Nguyên tác


KHÔNG VỨT BỎ GIẤY CÓ CHỮ VIẾT



tải về 32.39 Mb.
trang79/130
Chuyển đổi dữ liệu24.11.2019
Kích32.39 Mb.
1   ...   75   76   77   78   79   80   81   82   ...   130

KHÔNG VỨT BỎ GIẤY CHỮ VIẾT


Giảng rộng

Con người sở thể trở thành tôn quý nhất trong muôn loài miệng thể nói thành lời, tay thể viết thành văn. Tay thể viết thành văn chương, đó cũng xem như tay thể nói được thành lời. Nhưng lời từ miệng nói ra, chỉ những người gần gũi chung quanh mới nghe được, còn văn chương viết ra lại thể truyền xa vạn dặm. Lời từ miệng nói ra chỉ nghe được nhất thời, còn văn chương thể lưu truyền mãi mãi cho hậu thế. Lời từ miệng nói ra phải dùng tai để nghe, còn văn chương thể dùng mắt để đọc. Lời từ miệng nói ra, người nghe chốc lát đã thấy mỏi mệt, còn văn chương để lại đến ngàn đời sau người đọc cũng không chán mệt.

Thế nên, chữ viết thật công lao to lớn biết bao đối với con người! Trong đời này nếu không chữ viết, ắt quan lại chẳng dựa vào đâu để trị dân, chính lệnh đưa ra chẳng lấy làm bằng cứ. Như vậy đâu chỉ không an ổn được việc nhà, cũng chẳng thể nào trị yên việc nước. Con người chịu ơn chữ viết lớn lao như thế, há có thể khinh rẻ vứt bỏ giấy có chữ viết được sao?



Giấy chữ viết tất nhiên không thể vứt bỏ, ý nghĩa của chữ viết lại càng không được vứt bỏ. Như người cãi lời cha mẹ, đó suốt đời vứt bỏ ý nghĩa của chữ “hiếu”; không đối xử tốt với anh chị, đó suốt đời vứt bỏ ý nghĩa của chữ “đễ”. Cứ như thế mà lần lượt suy xét lại từng điểm một, ắt những ý nghĩa của chữ viết bị ta vứt bỏ quả thật không ít!

những người dùng giấy chữ viết để bao gói hàng hóa, dán phết cửa sổ, rồi vứt bỏ lung tung, lại cho rằng những thứ mình vứt bỏ đó bất quá cũng chỉ giấy chữ viết thôi. Lại người nghi ngờ chuyện Thương Hiệt sáng tạo chữ viết, khai mở nguồn văn tự cho muôn đời thì trời mưa xuống lúa thóc cũng

hợp lý, nhưng sao chuyện quỷ thần khóc lóc về đêm?1 Đó thật không biết rằng, văn tự của thế gian nếu đã chỗ dùng chính đáng, ắt cũng chỗ dùng vạy. Do chỗ dùng chính đáng nên trời mưa xuống lúa thóc, lại do chỗ dùng vạy nên quỷ thần khóc lóc về đêm.
Trưng dẫn sự tích
ĐỐT KINH BỊ TUYỆT TỰ2

tỉnh Thiểm Tây, về phía tây huyện Công một ngôi chùa, trong chùa từng một tạng kinh Phật bị hoại. Thuở còn niên thiếu, Khang Đối Sơn3 lần cùng với năm người bạn học chung trường đến chùa đọc sách. Khi ấy đang tiết trời mùa đông giá rét, bốn người trong bọn bèn lấy những quyển kinh bị rách mang ra đốt để sưởi ấm, một người thì đốt để đun nước rửa mặt. Khang Đối Sơn trong lòng chê trách những người ấy nhưng không dám nói ra.



Đêm đó, Đối Sơn nằm mộng thấy ba vị quan thiết lập án đường uy nghiêm xét xử, đều tỏ vẻ giận dữ phẫn nộ đối với những người đốt kinh sưởi ấm, phán rằng: “Cả nhà các ngươi rồi sẽ chết sạch, không người nối dòng.” Lại quay sang người đốt kinh đun nước, phán rằng: “Ngày sau ngươi sẽ không bao giờ được vinh hiển.” Các vị ấy lại quở trách Khương Đối Sơn rằng: “Tại sao ngươi thấy việc ấy không nói gì?” Đối Sơn thưa: “Con nhỏ tuổi hơn bọn họ, biết việc ấy không nên làm, nhưng chẳng dám nói ra.” Vị quan nói: “Một lời khuyên can, giải thích cũng thể được miễn tội. Nhưng thôi nay tạm tha cho ngươi.”


  1. Sách Hoài Nam tử - Bản kinh huấn chép rằng: “Ngày xưa Thương Hiệt tạo ra chữ viết trời mưa xuống

lúa thóc, quỷ thần khóc lóc ban đêm.”

  1. Sưu tập từ sách Công quá cách (功過格). (Chú giải của soạn giả)

  2. Khang Đối Sơn, tên Hải, đỗ Trạng nguyên trong khoảng niên hiệu Thành Hóa (1465-1487) triều Minh

Tuyên Tông. Ông là người văn chương, đức hạnh đều kiêm toàn.

Khương Đối Sơn tỉnh dậy, liền chép chuyện này vào phía sau của một quyển sách để ghi nhớ. Chưa được mấy năm sau, cả bốn người từng đốt kinh sưởi ấm đều mắc bệnh dịch chết sạch cả nhà. Còn người đốt kinh đun nước, trải bao nhiêu lần thi cử đều gặp trắc trở, cuối cùng cả đời chỉ loay hoay với nghề dạy trẻ.

Lời bàn

Sách vở thế gian khi hoại không còn đọc được đều thể đốt đi, nhưng riêng kinh Phật thì cũng không thể đốt. Bởi kinh Phật mang đến phước đức trí tuệ cho người, vượt xa mọi sách vở của thế gian. Tuy cùng một chữ, nhưng trong đó ý nghĩa lại thể nặng, nhẹ, khinh, trọng khác nhau một trời một vực, không hề giống nhau. Như các thiên văn chương điển, mô, thệ, cáo mẫu mực trong kinh Thư tất nhiên không thể xếp cùng loại với văn chương tiểu thuyết.

Nay lấy người biết chữ so sánh với người chữ, ắt người biết chữ được xem hơn; lấy người biết chữ qua loa sơ lược so sánh với người học nhiều hiểu rộng, thông suốt việc xưa nay, ắt người học nhiều hiểu rộng phải được xem hơn. Sách vở thế gian chỉ thể nói về những chuyện thế sự trong thiên hạ, không thể biết thấu suốt những vượt ra khỏi vòm trời này. Nếu người rộng đọc nhiều kinh Phật, ắt sâu thì thể hiểu đến tận những chuyện thần kỳ nơi chốn long cung, dưới đáy biển, rộng xa thì thể hiểu đến những chuyện đời trước đời sau, cho đến chỗ mênh mông của biết bao nhiêu cõi nước trong mười phương, hết thảy những việc như thế đều thể hiểu qua đại lược, chỗ hoài bão cũng được nuôi dưỡng vượt xa hẳn những kẻ tầm thường.



Đối với người mù chữ, nếu nói với họ chuyện trị nước các đời vua Đường, Ngu, Tam đại, hoặc những danh xưng như Nghiêu, Thuấn, Chu, Khổng... ắt họ phải hết sức kinh ngạc khi được nghe. Cũng vậy, đối với kẻ xưa nay chỉ đọc sách vở của thế gian, nếu

cho họ nghe những lời văn trong Ba tạng kinh điển của nhà Phật, những điều đức Phật đã thuyết dạy trong bốn mươi chín năm, ắt họ cũng sẽ kinh ngạc, khó lòng cứu xét. Những khuynh hướng như vậy cũng lẽ tất nhiên.

Theo đó xét, những lời dạy về nhân duyên bỏ ác tu thiện, về tông chỉ truyền riêng ngoài giáo điển, vốn kinh điển do đức Phật nói ra, nếu đem đốt bỏ đi thì sao thể không mắc tội? Huống chi lại xem thường đến mức dùng đốt để sưởi ấm, đốt để đun nước, ắt rồi sẽ phải đọa vào địa ngục mãi mãi, chịu khổ não đời đời kiếp kiếp, không lúc được thoát ra. Chỉ riêng trong đời này bị chết sạch cả nhà, bị rơi vào cảnh khốn cùng, quả thật cũng chưa đủ để đền hết tội nghiệt.

Hỏi: Kinh điển còn nguyên vẹn, tất nhiên không thể đốt, nhưng kinh sách đã hư nát thì làm sao?

Đáp: Nếu đã nát quá nhiều, đến nỗi không đọc được nữa thì thể đốt, rồi dùng túi sạch đựng tro ấy mang rải ra sông biển. Đến như chữ Vạn tâm ấn của đức Như Lai thì càng không thể xem thường.
ĐỔ TRO BỪA BÃI PHẢI GIẢM TUỔI THỌ1

trấn Tra Khê, huyện Tân Hóa thuộc tỉnh Hồ Nam người tên Chu Ninh Ước, tự Sỹ Phong, rất thích môn thư pháp. Trong khoảng niên hiệu Khang Hy triều Thanh, vào tháng 2 năm Ất Sửu,2 ông bất ngờ mắc bệnh nhẹ rồi chết, bạn thân thiết đều đến khóc thương.

Bỗng nhiên ông sống lại, bảo mọi người rằng: “Tuổi thọ của tôi vốn được 42 năm, nhưng thường ngày chuyên cần luyện viết chữ, viết rồi tùy tiện đốt bỏ, mang tro đổ bừa bãi, không có sự kính trọng quý tiếc. Âm ty ghi chép lỗi lầm đó của tôi, giảm



  1. Cũng sưu tập từ sách Công quá cách (功過格). (Chú giải của soạn giả)

  2. Tức là năm 1685.

bớt 5 năm tuổi thọ, nên nay 37 tuổi mà số mạng đã dứt. Quý vị nên biết, khi đốt giấy chữ viết, phải cẩn thận không đổ tro bừa bãi.”

Nói xong thì nhắm mắt qua đời.

Lời bàn

Nếu nói rằng chữ viết đã đốt thành tro thể vứt bỏ, thì các đạo đốt tấu chương cũng xem như vứt bỏ. Đến như các loại đồ dùng bằng tre, gỗ, sành sứ chữ viết trên đó, hay các loại gạch ngói in những chữ phúc, thọ làm hiệu, lại để chôn vùi lâu ngày trong những chỗ phẩn ô uế, những việc như vậy cũng cần phải ngăn cấm.


ĐỐT SÁCH DƠ NHỚP CHỊU QUẢ BÁO TỨC THÌ1

Tường Sinh, Côn Sơn người tên Cát Tử Hòa. Vào triều Thanh, niên hiệu Khang Hy năm thứ 26,2 thường đọc sách dưới lầu phía tây điện Dược Sư, phía trên phòng nằm nghỉ. Một hôm phòng trên lỡ tay làm nghiêng đổ nước trong phẩn, nước phẩn theo kẽ ván sàn chảy xuống nhằm chỗ quyển sách Tử Hòa đang đọc, làm nhớp một đoạn mấy chữ “Thành Gián3 nói với Tề Cảnh Công”. Tử Hòa bèn trang sách bị dơ ấy ra, nhúng vào nước, nhưng chưa rửa thật sạch đã lấy ra rồi để khô mà đốt bỏ.

Không ngờ đến kỳ thi, đề mục thứ ba lại rơi đúng vào đoạn “Thành Gián nói với Tề Cảnh Công”. Tử Hòa viết bài này, đến câu “Chu Công lại dối gạt ta sao?” chẳng biết sao lại ý bỏ sót mất một chữ, do đó mà bị đánh rớt.


  1. Chuyện này do Cát Hòa đích thân thuật lại. (Chú giải của soạn giả)

  2. Tức là năm 1687.

  3. Thành Gián là bề tôi của Tề Cảnh Công. Nhân vật này có được Mạnh tử nhắc đến.



Lời bàn

Giấy chữ viết bị nhớp mang đốt, tội ấy không nhỏ. Đúng ra phải rửa cho thật sạch, sau đó mới thể để khô rồi đốt, mang tro rải xuống sông, biển.




Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   75   76   77   78   79   80   81   82   ...   130


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương