Nguyên tác



tải về 32.39 Mb.
trang93/130
Chuyển đổi dữ liệu24.11.2019
Kích32.39 Mb.
1   ...   89   90   91   92   93   94   95   96   ...   130

MIỆNG NÓI ĐÚNG THẬT THÌ LÒNG KHÔNG ĐƯỢC NGHĨ QUẤY



Giảng rộng

Miệng cửa ngõ vào ra của thân. Thức ăn đưa vào miệng, nhờ đó nuôi dưỡng thân xác. Lời nói phát ra từ miệng, nhờ đó biểu đạt những nuôi dưỡng trong tâm ý. Lời nói ra phải phù hợp với những suy nghĩ trong lòng, thì mới thể khiến cho người khác phân biệt đúng sai, phải trái. Nếu không được như vậy, ắt chỉ hạng xảo trá, gian ngụy khó lường. Kẻ chuyên dùng mưu xảo trá với người, lời nói còn chưa lập được chút công đức thì trước đó đã tạo ra biết bao lầm lỗi. Người đời




1 Bốn nghiệp xấu của miệng bao gồm: 1. Nói dối, 2. Nói thêu dệt, 3. Nói hai lưỡi, 4. Nói lời độc ác.

thất bại do lời nói quả thật không ít.



Miệng không thể suy xét, chỉ tâm mới khả năng suy xét. Miệng do tâm sai khiến, nên nói ra lời dối trá là miệng, nhưng chủ ý nói ra lời dối trá để lừa gạt người khác lại chính tâm. Con người khi giao tiếp trong lòng ngoài miệng chẳng được như nhau thì không phải lỗi của miệng, chính tại tâm. Chỉ cần giữ tâm trong sáng minh bạch thì lời nói tự nhiên sẽ không còn gian xảo trí trá. Người quân tử muốn tu sửa tự thân cần phải thấy được đâu nguyên nhân căn bản.
Trưng dẫn sự tích
THỀ ĐỘC PHẢI CHỊU QUẢ BÁO TÀN KHỐC1

Vào thời đức Phật còn tại thế, vị tỳ-kheo ni tên Vi Diệu, sau khi chứng đắc quả A-la-hán liền tự nói ra với ni chúng những quả báo thiện ác của chính mình trong đời trước.

Tỳ-kheo-ni Vi Diệu kể lại rằng: “Vào đời quá khứ, ta từng làm vợ của một vị trưởng giả rất giàu có. Ông này chưa con nối dõi, nhân người tiểu thiếp sinh được đứa con trai nên ta ghen tị lén lút giết chết đứa trẻ. Người thiếp ấy oán hận lắm, mắng nhiếc rất nhiều câu khó nghe. Khi ấy ta liền tự phát lời thề độc rằng: ‘Nếu quả thật tôi giết con của thì sau này chồng tôi sẽ bị rắn cắn, con tôi sinh ra sẽ bị nước cuốn trôi, bị sói ăn thịt, tự tôi sẽ ăn thịt con mình, thân tôi sẽ bị chôn sống, cha mẹ người nhà đều sẽ bị lửa lớn thiêu chết.’

“Do nghiệp ác đó, sau khi chết ta bị đọa vào địa ngục chịu số những khổ não đau đớn. Sau khi chịu tội địa ngục xong,

1 Trích từ kinh Hiền ngu nhân duyên (賢愚因緣經). (Chú giải của soạn giả) Kinh này tên Hiền ngu kinh (賢愚經) được đưa vào Đại Chánh tân tu Đại tạng kinh thuộc tập 4, kinh số 202, tổng cộng 13 quyển, do nhóm của ngài Huệ Giác dịch vào đời Nguyên Ngụy. Tuy nhiên, An Sỹ toàn thư đã không trích dẫn trực tiếp từ kinh này trích lại từ sách Pháp uyển châu lâm (sách đã dẫn), quyển 58, bắt đầu từ dòng thứ 16, trang 725, tờ a, mở đầu bằng câu: 又賢愚經云 - Hựu Hiền ngu kinh vân (Lại trong kinh Hiền ngu

nói rằng).

trong đời này ta được sinh làm con gái một vị Phạm chí.1 Khi ấy, ta mang thai sắp đến ngày sinh nở, liền cùng chồng đi về nhà cha mẹ. Giữa đường chợt đau bụng sắp sinh, phải dừng lại sinh trong đêm dưới một gốc cây, bỗng con rắn độc cắn chết chồng ta. Ta đau buồn khóc lóc, đợi trời vừa sáng thì tay dắt đứa con lớn, tay bồng đứa con nhỏ, gạt nước mắt tiếp tục lên đường. Phía trước bỗng gặp một con sông chắn ngang, không thuyền qua lại, ta liền để đứa con lớn bờ sông bên này, bế đứa con nhỏ bơi qua sông trước, đặt con trên bờ rồi mới quay lại đón đứa con lớn. Con ta nhìn thấy mẹ thì từ bờ sông chạy ngay ra, không ngờ liền bị nước cuốn trôi đi mất. Ta không cứu được đứa con lớn, quay lại chỗ đứa con nhỏ thì đã bị sói ăn thịt mất rồi, chỉ thấy máu thịt còn lênh láng nơi ấy. Đau buồn thống thiết cốt nhục chia lìa, ruột gan ta như đứt đoạn, chết đi sống lại.

“Ta tiếp tục đi về nhà thì gặp một vị Phạm chí người quen thân với cha mẹ ta, liền kể hết những nỗi khổ của mình rồi hỏi thăm sức khỏe cha mẹ. Vị ấy liền nói: ‘Cách đây mấy hôm nhà bị cháy, hai ông cùng tất cả người nhà đều chết cả.’ Nhân đó, ông liền đưa ta về nhà, nuôi dưỡng như con gái.2

Về sau ta lại tái hôn với một người khác, mang thai đến ngày sinh nở thì vừa gặp lúc chồng ta đi uống rượu về, không ai mở cửa nên tự phá cửa vào. Đang lúc say rượu điên cuồng, chồng ta liền trói ta lại rồi đánh đập tàn độc, lại nấu thịt đứa con mới sinh bắt ta phải ăn. Ta quá sợ phải cố nuốt vào một miếng, đau tâm can. Sau việc đó, ta bỏ chồng trốn chạy đi thật xa. Đến nước Ba-la-nại, dừng nghỉ dưới gốc cây thì gặp một người vừa chết vợ, liền cùng ông ta kết làm vợ chồng. Vừa được mấy hôm, người chồng này bỗng lăn ra chết. Theo luật của nước ấy, nếu vợ chồng vẫn còn đang sống với nhau thì khi chồng chết, vợ




  1. Phạm chí danh xưng chỉ một người Bà-la-môn phát tâm tu tập giữ hạnh thanh tịnh để cầu sinh về cõi

trời Phạm thiên.

  1. Căn cứ các dòng thứ 13 14, trang 725, tờ b của quyển 58, sách Pháp uyển châu lâm để bổ sung chi

tiết này. An Sỹ toàn thư lược bỏ nên làm cho tình tiết câu chuyện ở đây không liền mạch.

phải bị chôn theo. Thế ta bị chôn sống theo chồng. May thay lúc đó một bọn trộm cắp kéo đến đào mộ để lấy của cải, ta nhờ đó mà được cứu ra còn sống.



“Khi ấy ta tự suy nghĩ, không biết mình đời trước đã tạo tội chỉ trong một thời gian ngắn đã phải liên tục gặp những tai họa khủng khiếp đến như thế. Khi nghe biết đức Phật Thích-ca đang nơi tinh Kỳ Hoàn, ta liền tìm đến chỗ Phật, cầu xin được xuất gia. trong quá khứ ta đã lần cúng dường thức ăn cho một vị Phật Bích-chi, lại nhân đó phát nguyện tu hành, nên nhờ nhân duyên ấy đời này được gặp Phật, cuối cùng tu tập chứng đắc quả A-la-hán.”

Lời bàn

Thật bi thảm lắm thay, chỉ trong một thời gian ngắn liên tiếp gặp những tai họa lạ kỳ như thế! Lại cũng vui thích lắm thay, được gặp Phật, xuất gia, cuối cùng chứng đắc quả A-la- hán! Nghiệp quả bi thảm ấy chính miệng nói ra không đúng như trong lòng nghĩ, phát lời thề độc để mong người khác nghĩ mình ngay thẳng. Còn quả lành vui thích ấy nhờ cúng dường thức ăn cho Phật Bích-chi lại phát nguyện cầu đạo xuất thế. Cho nên nói rằng: “Họa phúc đều do chính mình tạo ra đó thôi.”


MÙ MỘT MẮT CHO ĐÚNG LỜI THỀ1

Tống Khâm Tông2 bị giặc Kim bắt lên phương bắc. Không lâu sau, hai nước kết hòa ước, Khâm Tông bị giữ lại. Hoàng thái hậu Hiển Nhân3 sắp về nam, vua cầm tay khóc nói: “Nếu con được về nam, chỉ mong được phong làm chủ cung Thái Ất đủ



  1. Trích từ sách Tống giám (宋鑒). (Chú giải của soạn giả)

  2. Tống Khâm Tông hoàng đế cuối cùng của triều Bắc Tống, bị quân Kim bắt trong chiến tranh cùng với

vua cha là Tống Huy Tông, về sau cả hai vua đều chết trong lúc vẫn còn bị quân Kim cầm giữ.

  1. Nguyên tác ghi là hoàng hậu, nhưng là hoàng hậu của Tống Huy Tông, mẹ của Tống Khâm Tông nên

phải hiểu là hoàng thái hậu.

rồi, chẳng dám cầu hơn.”1 Thái hậu liền thề với vua: “Nếu ta về rồi sau này không đón con thì mắt ta sẽ bị mù.”

Đến khi thái hậu về cung rồi, Tống Cao Tông2 lại hoàn toàn không ý tìm cách đón Khâm Tông về cung. Thái hậu buồn lòng nhưng lại lặng thinh không dám mạnh dạn nói ra.

Chẳng bao lâu sau thái hậu liền bị mắt, thầy thuốc khắp nơi không ai chữa khỏi. Về sau một đạo vào cung, dùng kim vàng khêu vào mắt trái liền sáng. Thái hậu mừng lắm, xin chữa luôn mắt bên phải. Đạo nói: “Thái hậu nhìn một mắt thôi, còn một mắt phải giữ cho đúng lời thề.”

Thái hậu nghe nói kinh sợ, liền đứng dậy cảm tạ thì đạo sĩ đã đi mất rồi.

Lời bàn

Xem nhẹ lời hứa ắt sẽ bị người oán trách, xem nhẹ lời thề ắt phải bị trời trách phạt. Hoàng thái hậu Hiển Nhân không giữ được như lời, không phải phụ lời hứa, tình thế ép buộc. Nhưng như lúc ấy hoàng thái hậu đau đớn khóc lóc trước mặt Tống Cao Tông để thỉnh cầu, cho ý vua nhất quyết không thay đổi, thì thái hậu cũng thể xem như không phụ lời thề. Chỉ ta không làm được như thế, nên việc chịu một mắt cho đúng lời thề biết đâu lại chẳng đã xét cái tình của rồi mới trách tội như vậy.





  1. Vua Khâm Tông nói câu này ý nhắn gửi với vua mới Tống Cao Tông, em trai ông, rằng ông không

ý giành lại ngôi vua. Tuy nhiên, đây vẫn thể nguyên nhân khiến Tống Cao Tông bỏ mặc ông phương bắc mà không tìm cách đón về.

  1. Tống Cao Tông hoàng đế đầu tiên của triều Nam Tống, do Bắc Tống đã thất bại trong chiến tranh với

quân Kim nên cuối cùng phải dời đô về phía nam. Ông là em thứ chín của Tống Khâm Tông.





Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   89   90   91   92   93   94   95   96   ...   130


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương