.
Chuyển đổi dữ liệu10.11.2017
Kích253.14 Kb.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI



TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

--------------------------------------



Trần Thị Hường

BA TIỂU LOẠI ĐỘNG TỪ TIẾNG HÀN QUA MỘT PHƯƠNG DIỆN PHÂN LOẠI

(có đối chiếu với tiếng Việt)

Chuyên ngành: Ngôn ngữ học đối chiếu

Mã số: 62 22 01 10


TÓM TẮT LUẬN VĂN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC
HàNội – 2014



KHOA NGÔN NGỮ HỌC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN


Người hướng dẫn khoa học: GS.TS ĐINH VĂN ĐỨC

Phản biện 1:
Phản biện 2:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng cấp ĐHQG chấm luận án tiến sĩ họp tại: ……………………………………………………………………

Vào hồi giờ ngày tháng năm
MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài


Động từ (ĐT) là một từ loại cơ bản, phức tạp nhất, sử dụng rộng rãi nhất, chiếm vị trí quan trọng hàng đầu trong hệ thống các từ loại của các ngôn ngữ nói chung và tiếng Hàn nói riêng.Ở Việt Nam cũng như ở một số quốc gia khác, tuy nghiên cứu và đào tạo tiếng Hàn đang rất được quan tâm, nhưng đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào đi sâu vào vấn đề từ loại tiếng Hàn, đặc biệt là về vấn đề ĐT tiếng Hàn và phân loại chúng trong sự đối chiếu với tiếng Việt.

2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án


Luận án, sau khi đề cập đến vấn đề phân loại ĐT trong tiếng Hàn, tập trung vào nhận diện, miêu tả và phân loại ba tiểu loại ĐT được sử dụng nhiều nhất trong giao tiếp tiếng Hàn là ĐT nói năng (verbal verbs) ĐT tình thái (modal verbs) và ĐT chuyển động (motion verbs) tiếng Hàn, có sự so sánh với tiếng Việt. Lý do chọn ba tiểu loại ĐT này là bởi đây là những tiểu loại ĐT cơ bản, có tần suất sử dụng cao nhất trong giao tiếp. Luận án lần lượt phân tích và xem xét đặc điểm các tiểu loại ĐT này dưới hai góc độ ngữ nghĩa và ngữ pháp (NP) nhìn từ phương diện chức năng.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu


Luận án đề ra nhiệm vụ nghiên cứu cho những vấn đề liên quan đến ba tiểu loại ĐT tiếng Hàn là ĐTNN, ĐTTT, ĐTCĐ ở cả ba bình diện kết học, nghĩa học và dụng học, trong đó tập trung chủ yếu đến bình diện ngữ dụng của câu và theo hướng NP - ngữ nghĩa. Cụ thể là :

- Góp phần làm sáng tỏ đặc điểm hình thái, chức năng cú pháp, ngữ nghĩa - NP của ĐT tiếng Hàn nói chung và 3 tiểu loại ĐTNN, ĐTTT và ĐTCĐ tiếng Hàn nói riêng.

- Phân tích miêu tả, phân loại các ĐT trong ba tiểu loại ĐT tiếng Hàn tiêu biểu kể trên, làm rõ vai trò của chúng với tư cách là hạt nhân tổ chức cấu trúc ngữ nghĩa và cấu trúc cú pháp của câu.

- Phân tích đối chiếu nhằm tìm ra sự tương đồng và dị biệt của ba loại ĐT tiêu biểu tiếng Hàn và tiếng Việt.

- Rút ra những nhận xét tổng hợp về mặt lí luận và thực tiễn liên quan đến ĐT tiếng Hàn, từ đó có thể nêu ra những ứng dụng vào lĩnh vực đối chiếu ngôn ngữ Hàn - Việt, dịch thuật hoặc từ điển học cũng như lĩnh vực giảng dạy tiếng Hàn tại Việt Nam.

4. Phương pháp nghiên cứu


Phương pháp nghiên cứu chủ yếu trong luận án này là phương pháp phân tích NP, ngữ nghĩa kết hợp giữa phân tích từ loại và phân tích ngữ nghĩa cú pháp, phương pháp so sánh- đối chiếu.

Để đảm bảo tính khách quan, xác thực hoạt động của từ cũng như ý nghĩa ngữ dụng của chúng, luận án đã sử dụng kho ngữ liệu song ngữ. Bóc tách thống kê và phân loại, sử dụng chúng để phục vụ miêu tả, phân tích.

Áp dụng các phương pháp, thủ pháp đối chiếu của Lê Quang Thiêm (2004), Bùi Mạnh Hùng (2008) và Nguyễn Văn Chiến (1992). Ngoài ra, đề tài cũng sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học chung là diễn dịch và quy nạp.

5. Bố cục và nội dung triển khai luận án


Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Phụ lục cần thiết, luận án của chúng tôi chia làm 4 chương chính sau:

Chương 1: Tổng quan

Chương 2: Tiểu loại ĐT nói năng tiếng Hàn, có đối chiếu với tiếng Việt

Chương 3: Tiểu loại ĐT tình thái tiếng Hàn, có đối chiếu với tiếng Việt

Chương 4: Tiểu loại ĐT chuyển động tiếng Hàn, có đối chiếu với tiếng Việt

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

    1. Tổng quan về nghiên cứu NP và từ loại tiếng Hàn


Có thể chia các nghiên cứu về NP tiếng Hàn thành các giai đoạn : giai đoạn của NP truyền thống (từ 1897-1963), giai đoạn NP cấu trúc, NP tạo sinh , giai đoạn NPCN hiện đại (giai đoạn từ sau thập kỉ 50-60).

Nghiên cứu NP tiếng Hàn hiện đại bắt đầu từ cuối thế kỉ 19, hầu hết là dựa vào các nhà NP phương Tây. Từ đầu thế kỉ 20, xuất hiện các nhà NP Hàn Quốc tiêu biểu như Yu Giljoon (1909), Joo Sikyung, Kim Doobong (1916, 1922), Choi Hyunbae (1937), Lee Heeseung (1949). v.v…



Nghiên cứu NP theo trường phái cấu trúc, tạo sinh đã được Ju Sigyung giới thiệu vào Hàn Quốc và chính thức tạo được chỗ đứng tại Hàn Quốc vào những năm 50-60 bởi ảnh hưởng từ N.S.Trubetzkoy (1939), L.Bloomfield (1933).v.v... Những nghiên cứu về NP và từ loại tiếng Hàn bắt đầu xuất hiện từ đầu thế kỉ 20 với người tiên phong là nhà ngôn ngữ học Ju Sigyung (1905 ~1914), đến thời kì ổn định và định hình (1930~1946) và thời kì phổ cập và phát triển (1946~1963) mà tiêu biểu là Choi Hyeonbae (1930, 1934, 1937, 1946,1948,1956 a,b,c). Cho đến cuối thế kỉ 20, đầu thế kỉ 21, các nghiên cứu phân loại từ loại mới có sự khởi sắc, do ảnh hưởng của lí luận ngôn ngữ phương Tây, tiêu biểu cóKim Yeonghee(1974), Kim Heungsoo(1989), Woo hyungsik(1991), Hong jaeseong(1996), Han songhwa(1998), Lee Byunggyu(2001), Kim eunyeong(2004)..v.v..
      1. Các nghiên cứu về ĐT nói năng tại Hàn Quốc


Qua khảo sát sơ bộ, có thể chia các nghiên cứu về ĐTNN tiếng Hàn thành hai hướng chính. Đó là (i) cácnghiên cứu ĐTNN tiếng Hàn liên quan đến bình diện NP, ngữ nghĩa từ vựng, tiêu biểu là nghiên cứu về bổ ngữ trích dẫn (trực tiếp và gián tiếp) có chứa “-고” xuất hiện trong cấu trúc câu, mệnh đề có ĐTNN. (ii)Các nghiên cứu về khái niệm và phân loại ĐTNN tiếng Hàn chủ yếu dựa vào ý nghĩa và cú pháp.
      1. Các nghiên cứu về ĐT tình thái tại Hàn Quốc


Gồm 5 loại nghiên cứu chính : (i) cung cấp khái niệm và tiêu chí về xác lập phạm trù tình thái; (ii) làm rõ mối quan hệ giữa tình thái (modality) và thức(mood); (iii)làm sáng tỏ ý nghĩa hay đặc tính của tình thái, chủ yếu là tình thái nhận thức(epistemic modality) được biểu hiện bằng trợ ĐT/ĐT tình thái; (iv) phân tích ý nghĩa của tình thái tốtiếng Hàn; (v) các nghiên cứu liên quan đến phân tích khả năng nhận thức, lỗi sai của người học tiếng Hàn trong lĩnh vực giáo dục tiếng Hàn dành cho người nước ngoài.
      1. Các nghiên cứu về ĐT chuyển động tại Hàn Quốc :


Ngoài việc đề cập các phương diện của ĐTCĐ như kết học, nghĩa học, đan xen trong các nội dung về các phạm trù NP trong các sách NP tiếng Hàn, tại Hàn Quốc có bốn hướng nghiên cứu chính liên quan đến tiểu loại ĐT này, gồm (i) định nghĩa về cú pháp, ý nghĩa của ĐTCĐ; (ii) phân loại ĐTCĐ theo tiêu chuẩn kết học và nghĩa học; (iii) đối chiếu ĐTCĐ tiếng Hàn với ngôn ngữ khác; (iv) nhằm mục đích giảng dạy tiếng Hàn.

1.2. Tổng quan về nghiên cứu từ loại tiếng Việt


Các nghiên cứu về phân định từ loại tiếng Việt được chia thành 3 nhóm chính.(i) theo hướng phân định từ loại dựa vào ý nghĩa do chịu ảnh hưởng của NP lô gich truyền thống.(ii) phân định từ loại dựa vào đặc điểm NP của từ, chức vụ cú pháp làtiêu chuẩn phân loại duy nhất.(iii)coi từ loại là một phạm trù từ vựng- NP do tiếp thu quan niệm của các nhà Đông phương học Xô Viết, từ đó tiến hành phân loại từ loại tiếng Việt dựa trên sự kết hợp cả hai tiêu chí nội dung và hình thức.

Chúng tôi đồng tình với quan điểm phân định từ loại của nhóm tác giả thứ ba. TheoĐinh Văn Đức (2010) thì việc phân định từ loại “không nên hiểu đơn giản chỉ là công việc phân loại cơ giới vốn từ vựng của một ngôn ngữ nào đó, nhằm dán nhãn cho các từ, rồi xếp chúng vào ô này hay ô khác (...). Mục tiêu ở đây là tìm ra các giá trị NP của một lớp từ, hạng từ, trong đó, gắng đến tận các từ cụ thể, rồi quy chúng vào những phạm trù nhờ những giá trị được xác lập ở chúng.” Chúng tôi theo quan điểm của Đinh Văn Đức , nhất trí chia từ loại (với tư cách là vấn đề thuộc về mảng từ pháp học) theo bản chất NP.


1.2.1. Các nghiên cứu về ĐT nói năng tại Việt Nam


Về cơ bản, các công trình nghiên cứu ĐTNN (hoặc kết hợp ĐT cảm nghĩ nói năng) ở Việt Nam có thể chia thành ba nhóm, gồm: (i) Dựa vào hình thức NP, khả năng kết hợp của từ để phân loại ĐTNN hoặc đề cập đến ĐTNN như một tiểu loại của các nhóm ĐT khác. (ii) Dựa vào mô hình cấu trúc ngữ nghĩa của các ĐTNN, từ đó nhận diện và phân loại ĐTNN như một tiểu loại riêng. (iii) Dựa trên quan điểm NPCN, tiêu biểu là Cao Xuân Hạo (1991) và Nguyễn Thị Quy (1995), Hoàng Văn Vân (2002), ..v..v.. Các tác giả này đã đề cập một cách sơ lược đến ĐTNN từ góc độ nghĩa học. Nhóm này nhìn chung cũng đưa ra được những miêu tả chính xác về ĐTNN, nhưng vẫn chưa nêu bật được đặc trưng ngữ nghĩa và NP của ĐTNN tiếng Việt.

1.2.2. Các nghiên cứu về ĐT tình thái tại Việt Nam


Ở Việt Nam, có nhiều nghiên cứu đề cập đến vấn đề tình thái và phân loại các phương tiện biểu hiện tình thái trong đó có ĐTTT tiếng Việt. Tiêu biểu nghiên cứu sâu và toàn diện nhất về ĐTTT là Huỳnh Văn Thông (2004) và Bùi Trọng Ngoãn (2004).

1.2.3. Các nghiên cứu về ĐT chuyển động tại Việt Nam


Theo khảo sát sơ bộ của luận án, có thể chia ra thành hai nhóm nghiên cứu chính là:(i)Các nghiên cứu có đề cập đôi chút đến ĐTCĐ trong quá trình phân tích, giới thiệu về vị từ/ ĐT tiếng Việt nói chung. Theo đó, nhóm ĐTCĐ được xếp lẫn vào các nhóm ĐT khác. (ii)Một số nghiên cứu về ĐTCĐ tiếng nước ngoài (như tiếng Nga, tiếng Anh) có phần đối chiếu hoặc liên hệ với ĐTCĐ tiếng Việt.

1.3.Về đặc trưng cơ bản của từ loại ĐT tiếng Hàn


Tiếng Hàn thuộc ngôn ngữ chắp dính điển hình (agglutinative language). ĐT tiếng Hàn mang những đặc trưng cơ bản sau: (i) Biến đổi dạng thức, thể hiện ở việc đòi hỏi có đuôi từ(어미/word ending) - gắn thêm các từ công cụ vào một yếu tố có ý nghĩa từ vựng nào đó để diễn đạt ý nghĩa và chức năng đa dạng trong câu. (ii) Câu tiếng Hàn có đặc điểm là kết thúc bằng đuôi từ gọi là đuôi kết thúc câu (종결어미/terminative ending), gắn sau ĐT và giữ vai trò phân biệt các dạng câu trần thuật, nghi vấn..với các cấp độ của phép kính ngữ..v.v..Thân ĐT có thể kết hợp với các đuôi từ để biểu thị thời thể, dạng kính ngữ, dạng câu và thái độ của người nói. Giống như chức năng trợ từ (조사/particle) được gắn vào sau danh từ, đuôi từ được gắn vào sau ĐT/tính từ để biểu hiện nhiều chức năng khác nhau. Các đuôi từ có hình thái khác nhau ngay cả khi chúng có cùng chức năng trong câu. (iii) Hoạt động cú pháp của ĐT tiếng Hàn đi kèm với nhiều hình thức NP đa dạng biểu hiện nhiều ý nghĩa NP ở các phạm trù NP khác nhau… (iv) Trong nhiều nghiên cứu phân tích cú pháp, ĐT luôn được coi là từ loại có khả năng làm thành phần chính trong cụm từ, chi phối tới các thành phần khác. Đặc biệt, trong kết cấu có các bổ trợ ĐT (phụ ĐT), phương thức kết hợp của các ĐT chính cho thấy rõ đặc điểm về mặt hình thái của loại hình ngôn ngữ chắp dính. (v) Phát triển mạnh các cấu trúc liên kết ĐT như cấu trúc ĐT chuỗi (yeonsok dongsa: serial verb) hay cấu trúc ĐT bổ trợ.

1.4. Vấn đề phân loại ĐT trong tiếng Hàn

1.4.1. Công việc phân loại động từ trong ngữ pháp


Ngữ pháp truyền thống châu Âu khởi đầu từ thế kỷ 17 đã luôn coi ĐT là một trong hai trung tâm ngữ pháp để biểu thị hai trung tâm tương ứng của phán đoán ( logic). Theo đó cấu trúc Chủ từ- Động từ (C-V) là nòng cốt câu đơn trong mọi trường hợp. Trong khi làm trung tâm của vị ngữ, ĐT( với các dạng thức ngữ pháp của nó) luôn có những thành tố phụ về ngữ pháp quây quần xung quanh.Các thành tố phụ tùy theo mối quan hệ với động từ ( trực tiếp/gián tiếp hoặc liên kết chặt/ lỏng) đã được coi là tiêu chí ngữ pháp ổn định để phân chia động từ thành hai mảng đối lập nhau : Động từ ngoại động và động từ nội động. Trong một thời gian dài cái khung này dường như đã trở thành sự phân loại phổ quát cho mọi ngôn ngữ khác nhaubất chấp các đặc trưng loại hình của mỗi ngôn ngữ.

Nửa đầu thế kỷ 20, khi ngôn ngữ học cấu trúc luận thịnh hành, các nhà ngữ pháp đã nhấn mạnh vào tiêu chí hình thức trong phân loại ĐT, theo đó ĐT trong các ngôn ngữ châu Âu tiếp tục được nhấn mạnh tiêu chí hình thái học. Các nhà miêu tả luận tìm các giải pháp phân loại ĐT và các cấu trúc cú pháp ( cấu trúc nội hướng và các dạng thức đoản ngữ ).Từ cuối thập kỷ năm mươi, khi ngôn ngữ học trở lại với ngữ nghĩa thì việc phân loại ĐT đã có những giải pháp mới với cương vị mới của ĐT, tiêu biểu là ba phân loại cận chức năng  với các nhà NP tiêu biểu là L. Tesniére (1959), A Kholodovich (1960), Ch. Fillmore (1968).


1.4.2. Công việc phân loại ĐT trong NP tiếng Hàn


Tại Hàn Quốc, các công trình nghiên cứu về ĐT có thể chia thành 2 hướng chính : (i) Theo tiêu chuẩn hình thái. Những nghiên cứu về phân loại ĐT sớm nhất phải kể đến là Yu Kiljoon (1897), Kim Doobong (1934), Choi Hyunbae (1937). Theo đó, ĐTchủ yếu được phân loại dựa trên cơ sở lí luận của NP truyền thống, thường được phân định thành nội động, ngoại động, chủ động, bị động, sai khiến.v.v…Ban đầu những nghiên cứu này được tiến hành kết hợp phân loại dựa vào tiêu chí ý nghĩa kết hợp với tiêu chí chức năng cú pháp nên tỏ ra hạn chế bởi sự không rõ ràng trong chọn lựa tiêu chí phân loại. (ii)Theo tiêu chuẩn ý nghĩa. Một số nghiên cứu khác về phân loại ĐT dựa trên tiêu chuẩn ý nghĩa về thời thể (상적의미) dựa vào các dạng kết hợp về mặt cú pháp. Tiêu biểu cho những nghiên cứu này có Cho Minjeong (2001), Nam Seungho (2004), Go Yeonggeun ( 2007), Seo Jeongsu (1968), Hong Jaeseong (1996), Han Songhwa (1998)…v..v...(iii)Theo tiêu chuẩn ngữ nghĩa- ngữ dụng :Áp dụng các lý thuyết về phân loại từ loại theo ý nghĩa (vai nghĩa, ý nghĩa từ vựng NP) của các học giả Âu Mĩ như Fillmore, Lyons, Dik, Palmer, v.v..,các nhà Hàn ngữ học phân chia ĐT tiếng Hàn thành ĐTNN, ĐT CĐ, ĐTTT, ĐT tâm lý, ĐT tình cảm, ĐT tư duyv.v…Tùy vào việc áp dụng lý thuyết phân loại nào, sẽ cho ra các kết quả phân loại ĐT khác nhau. Tiêu biểu có các nghiên cứu : Kim Yeonghee (1977), Lee Gidong (1978), Hong Jaeseong (1984) (1986), Kim Eungmo (1989). Từ sau những năm 2000 trở về đây, nhiều nghiên cứu trên quan điểm ngôn ngữ học tri nhận (인지언어학) liên quan đến vị từ đã được tiến hành.

1.5. Quan điểm tiếp cận của đề tài

Luận án tập trung vào miêu tả và tìm ra những đặc trưng cơ bản nhất về từ loại ĐT - một từ loại quan trọng và có tần suất sử dụng cao trong tiếng Hàn hiện đại, ở cả ba bình diện kết học, nghĩa học và dụng học, trong đó chú trọng về đặc trưng ngữ nghĩa- ngữ dụng của các tiểu loại ĐT chính dưới ánh sáng của NPCN.

Luận ánủng hộ quan điểm của các nhà NPCN tiêu biểu như Fillmore, Chafe (1970), Jackendoff (1995) và của Cao Xuân Hạo (1991), Đinh Văn Đức (2001) liên quan đến phân loại ĐT theo quan điểm NPCN, cụ thể là các thành tố trong cấu trúc nghĩa của câu có chứa ĐT và các vai nghĩa của chúng. Phạm vi của nghiên cứu được thu hẹp trong việc nghiên cứu trường hợp ba nhóm ĐT được sử dụng với tần suất cao nhất trong giao tiếp tiếng Hàn, đó là ĐTNN,ĐTTT và ĐT CĐ. Tư liệu được khảo sát là các câu trong tiếng Hàn và tiếng Việt chứa lõi vị ngữ là các ĐT cơ bản thuộc 3 nhóm này, được trích từ các nguồn khác nhau như kịch bản phim truyền hình, tác phẩm văn học, bản tin thời sự, giáo trình tiếng Hàn, từ điển Hàn Việt và các nguồn tài liệu tham khảo tin cậy khác.

CHƯƠNG 2:TIỂU LOẠI ĐT NÓI NĂNG TIẾNG HÀN(có đối chiếu với tiếng Việt)


2.1. Khái niệm và cương vị NP của ĐT nói năng tiếng Hàn

2.2. Phạm vi nghiên cứu

2.3. Những điểm quan yếu của ĐT nói năng tiếng Hàn

2.3.1. Cấu trúc cú pháp cơ bản của câu chứa ĐT nói năng tiếng Hàn

Cấu trúc dạng đầy đủ, mang tính bao quát nhất của ĐTNN tiếng Hàn là : (N0-i/ga) (N2- ege/hante) (N1-go/eul/reul/e-daehae) V, trong đó, N là danh từ, -i/ga là trợ từ chỉ chủ ngữ, -eul/reul là trợ từ chỉ bổ ngữ, -ege, -e-daehae là trợ từ tặng cách, V là ĐTNN.


2.3.2. Đặc điểm ngữ nghĩa của ĐTNN tiếng Hàn


ĐTNN tiếng Hàn có hai đặc trưng về ý nghĩa là [+biểu hiện ngôn ngữ ] và [+ nội dung]. Có thể nói, mọi hành động, suy nghĩ của con người trong cuộc sống đều là những hành động có chủ ý. Do vậy, hành động phát ngôn (chính danh) của con người luôn phải có chủ ý và một nội dung nhất định.

2.3.3. Các tham tố trong cấu trúc VT- tham tố của ĐTNN tiếng Hàn

ĐTNN tiếng Hàn theo cách hiểu “ là những ĐT biểu thị, gọi tên các hành vi ngôn ngữ”, có thể coi là một phương tiện ngôn ngữ cơ bản để biểu đạt sự tình phát ngôn có những đặc trưng như :(i) có thể kết hợp dễ dàng với các phó từ chỉ cách thức, thái độ nói năng.(ii) ĐTNN tiếng Hàn với vai trò là VT phát ngôn có tham tố được thể hiện bằng các trợ từ liên kết “-go”hoặc trợ từ -eul/reul . ĐTNN tiếng Hàn thường là ĐT đòi hỏi hai mệnh đề bổ ngữ (tham tố-arguments), một là mệnh đề trạng ngữ tặng cách có chứa trợ từ tặng cách “-ege”, và/hoặc mệnh đề bổ ngữ thứ hai là bổ ngữ được tạo bởi liên từ “-go”. Đây là dấu hiệu hình thức đặc trưng nhất của cấu trúc câu chứa ĐTNN trong tiếng Hàn. (iii) ĐTNN tiếng Hàn thường là VT phát ngôn có 3 tham thể bắt buộc (phát ngôn thể-PNT, tiếp ngôn thể-TNT/ đối ngôn thể-ĐNT, ngôn thể- NT) tạo nên cấu trúc lõi của sự tình phát ngôn. (iv) ĐTNN tiếng Hàn có thể dùng trong hai chức năng: miêu tả và ngôn hành.


2.3.4. Danh mục vai nghĩa và các tham thể của ĐT tiếng Hàn:


Dựa vào lí thuyết về vai nghĩa của Fillmore và một số nhà NP khác, luận án đã liệt kê những vai nghĩa của ĐTNN như một thành tố trung tâm, lõi của ngữ đoạn, gồm vai Phát ngôn thể (Người phát/Theme), Tiếp ngôn thể (Người nhận/Recipient), Nội dung/content, Thụ thể/Patient. Ngoài ra còn có các vai như Phương thức/Manner, Mục tiêu/Goal, Tư cách/Appraisee cũng có thể xuất hiện trong ngữ đoạn có chứa ĐTNN.

2.3.5. Về các diễn tốcủa ĐT nói năng tiếng Hàn:

2.4.5.1. Mô hình cấu trúc lõi có chứa ĐT nói năng tiếng Hàn:


Về mặt hình thức, cấu trúc cốt lõi của STPTTH có mô hình như sau:

PNT- TNT/ĐNT-NT-ĐTNN

* Trong tiếng Hàn có phạm trù kính ngữ, chú trọng tới các phương thức biểu hiện kính ngữ trong giao tiếp. Do đó, trong phát ngôn có chứa ĐTNN, cũng cần lưu ý đến vai Tư cách của người tham gia vào các tình huống phát ngôn để có sự lựa chọn các yếu tố đi kèm thích hợp.

2.3.6. Cấu trúc ngữ nghĩa của ĐTNN tiếng Hàn


Cấu trúc này có thể rút gọn, tùy vào tình huống phát ngôn như rút gọn vai tác thể, đối thể, vai nội dung khi vai giao tiếp đã được xác định.

2.4. Các tiểu lớp, nhóm ĐT nói năng tiếng Hàn thường gặp


Lấy tính chất của mối quan hệ giữa lời của chủ thể và khách thể giao tiếplàm căn cứ phân loại, từ đó chia thành hai nhóm:(i)Nhóm ĐTNN biểu thị hành vi độc thoại như (không có đối ngôn): 중얼거리다(lẩm bẩm),외치다(kêu gào)..v.v…(ii) Nhóm ĐTNN biểu thị hành vi đối thoại (có đối ngôn): 논쟁하다 (tranh luận),대화하다(đối thoại).v.v…Trong số hơn 100 ĐTNN mà chúng tôi chọn ra được từ các nguồn ngữ liệu thì phần lớn các ĐTNN thuộc nhóm (ii), mang tính [+chủ ý] và [+con người] và thường có từ hai tham thoại trở lên.

Về mặt chức năng, ĐTNN tiếng Hàn có chức năng biểu thị, gọi tên các hành động ngôn ngữ (theo phân loại của J.Searle). Theo đó, có thể chia ĐTNN tiếng Hàn thành 5 nhóm:(i)ĐTNN nhóm trần thuật;(ii) nhóm điều khiển;(iii) nhóm cam kết;(iv)nhóm tuyên bố; (v)nhóm tình thái.

Dựa theo ngữ nghĩa và tính chất chi phối của ĐT, luận án đã chia ĐTNN tiếng Hàn thành 7 nhóm gồm : Nhóm báo cáo [보고]류, Nhóm cam kết (kết ước) [약속]류 , Nhóm điều khiển (ra lệnh, yêu cầu) [명령]류, ④ Nhóm biểu lộ (khen,chê)[질책, 비하]류, ⑤Nhóm tuyên bố (tuyên bố, buộc tội)[고발]류 , ⑥ Nhóm ĐTNN mang nghĩa tình thái , . Nhóm ĐT ngôn hành (ĐT ngữ vi)

2.4.4. Miêu tả một số ĐT nói năng điển mẫu:


Luận án đã miêu tả ĐTđiển mẫu Malhada (nói)Buthakhada (nhờ) với các đặc trưng về ngữ nghĩa, ngữ dụng trong sự đối sánh với tiếng Việt.

2.5. Đối chiếu với tiếng Việt


Với vai trò là cốt lõi của phát ngôn- ĐTNN tiếng Hàn và tiếng Việt đều xuất hiện với tần suất cao. Ngoài chức năng làm lõi vị ngữ trong phát ngôn, ĐTNN tiếng Hàn còn có thể xuất hiện ở các vị trí khác trong câu như trong phần nối, phần đề, hay với vai ĐT bổ ngữ trực tiếp cho ĐTTT.

Các ĐTNN tiếng Hàn và tiếng Việt đều thể hiện tất cả hoặc hầu hết các đặc điểm thuộc tính ngữ nghĩa như [+con người], [+chủ ý], [+động], [+biểu hiện bằng lời] và [+nội dung].Về cơ bản, số lượng và tên gọi một số tiểu nhóm của ĐTNN tiếng Hàn có sự tương ứng với tiếng Việt.

Kết quả phân tích, khảo sát cho thấy trong tiếng Hàn có một số từ có đủ điều kiện thuộc vào một vài nhóm khác nhau (như ĐT 말하다,하다,시키다...). Do đó khả năng hoạt động cũng như kết hợp NP của các từ này cao hơn so với các từ khác cùng tiểu loại.

a. Cấu trúc tham thể của ĐTNN tiếng Hàn khác với tiếng Việt, do vị từ tiếng Hàn thường nằm ở vị trí cuối mệnh đề.



Tiếng Hàn

PNT- TNT/ĐNT-NT-VTPN



Tiếng Việt

PNT-VTPN-TNT/ĐNT-NT



b. Do đặc trưng của ngôn ngữ chắp dính, các tham thể trong phát ngôn có chứa ĐTNN tiếng Hàn được nhận diện về mặt hình thức khá dễ dàng bởi các trợ từ đính kèm, điều này không có trong tiếng Việt.

c. Các yếu tố đuôi từ chắp dính vào mệnh đề có chứa ĐTNN thể hiện các dạng khác nhau (dạng mệnh lệnh, khuyên nhủ, nghi vấn…)và kết hợp với các tiểu nhóm ĐTNN mang nghĩa tương ứng, tạo ra một cấu trúc thống nhất.

Số lượng ĐTNN tiếng Hàn ít hơn số lượng ĐTNN tiếng Việt, bởi theo chúng tôi(i) Tiếng Việt có vốn từ đa dạng hơn, nhiều phương thức tu từ, biểu đạt hơn tiếng Hàn. (i) Trong tiếng Hàn có hiện tượng dùng ĐT thay thế (하다, 그러다), không những thế nhóm này lại được sử dụng với tần suất rất cao khiến cho tần xuất xuất hiện, lặp lại của tiểu nhóm ĐTNN tiếng Hàn giảm đi. Tiếng Việt hoàn toàn không có hiện tượng này.

CHƯƠNG 3:TIỂU LOẠI ĐT TÌNH THÁI TIẾNG HÀN(có đối chiếu với tiếng Việt)



3.1. Khái niệm ĐT tình thái và cương vị của tiểu loại ĐT tình thái tiếng Hàn

3.2. Phạm vi nghiên cứu vấn đề


Qua khảo sát, thống kê các ngữ liệu, luận án thiết lập được khoảng 48ĐTTT tiêu biểu trong tiếng Hàn.Danh sách này chúng tôi lựa chọn dựa vào sự tổng hợp từ 12 nghiên cứu có liên quan, đồng thời xem xét về các yếu tố như tần suất sử dụng cao trong phát ngôn, trong các giáo trình tiếng Hàn.

3.3.Những điểm quan yếu của ĐT tình thái tiếng Hàn

3.3.1. Cấu trúc cú pháp cơ bản của ĐT tình thái tiếng Hàn:


Có thể đơn giản hóa cấu trúc trên cho mô hình ĐTTT tiếng Hàn là :ĐT chính + ĐTTT, trật tự cấu trúc này hoàn toàn ngược so với tiếng Việt. ĐTTT tiếng Hàn phân biệt với các ĐT thường một cách rõ nét nhất chính là chúng luôn xuất hiện phía sau ĐT thường. Trong hoạt động lời nói, ĐT có một khả năng kết hợp phong phú và các khả năng kết hợp của ĐT được khái quát hóa trong cấu trúc của ngữ đoạn ĐT (đoản ngữ ĐT, cụm ĐT, động ngữ). Trật tự của động ngữ tiếng Hàn thường ngược với tiếng Việt (tức là bao gồm Thành tố phụ + trung tâm).

Một trong những đặc trưng quan trọng của phạm trù tình thái tiếng Hàn, đó là hiện tượng các ĐTTT thường xuất hiện đi liền với PTTT thành cặp kết hợp gần như bắt buộc. ĐTTT tiếng Hàn với các ĐTTT trong tiếng Việt đều có sự yêu cầu riêng với các PTTT tương ứng.


3.3.2. Đặc điểm ngữ nghĩa của ĐT tình thái tiếng Hàn


Các ĐTTT tiếng Hàn đã thể hiện sự ảnh hưởng tác động đến hai tính chất năng động và chủ ý của ĐT bổ ngữ đi kèm với chúng. Đồng thời, các tiểu loại của ĐT làm bổ ngữ cho các lớp ĐTTT tiếng Hàn cũng thể hiện những đặc trưng ngữ nghĩa riêng.

3.4. Các tiểu lớp, nhóm ĐTTT tiếng Hàn thường gặp


Căn cứ vào ý nghĩa khái quát, có thể phân loại các ĐTTT tiếng Hàn trên cơ sở thừa nhận cách phân loại tình thái của Lyons (1977), Palmer (1986), Nguyễn Văn Hiệp (2007), cụ thể như sau:

3.4.1. Lớp ĐTTT nhận thức tiếng Hàn : (i) Nhận thức- hiện thực, (ii) Nhận thức- phản hiện thực, (iii) Nhận thức- ý đồ, mong muốn:

3.4.2. Lớp ĐTTT phi nhận thức


1.(으)ㄹ수있다(có thể); 2.-(으)ㄹ줄알다(biết); 3. –고싶다/싶어하다 (muốn); 4. -았/었/였으면하다/싶다(mong); 4. -(으)려고하다/-고자하다(định); 5.-기로하다(quyết/quyết định) ; 6.-(으)ㄹ까보다/싶다/하다(định); 7. -아/어/여야하다/되다(phải); 8. -아/어/여도되다(được phép); 9. -아/어/여서는안되다 (không được)

a. Tiểu lớp ĐTTT phi nhận thức- bắt buộc: -어/어/여야하다/되다, ㄹ필요있다, -으면좋다/하다(phải, nên, cần)…; b. Tiểu lớp ĐTTT phi nhận thức- cấm đoán: -(으)면안되다, -(으)ㄹ수없다(không được, không thể); c. Tiểu lớp ĐTTT phi nhận thức- được phép: –(으)ㄹ수있다, -아/어/여도되다(được phép, có thể); d. Tiểu lớp ĐTTT phi nhận thức- miễn trừ : -(으) ㄹ수없다(không thể)


3.5. Miêu tả một số ĐT tình thái điển mẫu


Chúng tôi chọn 3 ĐTTT tiêu biểu cũng là 3 ĐTTT có tần suất sử dụng trong giao tiếp cao nhất đã được kiểm chứng để phân tích sâu hơn là “-(으)ㄹ수있다”, 아/어/여야하다, 고싶다.

3.6. Đối chiếu tiểu loại ĐTTT tiếng Hàn và ĐTTT tiếng Việt

Trong tiếng Việt có sự phân hóa chi tiết các yếu tố tình thái, các ĐTTT trong cùng một nhóm, nhưng trong tiếng Hàn thì chức năng biểu hiện ý nghĩa tình thái, không chỉ dựa vào các ĐTTT mà còn dựa vào nhiều phương tiện biểu hiện khác. Có những trường hợp chỉ một ĐTTT tiếng Hàn nhưng có thể diễn đạt bằng nhiều ĐTTT trong tiếng Việt. Ví dụ: -(으)려고하다= định, toan, bèn; -고싶다 = muốn, thèm. Một số ĐTTT tiếng Việt như thường, hay, luôn, mới, vừa, sắp...khi chiếu sang tiếng Hàn thì chỉ tìm thấy đối ứng là các phó từ chỉ tần suất, mức độ chứ không có các ĐTTT tương ứng. Trong tiếng Hàn, ý nghĩa thường được biết đến của 아/어/여야하다 chỉ là “nghĩa vụ” hay “đạo nghĩa” khiến ĐTTT này mang ý nghĩa đơn nhất chứ không đa nghĩa như các ĐTTT khác. Nhưng trong tiếng Việt thì tiểu lớp ĐTTT đạo nghĩa- bắt buộc lại mang ý nghĩa tình thái khá đa dạng (phải, cần, nên), điều này gây khó khăn cho người học tiếng Hàn và tiếng Việt cũng như trong việc chuyển dịch nghĩa chính xác cho từng văn cảnh.

Nhiều trường hợp tiếng Việt sử dụng ĐTTT để diễn đạt ý nghĩa tình thái thì tiếng Hàn lại sử dụng các phó từ đứng trước VT, hay dùng một cặp phó từ - VT tạo nên một hệ thống “chuỗi các hình thức biểu thị ý nghĩa tình thái”. ĐTTT tiếng Hàn có mô hình bất biến [Leeyoung:31], còn ĐTTT tiếng Việt có thể chêm xen vào giữa chúng phó từ [Bùi Trọng Ngoãn:78].

Các ĐTTT tiếng Việt có cấu tạo hình thái tương đối độc lập, trong khi ĐTTT tiếng Hàn thì tính phụ thuộc cao. Điều này được chứng minh qua cải biến, ĐTTT tiếng Việt có thể đứng độc lập khi trả lời các câu hỏi, còn ĐTTT tiếng Hàn thì không.

Nhìn chung, cả hai nhóm ĐTTT tiếng Hàn và tiếng Việt đều có chức năng bổ trợ cho các ĐT chính(본용언) tạo thành vị ngữ trong câu, phần lớn chúng có vai trò và một vị trí quan trọng trong việc biểu đạt ý nghĩa tình thái của người nói. Danh sách ĐTTT tiếng Hàn được nhận diện chọn làm đối tượng nghiên cứu ít hơn tiếng Việt làm nổi bật đặc trưng của từ loại tiếng Việt, là sự đa dạng của vốn từ và phương thức biểu đạt. Trong khi tiếng Hàn chắp dính một cách máy móc, có sự hạn định kết hợp của các đuôi từ, ý nghĩa của nó mang tính hình thức do đó vào những ngữ cảnh riêng biệt mới xác định được. Một từ trong tiếng Hàn có thể được dùng trong nhiều hoàn cảnh với nhiều sắc thái nghĩa khác nhau. Điều này khiến số lượng từ tiếng Hàn trong cùng một tiểu loại ít hơn tiếng Việt.

Các ĐTTT tiếng Hàn luôn đứng sau ĐT thường, có vị trí cố định trong cấu trúc động ngữ và trong phát ngôn tạo nên cấu trúc tham tố có trật tự ngược với tiếng Việt (ĐT thường + ĐTTT).

Nếu như trong tiếng Hàn có hiện tượng kết hợp thành cặp đối ứng, thậm chí là chuỗi các phạm trù tình thái gồm các tiền phó từ kết hợp với ĐT thường và ĐTTT, có thể thêm các hậu tố mang ý nghĩa tình thái, tạo nên “chuỗi phạm trù biểu thị tình thái”, thì trong tiếng Việt lại khá phổ biến dạng chuỗi ĐTTT.

CHƯƠNG 4:TIỂU LOẠI ĐT CHUYỂN ĐỘNG TIẾNG HÀN(có đối chiếu với tiếng Việt)

4.1. Khái niệm và cương vị NP của ĐT chuyển động tiếng Hàn

4.2. Phạm vi nghiên cứu


4.3. Những điểm quan yếu của ĐT chuyển động tiếng Hàn

4.3.1. Cấu trúc cú pháp cơ bản của ĐT chuyển động tiếng Hàn


Hong Jaeseong (1989) đã đưa ra cấu trúc cú pháp cơ bản của ĐTCĐ tiếng Hàn như sau. Trong cấu trúc này, ĐTCĐ nằm ở vị trí V0.

N0[XP V-러] N1-(Loc+Acc) V0

Trong đó, N0 biểu thị mệnh đề chủ ngữ trong câu có chứa ĐTCĐ, N1là tham thể Vị trí của ĐTCĐ, XP là tham thể của ĐT kết hợp với trợ từ -(으)러. Loc được thể hiện bằng các trợ từ đi sau như –에, -에서, -(으)로. Acc biểu thị trợ từ bổ ngữ cách –을/를.

4.3.2. Đặc điểm ngữ nghĩa của ĐT chuyển động tiếng Hàn


Tiếp thu kết quả của các nghiên cứu đi trước của Jackendoff (1990), Hong Jaeseong, Kim Hyejin(2012: 26), chúng tôi đưa ra ba diễn tố của cấu trúc tham tố có chứa ĐTCĐ tiếng Hàn gồm : [Đích] 착점 (goal), [Nguồn] 기점 (source), [Lộ trình] 경로 (path). Theo đó, bổ ngữ có chứa vĩ tố liên kết –러 có thể coi là diễn tố của ĐTCĐ tiếng Hàn. Các trợ từ cách chắp dính với trạng ngữ của ĐTCĐ tiếng Hàn nhằm biểu thị [Nguồn] và [Đích] là -에서, -에, -으로, còn trợ từ cách chắp dính với bổ ngữ của ĐTCĐ tiếng Hàn biểu thị [Lộ trình] thường là –을/를.

Cấu trúc [NP –에] và [NP – 로] đều là bổ ngữ biểu thị điểm đến, nhưng so với [NP-에] thì [NP-로] thường thiên về ý nghĩa biểu thị phương hướng. Ví dụ: 학교로가다 : Đi về phía trường (Chủ yếu mang nghĩa “đi về phía trường, có mục đích khác ngoài học”. Trường có thể không phải là [đích] cuối của ĐTĐến.Sở dĩ có sự phức tạp trong cách dùng trợ từ -에 và –로 như vậy là do đặc trưng ý nghĩa của chúng. Theo đó, -에 thường biểu đạt nghĩa [도달점] (Đích), còn –로 thường biểu đạt nghĩa [방향성] (Hướng).


4.3.3.Các tham tố trong cấu trúc vị từ - tham tố củaĐT chuyển động tiếng Hàn


Vai trò của các trợ từ chỉ phương hướng rất lớn trong việc xác định ý nghĩa CĐ của ĐTCĐ tiếng Hàn. Trong tiếng Hàn và tiếng Việt đều có những “từ chứng” giúp nhận biết các ĐTCĐ. Chỉ khác, với tiếng Hàn, đó chủ yếu là các phó từ đứng trước các vị từ, còn với tiếng Việt, đó là những từ tình thái.Do ĐTCĐ được hiểu với nghĩa CĐ nơi chốn nên có thể dễ dàng phán đoán các diễn tố liên quan đến ĐTCĐ là Nguồn (기점-source) và Đích (착점-Goal). Tham thể của ĐTCĐ trong cấu trúc có chứa liên kết với –러, biểu hiện Nguồn và Đích (đi cùng với các trợ từ -에서, -에, -로), và những biểu hiện về [Lộ trình].

Các trạng ngữ đứng trước nhóm ĐTCĐ phải thỏa mãn điều kiện mang tính [+Động] cũng như [Đích], [Nguồn] mới có thể kết hợp an toàn với các ĐTCĐ.


4.3.4. Danh mục các vai nghĩa và các tham tố của ĐT chuyển động tiếng Hàn


Diễn tố thứ nhất: Đích (착점- Goal), chỉ mục tiêu, đích của sự CĐ do VT biểu thị [LQĐ:47]; Diễn tố thứ hai : Nguồn (기점- Source), chỉ điểm xuất phát của sự CĐ do VT biểu thị[LQĐ:47]; Diễn tố thứ ba: Phương hướng (방향-Direction), chỉ phương hướng của sự CĐ do VT biểu thị ; Diễn tố thứ tư: Lộ trình (행로/경로- Passage/path), chỉ khoảng không gian từ điểm xuất phát (Nguồn) đến điểm đích của sự CĐ.

4.4. Các tiểu lớp ĐT chuyển động thường gặp

4.4.1. Các tiểu nhóm ĐT chuyển động được phân chia dựa vào tiêu chí cấu trúc cú pháp


Dựa vào chủ thể của động tác CĐ nằm ở vị trí chủ ngữ, hay bổ ngữ của câu, mệnh đề, đoản ngữ mà có thể chia các ĐTCĐ thành các tiểu nhóm như sau:Nhóm ĐTCĐ có chủ ngữ là đối tượng chuyển động:

Gồm các ĐT như: 가다 (đi),걷다 (đi bộ), 오다 (đến) ,떠나다( rời đi) ; Nhóm ĐTCĐ có bổ ngữ là đối tượng chuyển động: Tùy theo chủ thể CĐ là chủ ngữ hay bổ ngữ, chủ thể CĐ là [+người hành động] hay [-Người hành động] có thể chia thành: i) chủ thể CĐ là chủ ngữ , chủ thể CĐ là [+người hành động], gồm các ĐT như :가다(đi), 오다(đến), 이사하다(chuyển đi), 도망하다(chạy trốn)... và ii) chủ thể CĐ là chủ ngữ , chủ thể CĐ là [-Ngườihành động], gồm các ĐT như: 떨어지다(rơi/rụng), 흐르다 (chảy), 퍼지다 (trải ra/căng ra) ,...iii) Chủ thể CĐ là bổ ngữ, chủ thể CĐ là [+người hành động], gồm các ĐT : 보내다 (cử/gửi), 내보내다 (đi ra/ra khỏi)..v.v.. và iv) chủ thể CĐ là bổ ngữ, chủ thể CĐ là [-Người hành động], gồm các ĐT : 놓다(đặt),넣다(nhét) v..v…

Căn cứ vào vai Tác thể CĐ và các vai nghĩa Đích, Hướng, có thể phân chia các ĐTCĐ tiếng Hàn thành các tiểu nhóm như :Nhóm ĐTCĐ có cấu trúcTác thể+ Đích/Hướng; Nhóm ĐTCĐ có cấu trúc [Tác thể + Mục tiêu]

4.4.2. Các tiểu nhóm ĐT chuyển động được phân chia dựa vào tiêu chí ý nghĩa :

Dựa vào nghĩa [Đích] và [Hướng] có thể chia thành : i) Các ĐT chuyển động thuộc nhóm có hướng (나오다(ra), 들어오다 (vào, về), 오르다 (lên), 내리다 (xuống)…, ii) Các ĐT chuyển động thuộc nhóm có đích (올라가다(đi lên), 나가다(ra), 도착하다 (đến)...

Căn cứ vào số lượng diễn tố của ĐTCĐ, có thể chia thành các tiểu nhóm: a) Nhóm ĐTCĐ một diễn tố, chủ thể của hành động vô tác, gồm các ĐTCĐ như 뒤다 (chạy), 날다(bay), 뛰다(nhảy), 기다(bò)...b) Nhóm ĐTCĐ hai diễn tố, có đặc điểm [+Tác thể, +Đích/Hướng]. Thành phần tham thể đứng trước nhóm ĐT này thường không diễn đạt ý Nguồn và Đích, hoặc chỉ mang ý nghĩa chung chung là đặc điểm phân biệt với ba nhóm còn lại.c) Nhóm ĐTCĐ 3 diễn tố, có thể chia tiếp thành các nhóm nhỏ như : (i) Nhóm Tác thể + đối tượng + Đích/Hướng [행동주 + 대상 + 착점/방향],gồm các ĐT :던지다(ném), 빠뜨리다(đánh rơi),올리다(đặt lên/chất), ii) NhómTác thể + đối tượng + Nguồn [행동주 + 대상 +기점 ], gồm các từ như : 비우다 (làm rỗng), 없애다(làm mất), 제거하다(loại trừ/trừ khử),…

Sự phân tách này không phải lúc nào cũng rạch ròi được, vì có khi một ĐT mang cả hai nghĩa, hoặc đích của ĐT này lại lại hướng của ĐT khác.


4.4.3. Một số nghĩa mở rộng và tình huống ngữ dụng của ĐTCĐ tiếng Hàn


Trường hợp ĐTCĐ được dùng theo nghĩa mở rộng, nghĩa chuyển, theo thói quen. (i) Dùng câu hỏi có chứa nhóm ĐTCĐ, với nghĩa chào hỏi, loại câu hỏi không cần câu trả lời trực tiếp : 어디가세요? Anh/chị đi đâu thế? . Khi gặp nhau, thay bằng phải sử dụng lặp lại các câu chào “안녕하세요?” (Xin chào) thì người Hàn hay dùng cách hỏi “…đi đâu?” để thực hiện chức năng chào, thể hiện sự quan tâm với đối phương. (ii) Dùng phát ngôn có chứa ĐTCĐ trong tình huống thể hiện sự hứa hẹn với người nghe : 다음에또올게요. (Lần sau tôi lại đến nữa). Người Hàn Quốc vốn có văn hóa coi trọng thể diện, trọng hình thức, nên việc dùng các phát ngôn dạng hứa hẹn như trên là tương đối phổ biến.

4.5. Miêu tả một số ĐT chuyển động điển mẫu :


Miêu tả ĐT Gada và Oda trong sự liên hệ với tiếng Việt.

4.6. Đối chiếu với tiếng Việt

Tiểu loại ĐTCĐ tiếng Hàn và tiếng Việt được coi là nhóm ĐT quan yếu, có tần suất sử dụng cao trong giao tiếp. Trong đó, ĐT가다/오다 và ĐT Đi/đến (về) có tần suất sử dụng cao nhất, có những đặc điểm về nghĩa học và dụng học phức tạp. Một số ĐTCĐ tiếng Hàn có ý nghĩa giống với ĐTCĐ tiếng Việt như : 올라가다(đi lên), 올라내리다(lên xuống), 내려가다(đi xuống), 시장에가다 (đi chợ) là sự kết hợp giữa ĐT Đi và một ĐTCĐ khác, hoặc một danh từ. 왕래하다 (đi lại = qua lại= quan hệ), 출입하다 (ra vào),..v.v.

Tiếng Hàn và tiếng Việt đều có sự kết hợp giữa các yếu tố chỉ phương hướng đi kèm với các ĐTCĐ khác nhau , hình thành do thói quen giao tiếp.

Nằm trong sự phổ quát của các ngôn ngữ nói chung, ĐTCĐ tiếng Hàn và tiếng Việt những đặc điểm cơ bản về các tham tố yêu cầu trong cấu trúc có ĐTCĐ như [Đích], [Nguồn], [Hướng], [Lộ trình] ..v.v...Căn cứ vào các tiêu chuẩn này người ta có thể chia ĐTCĐ thành các tiểu nhóm khác nhau. Tuy nhiên, các tác tử đánh dấu các vai này trong tiếng Hàn thể hiện qua các trợ từ rất đặc trưng.

Căn cứ vào tiêu chuẩn ngữ nghĩa, trọng tâm vào số lượng các tham tố trong mệnh đề có chứa ĐTCĐ trong tiếng Hàn và tiếng Việt, có thể phân xuất thành các nhóm ĐTCĐ có một, hai, ba diễn tố.

Một số ĐTCĐ tiếng Hàn có cấu trúc ý nghĩa khác với các ĐTCĐ có nghĩa tương đương và một số từ như 걷다/걸어가다/걸음하다 đều mang nghĩa “đi bộ” trong tiếng Việt. Trong tiếng Việt lại có một số ĐTCĐ mang nghĩa mở rộng hoặc thu hẹp, nghĩa phái sinh.

Theo thông kê không đầy đủ của luận án, danh sách các ĐTCĐ tiếng Hàn phong phú hơn các ĐTCĐ tiếng Việt. Qua đó có thể thấy người Hàn chú trọng việc đi lại hơn khiến số lượng từ vựng có liên quan đến việc đi lại đa dạng hơn tiếng Việt. Người Hàn Quốc khi đi thường hỏi “mất bao nhiêu thời gian” và “ bằng phương tiện gì”, chứ không bao giờ hỏi “bao nhiêu cây số” như người Việt. Quan niệm về CĐ, phương hướng, phương pháp đi lại CĐ của người Hàn thể hiện sự phân hóa, sâu hơn, rõ ràng hơn. Điều này phản ánh rõ nét đặc điểm kinh tế, văn hóa xã hội ảnh hưởng đến ngôn ngữ của một nước.
KẾT LUẬN

Luận án nàyđã tiến hành khảo sát, phân tích và miêu tả về ba tiểu loại cơ bản, có tần suất sử dụng cao trong tiếng Hàn là tiểu loại ĐTNN, ĐTTT và ĐTCĐ, trên cơ sở lấy lí thuyết về NPCN của các nhà NP như Tesnière, Dik, Fillmore, Halliday, Lyons, Jackendoff, Cao Xuân Hạo , Đinh Văn Đức,Diệp Quang Ban..v.v..để tiếp cận tìm hiểu, nhận diện và phân loại ba tiểu loại ĐT này trong sự liên hệ với tiếng Việt.

Sau khi tiến hành nghiên cứu, luận án đã đạt được một số kết quả như sau:

- Giới thiệu một bức tranh khá toàn diện về ĐT tiếng Hàn nói chung và ba tiểu loại ĐT nói năng, ĐT tình thái, ĐT chuyển động tiếng Hàn nói riêng.



- Bước đầucó sự phân tích, miêu tả làm sáng tỏ đặc điểm hình thái, chức năng cú pháp, ngữ nghĩa- NP của ĐT tiếng Hàn nói chung và ba tiểu loại ĐT nói năng, ĐT tình thái và ĐT chuyển động tiếng Hàn nói riêng. Các ví dụ đa dạng được trích từ các nguồn tin cậy được chọn lọc phân tích nhằm làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu.

-Dựa trên cắc căn cứ về khả năng kết hợp, ý nghĩa cũng như ngữ nghĩa, luận án đã lần lượt phân loại thành tiểu nhóm các ĐT trong ba tiểu loại ĐT tiếng Hàn tiêu biểu kể trên, làm nổi bật vai trò của chúng với tư cách là hạt nhân tổ chức cấu trúc ngữ nghĩa và cấu trúc cú pháp của câu.



- Trong quá trình phân tích, miêu tả, luận án cũng bước đầu có sự liên hệ, đối chiếu giữa các tiểu nhóm ĐT, các ĐT riêng lẻ với đối tượng tương đương trong tiếng Việt..

1. Về tiểu loại ĐTNN tiếng Hàn

Nhìn chung, tiểu loại ĐTNN tiếng Hàn thể hiện một số đặc trưng ngữ nghĩa, danh sách các tham thể tương đối giống với tiểu loại ĐTNN tiếng Việt. Do đó, kết quả số lượng tiểu nhóm ĐTNN tiếng Hàn sau khi phân loại khá đồng nhất với các tiểu nhóm ĐTNN tiếng Việt, khi xét theo cùng một phương diện phân loại. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những đặc trưng về cú pháp, cấu trúc tham tố, hiện tượng rút gọn tham tố cũng như một số trường hợp ngữ dụng khá đặc thù của ĐTNN tiếng Hàn. Qua đó, có thể thấy những nét khác biệt so với ĐTNN tiếng Việt.



2. Về tiểu loại ĐTTT tiếng Hàn

Dựa theo tiêu chí ngữ nghĩa, luận án đã phân định tiểu loại ĐTTT tiếng Hàn thành các nhóm nhỏ (dựa trên cơ sở phân loại tình thái và ĐTTT của một số nhà nghiên cứu trong và ngoài nước). Theo đó, 13 nhóm ĐTTT tiếng Hàn đã được xác lập và tập hợp dưới dạng bảng, mỗi nhóm mang những đặc trưng nghĩa riêng.

Luận án đã lựa chọn 3 ĐTTT điển dạng để đi sâu vào miêu tả, phân tích, làm rõ các đặc trưng về mặt ngữ nghĩa – ngữ dụng của chúng thông qua các ví dụ minh họa từ ngữ liệu thực tế.

Luận án đã bước đầu tìm hiểu về ĐTTT tiếng Hàn với tư cách là một phương tiện NP biểu thị ý nghĩa tình thái, đưa ra cấu trúc cú pháp và đặc điểm nhận diện của tiểu loại ĐT này, cũng như giới thiệu một số cách phân loại chúng dựa vào đặc điểm NP – ngữ nghĩa. Đồng thời, luận án cũng đã làm rõ đặc điểm của ĐTTT tiếng Hàn qua phân tích những khả năng kết hợp của chúng với các phó từ và khả năng kết hợp hạn định của chúng đối với một số thành phần khác trong mệnh đề.



3. Về tiểu loại ĐTCĐ tiếng Hàn

Căn cứ vào các tiêu chí NP-ngữ nghĩa, luận án đã phân chia ĐT chuyển động thành các tiểu nhóm khác nhau, gồm: Nhóm ĐT chuyển động có chủ ngữ chuyển động và Nhóm các ĐT chuyển động có bổ ngữ chuyển động.

Tùy theo chủ thể chuyển động là chủ ngữ hay bổ ngữ, chủ thể chuyển động là [+người hành động] hay [-Người thực hiện hành động], theo đó có thể phân loại các ĐTCĐ tương ứng.

Căn cứ vào vai Tác thể chuyển động và các vai nghĩa Đích, Hướng, luận án đã phân định các ĐTCĐ tiếng Hàn thành 3 tiểu nhóm nhỏ là : Tiểu nhóm ĐTCĐ có cấu trúc[Tác thể+ Đích],tiểu nhóm ĐTCD có cấu trúc [Tác thể + Hướng] và tiểu nhóm ĐTCĐ có cấu trúc [Tác thể + Mục tiêu].

Căn cứ vào số lượng diễn tố của ĐTCĐ, luận án chia ĐTCĐ tiếng Hàn thành các tiểu nhóm : Nhóm ĐTCĐ một diễn tố, hai diễn tố, ba diễn tố.

Tuy đã có những kết quả ban đầu có giá trị đóng góp một phần lí luận về NP từ loại ĐT nói chung cũng như ba tiểu loại ĐT nói năng, tình thái và chuyển động tiếng Hàn nói riêng , luận án này vẫn còn tồn tại những mặt hạn chế như: Chưa chỉ ra được một cách cụ thể về đặc trưng ngữ nghĩa- NP của các bổ ngữ ở từng nhóm ĐT, từng ĐT riêng lẻ. Chưa có sự phân tích sâu, cụ thể về sự chi phối của các ĐT đối với đặc trưng ngữ nghĩa của bổ ngữ (như tính +Động và Chủ ý). Đồng thời, luận án cũng chưa đi sâu và có sự so sánh cụ thể về mặt dụng học của từng nhóm, tiểu lớp thuộc ba loại ĐT được xem xét cũng như đối sánh với các đối tượng tương ứng trong tiếng Việt.



Có thể nói, đề tài của luận án là một đề tài “mở”, từ đây, có thể dễ dàng triển khai các hướng phát triển tiếp theo. Có thể tách riêng các tiểu loại, lớp ĐT thậm chí từng ĐT riêng lẻ trong luận án để triển khai phân tích, miêu tả sâu và triệt để, trong sự đối sánh với tiếng Việt.Do hạn chế về thời gian, số trang của phần chính văn, năng lực còn nhiều hạn chế của người viết nên luận án này chắc chắn còn nhiều thiếu sót, cần ý kiến góp ý của các chuyên gia, các nhà nghiên cứu để có thể hoàn thiện hơn.


DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN





    1. Trần Thị Hường (2012), “Nghiên cứu phân loại động từ trong tiếng Hàn”, Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống (12-206), tr.10-18.

    2. Trần Thị Hường (2012), “Khảo sát các nghiên cứu về nội động từ và ngoại động từ tiếng Hàn đối chiếu với tiếng Việt”, Kỉ yếu Hội thảo quốc tế "Ngành Hàn Quốc học ở Việt Nam 20 năm giảng dạy và nghiên cứu", Trường ĐHKHXH & NV Hà Nội),tr. 1-14.

  1. Trần Thị Hường (2012), “Bước đầu tìm hiểu về phân định từ loại trong tiếng Hàn (có đối chiếu với tiếng Việt)”, Tạp chí Hàn Quốc (2), tr. 55-65.

  2. Trần Thị Hường (2014), “Nhận diện và phân loại động từ nói năng tiếng Hàn”, Tạp chí Từ điển học Bách khoa Thư (1 - 27), tr.96-103.

  3. Trần Thị Hường (2014), “Về động từ GadaOda trong tiếng Hàn (liên hệ với tiếng Việt)”, Tạp chí Ngôn ngữ (4 - 299), tr. 72-80.




Поделитесь с Вашими друзьями:


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương