Tạp chí Khoa học Đhqghn, Tập 1, Số (2015) 88-95



tải về 143.99 Kb.
Chế độ xem pdf
trang1/8
Chuyển đổi dữ liệu22.06.2022
Kích143.99 Kb.
#182990
  1   2   3   4   5   6   7   8
264-1-516-1-10-20160405


Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Tập 31, Số 5 (2015) 88-95
88 
Sự hình thành, phát triển của học thuyết pháp trị
Trung Hoa cổ đại và ý nghĩa đối với công tác lý luận hôm nay 
Đỗ Đức Minh*

Ban Thanh tra và Pháp chế, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam 
Nhận ngày 01 tháng 10 năm 2015 
Chỉnh sửa ngày 11 tháng 10 năm 2015; Chấp nhận đăng ngày 20 tháng 11 năm 2015
 
Tóm tắt: Trong sự phát triển phong phú và sôi động của trào lưu tư tưởng “Bách gia chư tử” ở 
Trung quốc, học thuyết pháp trị do Hàn Phi Tử sáng lập đã xuất hiện trên vũ đài chính trị như là 
đại biểu đến sau cùng nhưng đã nhanh chóng được đón nhận, trở thành vũ khí lý luận sắc bén của 
nhà Tần trong việc quyết định cục diện hỗn loạn và thống nhất Trung quốc. Là học thuyết đạt đến 
đỉnh cao tư tưởng chính trị-pháp lý thời cổ đại, học thuyết pháp trị góp phần tô điểm thêm những 
giá trị tư tưởng đặc sắc phương Đông trong kho tàng chung của nhân loại đồng thời tiếp tục khẳng 
định ý nghĩa tích cực với thực tiễn đương đại hôm nay.
Từ khóa: Học thuyết pháp trị, Lý luận, Cổ đại.
1. Sự hình thành, phát triển của Học thuyết 
pháp trị Trung Hoa cổ đại

 
Lịch sử phát triển của tư tưởng nhân loại 
cũng cho thấy: tất cả các học thuyết tư tưởng 
đều được ra đời từ những yêu cầu của hiện thực 
đời sống xã hội và phải trải qua quá trình phát 
triển lâu dài, với những nấc thang tư tưởng từ 
thấp đến cao, từ những tiền đề tư tưởng đơn 
giản đầu tiên để trở thành một học thuyết hoàn 
chỉnh. Không chấp nhận cách cai trị bằng Lễ đã 
thành truyền thống của nhà Chu, những chủ 
trương đề cao vai trò của pháp luật trong cai trị 
của Quản Trọng và Tử Sản (những chính khách 
của nước Tề và Trịnh thời Xuân Thu) được xem 
như sự khởi đầu của đường lối pháp trị. Tuy 
nhiên, họ mới chỉ chú ý đến yếu tố pháp luật
chủ trương dùng pháp luật thay cho lễ nghĩa 
_______ 

ĐT: 84-983682040
Email: minhdd@vnu.edu.vn
nhưng chưa thực sự đoạn tuyệt với đạo đức
Sang thời Chiến Quốc, tư tưởng pháp trị đạt 
được bước phát triển mới: những người theo tư 
tưởng pháp trị đã trở thành trường phái pháp 
gia với ba học phái riêng rẽ là: đề cao Thuật cai 
trị của Thân bất Hại, trọng Thế của Thận Đáo, 
chủ trương Pháp và Biến pháp (của Thương 
Ưởng). Họ không chỉ chủ trương dùng pháp 
luật để cai trị mà còn kết hợp với những 
phương tiện khác để trị nước; đồng thời, trong 
tư tưởng của các pháp gia, chính trị đã thực sự 
ly khai với đạo đức.
Chủ trương của các nhóm Thuật-Thế-Pháp 
đã phát triển và làm sâu sắc hơn tư tưởng pháp 
trị so với Quản Trọng và Tử Sản, qua đó đã 
nâng tư tưởng pháp trị lên một trình độ mới cao 
hơn. Song tư tưởng của những đại biểu trên đây 
mới chỉ là những quan điểm thuật pháp riêng rẽ 
về hành xử chính trị, chưa nhìn thấy sự thống 
nhất giữa pháp luật với các công cụ tác động là 
Thuật và Thế, còn hạn chế căn bản là tính 


Đ.Đ. Minh / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Tập 31, Số 5 (2015) 88-95 
89 
phiến diện, chỉ thấy cây mà chưa thấy rừng. Do 
chưa tạo ra được cơ sở luận chứng vững chắc, 
chưa vươn đến tầm một học thuyết nên tư tưởng 
của họ chưa đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn 
đặt ra. Vì vậy, những chủ trương của các pháp 
gia khi đem ra áp dụng bị thất bại là điều không 
thể tránh khỏi.
Như vậy, trước Hàn Phi, tư tưởng pháp 
trị đã được hình thành khá sớm trong lịch sử 
Trung Quốc cổ đại và trải qua quá trình phát 
triển, song các đại biểu khi đó mới chỉ đạt được 
những thành tựu tư tưởng trên những mặt nhất 
định. Sự nghiệp thống nhất và phát triển đất 
nước của Trung Quốc lúc đương thời đòi hỏi tư 
tưởng pháp trị phải được thống nhất và phát 
triển lên một trình độ mới. Đón nhận sứ mệnh 
này, Hàn Phi đã tiến hành tổng kết toàn bộ tư 

tải về 143.99 Kb.

Chia sẻ với bạn bè của bạn:
  1   2   3   4   5   6   7   8




Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2022
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương