Nhà nước pháp quyền



tải về 7.56 Mb.
trang1/80
Chuyển đổi dữ liệu30.08.2018
Kích7.56 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   80

Nhà nước pháp quyền





4 VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYEN.


  • CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN BÀN VỀ cơ CHẾ VẬN HÀNH

CỦA BỘ MÁY NHÀ NƯỚC - NHỮNG VẤN ĐỂ CÓ THỂ VẬN DỤNG TRONG XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

TS. Lê Thị Thanh Hà 87

  • BƯỚC ĐẦU TIẾP CẶN Tư TƯỞNG CHÍNH TRỊ CỦA MINH MỆNH TỪ LÝ THUYẾT NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN

NCS. Phan Thị Thu Hằng 99

  • Tư TƯỞNG CỦA FUKUZAWA YUKICHI VỀ QUAN HỆ CỦA DÂN VỚI CHÍNH PHỦ VÀ PHÁP LUẬT

TS. Trần Thị Hạnh 109

  • MỘT SỐ QUAN NIỆM VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN TRONG LỊCH sử TƯ TƯỞNG PHƯƠNG TÂY

PGS.TS. Nguyễn Vũ Hảo:. 117

  • VỂ MỘT VÀI KHÍA CẠNH ĐẠO ĐỨC TRONG TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC

ThS. Nguyễn Thị Hoài 129

  • Tư TƯỞNG LÊ THÁNH TÔNG VỀ sự KẾT HỢP GIỮA ĐỨC TRỊ

VÀO PHÁP TRỊ VÀ VẬN DỤNG BÀI HỌC CỦA NÓ VÀO VIỆC XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM HIỆN NAY

PGS.TS. Đỗ Thị Hoà Hới 135

  • QUAN NIỆN CỦA G.W.F.HEGEL VỀ QUYỂN Lực NHÀ NƯỚC TRONG TÁC PHẨM "CÁC NGUYÊN LÝ CỦA TRIẾT HỌC PHÁP QUYỀN"

Nguyễn Văn Huấn 145

  • Tư TƯỞNG VỂ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN TRONG TRIẾT HỌC HY - LA CỔ ĐẠI

ThS. Vũ Thị Thu Hương 155

  • QUAN NIỆM CỦA JOHN LOCKE VỀ GIỚI HẠN VÀ sự PHÂN CHIA QUYỀN Lực NHÀ NƯỚC (QUA TÁC PHẨM "KHẢO LUẬN THỨ HAI VÊ CHÍNH QUYÊN")

TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền 165



Mục lục


5


  • QUAN NIỆM CỦA KARL MARX VỀ THA HÓA QUYỂN Lực NHÀ NƯỚC VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ TRONG XÂY DƯNG nhà nước pháp quyền Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền 177

  • Tư TƯỞNG PHÁP TRỊ CỦA HÀN PHI TỬ VÀ Ý NGHĨA Đối VỚI VIỆC XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

PGS.TS. Đặng Thị Lan, Th.S.Trẩn Thị Nhung 191

  • NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN TRONG TƯ TƯỞNG s. MONTESQUIEU

NCS. Nguyễn Thị Bích Lệ 209

  • QUAN NIỆM CỦA J. J. ROUSSEAU VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN TRONG TÁC PHẨM: BÀN VỀ KHẾ ƯỚC XÃ HỘI

ThS. Nguyễn Thị Châu Loan 221

  • "MỐI QUAN HỆ GIỮA NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN _

VÀ XÃ HỘI DÂN SỰ - MỘT SỐ ĐỆ' XUẤT CHO VIỆC THỰC HIỆN VẤN ĐỀ NÀY Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY"

ThS. Lê Thị Loan, ThS. Tạ Thị Vân Hà .* 235

  • NGHĨA Tư TƯỞNG PHÁP TRỊ CỦA HÀN PHI TỬ

VỚI VIỆC XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM"

TS. Nguyễn Thị Thanh Mai 243

  • VỀ KHÁI NIỆM NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN VÀ "NỀN DÂN CHỦ THỊ TRƯỜNG"

TS. Trẩn Thảo Nguyên 257

  • MỘT SỐ ĐÓNG GÓP CỦA HEGHEN TRONG VIỆC XÁC ĐỊNH cơ SỞ TRIẾT HỌC CHO LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN

Đoàn Thu Nguyệt 265

  • VÀI NÉT VỂ LỊCH sử HÌNH THÀNH NHÀ NƯỚC, NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN VÀ QUAN NIỆM VỂ MÔ HÌNH, ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN XHCN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

PGS.TS. Phạm Công Nhất 275

6 VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYEN.




  • Tư TƯỞNG Cơ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN VỀ XÂY DựNG CNXH VÀ VIỆC XÂY DựNG CNXH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

TS. Trần Thị Kim Oanh 287

  • TÍNH PHÁP QUYỀN TRONG MỐI QUAN HỆ GIỮA NHÀ NƯỚC, CÁ NHÂN VÀ ĐẢNG CỘNG SẢN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

GS.TS. Hoàng Thị Kim Quế. 299

  • Tư TƯỞNG PHAN BỘI CHÂU VỀ CHÍNH THỂ

ThS. Nguyễn Khắc Sâm .....313

  • NHÀ NƯỚC PHÁP OUYỀN: KHÁI NIỆM VÀ QUAN HỆ CỦA NÓ VỚI XÃ HỘI CÔNG DÂN TRONG LỊCH sử PHƯƠNG TÂY

ThS. Trịnh Minh Thái 329

  • VẤN ĐỂ CHUYÊN CHÍNH VÔ SẢN TRONG TÁC PHẨM "NHÀ NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG" CỦA LÊNIN VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DƯNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

ThS. Hoàng Văn Thắng.............. 341

  • Tư TƯỞNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN CỦA FUKUZAWA YUKICHI (1835 -1901)

PGS.TS. Hoàng Thị Thơ, ThS. Nguyễn Minh Nguyên 351

  • QUAN NIỆM CỦA I.KANT VỀ PHÁP QUYỀN TRONG NHÀ NƯỚC VỚI Tư CÁCH CỘNG ĐỒNG LUẬT PHÁP

PGS.TS. Đặng Hữu Toàn 363

  • MỐI QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI CÔNG DÂN

VÀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN - TỪ LÝ LUẬN KINH ĐIỂN MÁC - LÊNIN ĐẾN THựC TIỄN VIỆT NAM HIỆN NAY

PGS.TS. Nguyễn Thanh Tuấn 371

  • NGUỒN GỐC CỦA PHÁP QUYỀN

VÀ NHÀ NƯỚC TỪ GÓC NHÌN ĐẠO ĐỨC HỌC


PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn


385





CÁCH TIẾP CẬN TRIẾT HỌC KHÁI NIỆM NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN
PGS.TS. Nguyễn Thuý Vân 397

VÀI SUY Tư VỀ QUAN NIỆM "QUỐC GIA LÝ TƯỞNG" CỦA PLATON


QUA TÁC PHẨM CỘNG HÒA
TRONG XÂY DựNG NHÀ NƯỚC
PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM HIỆN NAY

TS. Đinh Thanh Xuân 407

NGUYÊN LÝ VÀ THựC TIỄN CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ TRUNG QUỐC SAU


NĂM 1949

GS. TS. Wei Xiaoping 419

CÔNG DÂN TOÀN CẦU VÀ VĂN HÓA HIỆN ĐẠI:

CÁC DÒNG LỊCH sử, NHỮNG THÁCH THỨC ĐƯƠNG ĐẠI

Kristin Gjesdal 435

PHÁP QUYỀN: ĐÔNG VÀ TÂY



Espen Hammer 447

TÍNH CHẤT NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở ĐỨC



GS. TS. Andreas Urs Sommer 457

Phần 2.

THựC TIỄN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN


VÀ NHỮNG VẤN ĐỂ ĐẶT RA TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DƯNG
NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN XHCN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI VIỆC THựC HIỆN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP




Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

ThS. Nguyễn Thị Kim Chi 465

PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA HƯƠNG ƯỚC TRONG VIỆC XÂY DựNG tính Tự QUẢN Ở NÔNG THÔN MỚI HIỆN NAY



ThS. Phạm Quỳnh Chinh, TS. Ngô Thị Phượng 481



8 VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYEN.


  • XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN CỦA DÂN,

DO DÂN VÀ VÌ DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

PGS.TS. Nguyễn Bá Dương 491

  • NHỮNG ĐIỀU KIỆN XÂY DƯNG nhà nước PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM

ThS. Bùi Thị Thuỳ Dương 507

  • NHỮNG TIÊU CHÍ VÀ ĐẶC TRƯNG cơ BẢN CỦA THIẾT CHẾ XÃ HỘI TRUYỀN THỐNG CỦA CÁC TỘC NGƯỜI THIỂU SỐ Ở VIỆT NAM

ThS. Phạm Hoàng Giang 517

  • TƯ TƯỞNG THƯỢNG TÔN PHÁP LUẬT

TRONG VĂN HÓA CHÍNH TRỊ VIỆT NAM HIỆN NAY

PGS.TS. Nguyễn Ngọc Hà 527

  • ĐẶC ĐIỂM CỦA Sự HÌNH THÀNH NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM

GS.TS. Dương Phú Hiệp 533

  • KHẢO SÁT MỘT SỐ MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN TRÊN THẾ GIỚI

TS. Nguyễn Chí Hiếu 545

  • PHÁT HUY CÔNG cụ QUẢN LÝ vĩ MÔ CỦA NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

ThS. Lê Văn Hùng, ThS. Hà Thị Bắc 553

  • MỘT ĐIẾM NHẤN CỦA XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

PGS.TS. Phan Thanh Khôi 559

  • BẢN CHẤT GIAI CẤP VÀ BẢN CHẤT XÃ HỘI

CỦA NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN Ở VIỆT NAM"

TS. Lương Thùy Liên 567

  • TIẾP TỤC XÂY DựNG VÀ HOÀN THIỆN BỘ MÁY NHÀ NƯỚC VÀ CÁC THIẾT CHẾ CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI

NHẰM ĐẢM BẢO THựC THI QUYỀN Lực CỦA NHÂN DÂN

TS. Trần Ngọc Liêu 577

Mục luc


9


  • BẢO VỀ QUYỀN CON NGƯỜI

TRONG XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN XHCN Ở VIỆT NAM

ThS. Phan Thành Nhâm, ThS. Lê Thị Vinh 595



  • VẤN ĐỀ DÂN CHỦ TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN XHCN Ở VIỆT NAM

PGS.TS. Trần Đăng Sinh.......... 605

  • VẤN ĐỀ DÂN CHỦ TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY"

TS. Nguyễn Thị Minh Tâm 615

  • XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỂN XHCN VIỆT NAM

  • NHỮNG VẤN ĐỂ ĐẶT RA

TS. Mai Thị Thanh ] 625

  • VAI TRÒ CỦA ĐẠO ĐỨC

TRONG XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM HIỆN NAY

ThS. Nguyễn Thị Kim Thanh 637

  • QUAN NIỆM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ BẢN CHẤT NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN

PGS.TS. Dương Văn Thịnh 651

  • NÂNG CAO HIỆU Lực NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM (NHÌN NHẬN QUA TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP)

TS. Lê Ngọc Thông 663

  • THỰC TRẠNG GIÁO DỤG PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO Ý THỨC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH, SINH VIÊN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

ThS. Hoàng Bích Thủy 677

  • TÍNH TẤT YẾU XÂY DựNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN TRONG NỀN KINH THẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM

Nguyễn Thị Lê Thư 687


PHẦN 1



NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN



image1



HỒ CHÍ MINH VỚI VẤN DÊ XÂY DỤNG NHÀ NUỚC PHÁP QUYỂN VIỆT NAM


NCS. Đinh Nguyễn An*


"Thếgiới còn đổi thay nhưng tư tưởng Hổ Chí Minh sống mãi”. Đó vừa là tiêu đề của cuôn Kỷ yêu Hội thảo "Học tập và làm theo tâm gương đạo đức Hổ Chí Minh" xuâ't bản năm 2008, vừa là câu nói khẳng định sự trường tổn của tư duy, nhân cách, sự nghiệp Hồ chí Minh trong trái tim, khối óc nhân dân Việt Nam. Người là đại diện tiêu biểu của chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa nhân văn mới. Di sản tư tưởng mà Hồ Chí Minh để lại đã trở thành một gia tài vô cùng quý báu của dân tộc ta. Tư tưởng của Người về xây dựng ọhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một trong số những giá trị nổi bật trong kho tàng lý luận Hổ Chí Minh. Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay khi mà chúng ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đâ't nước, hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới trước sự vận động mạnh mẽ của xu thê'toàn cầu hóa thì vân đề này lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

  1. Hồ Chí Minh lựa chọn, xác lập Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân ở Việt Nam

Đẩu thê' kỷ XX, Hồ Chí Minh bôn ba khắp thế giới với tâm niệm học hỏi kinh nghiệm các nước, -xác lập được con đường đúng đắn chông thực dân đế quốc để giành lại độc lập cho dân tộc, tự do, hạnh phúc cho nhân dân. Trong quá trình này, có một sô' vấn đề Người nung nấu rất sớm là giành được độc lập


Trung tâm Đào tạo, Bổi dưỡng GVLLCT - ĐHQG Hà Nội.



14


HÒ CHÍ MINH VỚI VẮN ĐỀ XẢY DỰNG NHẢ NƯỚC PHÁP QUYẳN việt nam


sẽ xây dựng một tổ chức nhà nước như thê'nào thì dân mới thực sự được hưởng tự do hạnh phúc, mới bảo vê vững chắc được nền độc lập dân tộc.

Cuối thập niên thứ hai của thế kỷ trước, Hổ Chí Minh ở rtưóc Pháp, Người tham gia nhiều tổ chức chính trị - xã hội, trong đó Người có tham gia Hội Du lịch. Theo Người, tham gia Hội Du lịch không phải để đi chơi, mà để có cơ hội đến các nước nghiên cứu, học hỏi cách tổ chức nhà nước của họ. Người cũng nhận rõ bộ máy cai trị của bọn thực dân đê' quôc là tổ chức đặc quyền đặc lợi, quan liêu, tham nhũng cần phải đánh đổ. Nhưng khi đó chưa có điều kiện đánh đổ chúng, như ở An Nam quê hương của Người. Bởi thế, vào giữa năm 1919, thay mặt nhân dân mình, Người gửi tới Chính phủ các nước trong Đổng minh và Chính phu Pháp một bản yêu sách tám điểm của nhân dân An Nam. Trong đó có ba điểm trực tiếp liên quan đến thể chế cai trị của bộ máy thực dân ở xứ thuộc địa này. Cụ thể, Người yêu cầu Chính phủ Pháp phải thực hiện: "2. Cải cách nền pháp lý ở Đông Dương bằng cách cho người bản xứ cũng được quyền hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu châu; xóa bỏ hoàn toàn các tòa án đặc biệt dùng làm công cụ để khủng bô' và áp bức bộ phận trung thực nhâ't trong nhân dân An Nam"; 4ẫrJ. Thay chê'độ ra các sắc lệnh bằng chê'độ ra các đạo luật"-, "8. Đoàn đại biểu thường trực của người bản xứ, do người bản xứ bẩu ra, tại Nghị viện Pháp để giúp cho Nghị viện biết được những nguyện vọng của dân bản xứ"1.

Cách mạng Tháng Tám (1945) thành công, ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hổ Chí Minh thay mặt "Lâm thời Chính phủ của nước Việt Nam mới - đại biểu cho toàn dân Việt Nam, tuyên bô' thoát ly hẳn quan hệ thực dân với Pháp, xóa bỏ hê't những hiệp ước mà Pháp đã ký về nước Việt Nam, xóa bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam"2. Từ đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng toàn Đảng, toàn dân ra sức xây dựng Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - một nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân. Ngay hôm sau, ngày 3-9- 1945, trong phiên họp đầu tiên của Hội đồng Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra sáu vâh để cấp bách mà Chính phủ cần tập trung giải quyết. Trong đó có "Vấn đề thứ ba” - như Chủ tịch Hổ Chí Minh nói: "Trước chúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chê'cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chê', nên nước ta không có hiến pháp.


'■ Hổ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quôc gia, Hà Nội, 2011, tập 1, tr.469-470.

2. Hă Chí Minh toàn tập, sđd, tập 4, tr.3.



Đinh Nguyễn An


15


Nhân dân ta không được hưởng quyền tự do dân chủ. Chúng ta phải có một hiên pháp dân chủ. Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc TỔNG TUYÊN cử với chê' độ phổ thông đầu phiếu. Tất cả công dân trai gái mười tám tuổi đểu có quyển ứng cử và bầu cử, không phân biệt giàu nghèo, tôn giáo, dòng giông..."3.

Ngày 17/9/1945, Chủ tịch Hổ Chí Minh ký sắc lệnh ân định thể lệ tổng tuyển cử. Ngày 20-9-1945, Người ký sắc lệnh thành lập ủy ban dự thảo Hiến pháp của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngày 6-1-1946, tổng tuyển cử đã diễn ra lần đầu tiên ở Việt Nam, hơn 90% cử tri cả nước đã đi bỏ phiếu, 333 đại biểu đã trúng cử vào Quôc hội. Ngày 2-3-1946, Quôc hội họp phiên đầu tiên và bẩu HỔ Chí Minh làm Chủ tịch Chính phủ liên hiệp kháng chiên. Như vậy, tổ chức Nhà nước của dân ở Việt Nam đã ra đời.

Kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa I họp từ ngày 28-10 đến 9-11-1946 đã thông qua Hiên pháp đầu tiên do Hổ Chí Minh làm Trưởng ban soạn thảo. Tại kỳ họp này, Quốc hội tiếp tục giao phó cho Chủ tịch Hổ Chí Minh phụ trách Chính phủ. Người phát biểu trước Quốc hội: "Theo lời quyết nghị của Quốc hội, Chính phủ sau đây phải là một Chính phủ biết làm việc, có gan góc, quyết tâm đi vào mục đích trong thì kiến thiết, ngoài thì tranh thủ độc lập và thông nhất nước nhà.

Anh em trong Chính phủ mới sẽ dựa vào sức của Quôc hội và quốc dân, dầu nguy hiểm mây cũng đi vào mục đích mà quốc dân và Quôc hội trao cho" 4. Vậy là chỉ sau 14 tháng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, trên nền tảng tư tưởng sáng suốt và sự chỉ đạo trực tiếp sát sao của Chủ tịch Hổ Chí Minh, một nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân - một nhà nước hợp hiên hợp pháp đã được thiết lập và đi vào hoạt động tích cực theo đúng nguyện vọng của toàn dân.



  1. Theo Hổ Chí Minh, một nhà nước pháp quyền Việt Nam có hiệu lực mạnh phải là nhà nước quản lý đất nước bằng pháp luật và phải làm cho pháp luật có hiệu lực trong thực tế. Điều đó, chứng tỏ, từ râ't sớm Người đã nhận thức rõ vị trí, vai trò của pháp luật trong điều hành và quản lý xã hội. Trong "Việt Nam yêu cầu ca", Hồ Chí Minh đã nhân mạnh: "Bảy xin Hiến pháp ban hành. Trăm điều phải có thần linh pháp quyền"5. Mọi quan hệ xã hội, mọi lĩnh


3. Hổ Chí Minh toàn tập, sđd, tập 4, tr.7.


4. Hồ Chí Minh toàn tập, sđd, tập 4, tr.478-479.


5. Hô' Chí Minh toàn tập, sđd, tập 1, tr.473.



16


HỒ CHÍ MINH VỚI VẤN ĐỀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYEN việt nam


vực của đời sông xã hội đều chịu sự chi phối của pháp luật. Tuy nhiên, trong cách nói của Người thì pháp quyền chỉ là phương tiện, còn hiệu quả quản lý xã hội, làm cho đâ't nước ngày càng tăng trưởng, ổn định chính trị, phát triển kinh tê' xã hội, nâng cao đời sông nhân dân mới là mục đích hoạt động của một nhà nước dân chủ; có độc lập mà dân vẫn không có cơm ăn, áo mặc thì độc lập tự do cũng không có ý nghĩa gì; nhà nước pháp quyền mà các chỉ số phát triển về kinh tế, dân sinh không phát triển thì pháp quyền chỉ là hình thức.

Trong quan điểm Hồ Chí Minh về nhà nước, chúng ta thây rất rõ thái độ coi trọng dân, lây dân làm nền tảng để xây dựng nhà nước, xây dựng xã hội; pháp luật phải dựa hẳn vào nhân dân. Tư tưởng 'lấy dân làm gốc" không phải do Người nghĩ ra mà đó là một sự kế thừa sáng tạo. Tư tưởng này đã xuâ't hiện trong quan điểm của Khổng Tử, nó đã trở thành một tiêu chí lý tưởng trong việc trị nước của xã hội phong kiến phương Đông. Tuy nhiên, đó mới chỉ dừng lại ở phương diện đạo đức chứ chưa thể hiện trong pháp luật, chưa trở thành cơ sở nền tảng để xây dựng và ban hành luật. Ngay cả những bộ luật tiến bộ nhâ't thời phong kiến thì quyền lực nhà nước thực chất vẫn ở trong tay vua, còn dân vẫn ở vị trí thâ'p kém trong xã hội.

Đối vói Hổ Chí Minh, trong nhà nước pháp quyền, dân chủ và pháp luật phải luôn đi đôi với nhau mới đảm bảo được cho chính quyền trở nên mạnh mẽ. Không thể có dân chủ ngoài pháp luật, pháp luật là bà đỡ của dân chủ. Mọi quyền, nghĩa vụ của nhân dân phải được thể chế hóa bằng Hiến pháp và pháp luật; đổng thời, hệ thông phải bảo đảm cho quyền tự do dân chủ của nhân dân được tôn trọng trong thực tế. Đây là mong muôn, là môi quan tâm suô't đời của HỒ Chí Minh.

Ngay khi Cách mạng tháng Tám thành công, Chính phủ lâm thòi được cải tổ, nhưng chưa có Quốc hội, chưa có Hiến pháp để làm cơ sở xây dựng các đạo luật. Với tinh thẩn một ngày đâ't nước cũng không thể thiếu được pháp luật, ngày 10-10-1945, Chủ tịch Hổ Chí Minh đã ký sắc lệnh cho phép sử dụng hệ thống pháp luật cũ, trừ những chê'định trái với nền độc lập quốc gia.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Quốc hội không có điều kiện họp được, đã ủy quyền cho Chủ tịch Hổ Chí Minh ra các sắc lệnh. Nhưng để các sắc lệnh thể hiện lợi ích, ý chí, nguyện vọng của dân, trước khi ký bao giờ Người cũng lấy ý kiến của Thường vụ Quốc hội. Bởi vậy các sắc lệnh Người ký bao giờ cũng là sản phẩm của lối làm việc dân chủ, thể hiện bề sâu của tính pháp lý.



Đinh Nguyễn An


17


Kháng chiến chống Pháp thắng lợi, Chủ tịch Hổ Chí Minh chấm dứt ngay việc ban hành sắc lệnh, thực hiện nharih việc Quôc hội ban hành các đạo luật, sắc luật. Có thể thây trong xây dựng Nhà nước pháp quyền, Chủ tịch Hổ Chí Minh là người có công lớn nhâ't trong sự nghiệp lập hiến và lập pháp. Là nguyên thủ quôc gia,
Người đã hai lẩn đứng đầu ủy ban soạn thảo Hiên pháp 1946 và 1959, đã ký công bô' 16 đạo luật, 613 sắc lệnh và nhiều văn bản dưới luật khác.

Hổ Chí Minh cho rằng, công bố luật chưa phải là mọi việc đã xong, phải tuyên truyền giáo dục lâu dài mới thực hiện được tô't. Bởi vậy, cùng với việc chỉ đạo xây dựng pháp luật, Người hết sức chăm lo đưa pháp luật vào đời sông, tạo ra cơ chê'bảo đảm cho pháp luật được thi hành, cơ chếkiểm tra, giám sát việc thi hành pháp luật trong các cơ quan nhà nước, trong các tổ chức chính trị-xã hội và trong toàn dân. Hồ Chí Minh thâu hiểu lời căn dặn của Lênin: Người mù chữ là người bị gạt ra bên lề chính trị. Người càng hiểu thực tếđất nước mình sau Cách mạng tháng Tám, như Người chí ra: 95% dân ta mù chữ, lại sống dưới chế độ thực dân gần 100 năm, chỉ biết châp hành sắc lệnh của Toàn quyền Đông Dương. Vì vậy trong dân ta cũng hình thành một tâm lý nhận thức rằng, luật pháp là của kẻ nắm quyền, kẻ thống trị, dân bất cần luật. Từ thực tế này, Hổ Chí Minh chủ trương phải làm cho người dân biết chữ, phải nâng cao dân trí mội đưa pháp luật vào đời sông được. Trong thực tiễn, Hổ Chí Minh đặc biệt chú trọng việc nâng cao dân trí, bổi dưỡng ý thức làm chủ, phát triển văn hóa chính trị và tính tích cực công dân, khuyến khích nhân dân tham gia vào công việc của Nhà nước, khắc phục mọi thứ dân chủ hình thức. Có như thế dân ta mói ngày càng hiểu pháp luật của Nhà nước là của dân, là công cụ bảo vệ dân, dân phải là chủ và biết làm chủ. Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ phải lo "làm sao cho nhân dân biết hưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm"6. Đây là một nội dung mang tính nhân văn cao trong di sản Hổ Chí Minh về nhà nước pháp quyền, nó hoàn toàn khác với tư tưởng pháp trị đã từng có trong thực tiễn.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn nêu gương trong việc khuyên khích nhân dân phê bình, giám sát công việc của Chính phủ. Người cũng thường xuyên nhắc nhở cán bộ các câp, các ngành phải gương mẫu trong việc tuân thủ pháp luật, trước hết là các cán bộ thuộc ngành hành pháp và tư pháp. Nhiều lẩn Người nói với họ rằng: Các bạn là những người phụ trách thi hành pháp luật. Là tự nhiên các bạn phải nêu cao cái gương “phụng công, thủ pháp”, “chí công vô tư” cho nhân dân noi theo.




Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   80


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương