Nguyên tác



tải về 32.39 Mb.
trang124/130
Chuyển đổi dữ liệu24.11.2019
Kích32.39 Mb.
1   ...   120   121   122   123   124   125   126   127   ...   130

***



Việc tùy duyên cứu giúp người khác muôn hình vạn trạng, nhưng lược nói theo những điểm đại cương thì thể phân ra mười loại:

  1. Cùng người khác làm việc thiện.

  2. Giữ lòng yêu kính đối với người khác.

  3. Giúp thành tựu những điều tốt đẹp của người khác.

  4. Khuyên bảo người khác làm việc thiện.

  5. Cứu người khi nguy cấp.

  6. Khởi xướng, xây dựng những việc lợi ích lớn lao cho cộng đồng.

  7. Bỏ tiền của làm việc tạo phước.

  8. Ủng hộ bảo vệ, giữ gìn Chánh pháp.

  9. Kính trọng các bậc tôn túc, trưởng thượng.

  10. Khuyên người khác phải biết tôn trọng sự sống, thương yêu quý tiếc mạng sống của muôn loài.




  1. Thế nào cùng người khác làm việc thiện?

Thuở xưa vua Thuấn chỗ bến sông, nhìn thấy những người đánh đều tranh nhau chỗ nước sâu nhiều cá, khiến cho những người già yếu [không đủ sức tranh giành] phải bắt những nơi nước cạn, dòng chảy xiết. Vua Thuấn động lòng thương xót, liền đến nơi ấy cùng mọi người đánh bắt cá. Khi thấy những người ý tranh giành, ngài che giấu việc xấu ấy, chẳng nói đến. Khi thấy những người biết nhường nhịn người khác, ngài hết lời ngợi khen, tán dương, rồi cũng làm theo giống như người ấy. Vua Thuấn làm như vậy được một năm thì mọi người

ở đó đều nhường nhịn cho nhau những chỗ nước sâu nhiều cá.



Thông minh sáng suốt như vua Thuấn, nào khó việc nói ra một lời dạy dỗ những người kia [việc tốt nên làm]? Thế mà ngài không dùng lời dạy dỗ, lại dùng chính việc làm của tự thân để cảm hóa, thay đổi người khác, quả thật một tấm lòng hiền lương thương người, chấp nhận khó nhọc.

Chúng ta sống vào đời suy mạt, đừng lấy chỗ hay giỏi của mình lấn áp kẻ khác, đừng lấy chỗ tốt đẹp của mình so sánh với kẻ khác [để tự cho mình hơn], đừng cậy chỗ nhiều tài năng của mình gây khó cho người khác. Nên tự kiểm soát, không phô bày chỗ tài trí của bản thân, chỉ xem đó như huyễn không thật. Thấy người khác chỗ lỗi lầm khiếm khuyết, nên bao dung che giấu giúp họ, một mặt tạo hội cho họ thể hối cải lỗi lầm, một mặt lại khiến họ sự e kiêng sợ không dám buông thả phóng túng. Thấy người khác chút ưu điểm nhỏ dùng được, hoặc việc thiện nhỏ thể chọn lấy, thì lập tức từ bỏ [chỗ chưa tốt] của mình làm theo đó, lại nên hết lời ngợi khen xưng tán, truyền rộng sự tốt đẹp ấy đến với nhiều người khác.

Từ sáng đến tối, mỗi một lời nói, mỗi một việc làm đều không nghĩ đến bản thân, hết thảy đều chỉ muôn người xây dựng cho thành nề nếp tốt đẹp chung. Đó chính chỗ độ lượng của bậc đại nhân, luôn lợi ích cho mọi người [mà không nghĩ riêng cho bản thân mình].


  1. Thế nào giữ lòng yêu kính người khác?

Bậc quân tử với kẻ tiểu nhân, nếu theo hình dáng bên ngoài mà xét thì rất dễ lẫn lộn, chẳng khác nhau mấy, nhưng chỉ duy nhất khi xét đến chỗ giữ lòng tu dưỡng thì thiện ác thật khác nhau, ràng phân biệt như trắng với đen, không thể nhầm lẫn. Cho nên nói rằng: “Bậc quân tử sở khác biệt với người tầm

thường chỉ là ở chỗ giữ lòng tu dưỡng.”

Chỗ tu dưỡng của người quân tử chính luôn giữ lòng thương yêu, kính trọng đối với người khác. Nói chung, trong muôn người ắt kẻ thân thích, người giao, kẻ quý hiển, người hèn kém, kẻ trí tuệ, người ngu si, kẻ hiền lương, người hư hỏng, phẩm chất cao thấp tốt xấu chẳng ai giống ai, nhưng tất cả đều đồng loại với ta, cùng một bản thể như ta, sao thể không thương yêu, kính trọng?

Biết giữ lòng yêu kính muôn người, đó chính yêu kính thánh hiền. thể thấu hiểu được chí hướng của muôn người, đó chính thấu hiểu được chí hướng của bậc thánh hiền. Vì sao vậy? chí hướng của bậc thánh hiền mong muốn cho nơi nơi, người người đều đạt được những điều họ mong muốn. Chúng ta thuận theo [chí hướng đó] thương yêu kính trọng, giúp cho muôn người đều được an ổn, đó chính các bậc thánh hiền mà mang lại sự an ổn cho người đời.




  1. Thế nào giúp thành tựu điều tốt đẹp của người khác?

Khi ngọc còn trong quặng đá, mang vất bừa bãi ắt chẳng có giá trị hơn viên ngói hòn sỏi, nhưng nếu được mài giũa đúng cách, ắt trở thành ngọc khuê, ngọc chương1 quý giá. thế, khi thấy người khác làm được một việc thiện, hoặc gặp người có chí hướng tốt đẹp, hoặc chất thể hướng thiện, đều nên hết lòng dẫn dắt chỉ bày, giúp cho người ấy thành tựu được những điều tốt đẹp. Hoặc người ấy ngợi khen, trợ lực, hoặc giúp sức duy trì [những điều tốt đẹp]. Nếu ai vu khống người ấy, nên họ làm rõ, hoặc cùng chia sẻ nhận lấy những hủy báng, công kích; cần giúp sức cho đến khi người ấy được thành tựu vững vàng mới thôi.

Người đời nói chung thường không ưa thích những ai khác



1 Khuê một loại ngọc quý, được làm thành dạng phẳng. Dùng ngọc khuê xẻ đôi ra thành ngọc chương.

biệt với mình. Người hiền lương trong thôn xóm thường rất ít, mà những kẻ xấu ác lại rất nhiều. Cho nên, người hiền lương ở đời thường rất khó tự mình đứng vững. Hơn nữa, những kẻ tài ba xuất chúng thường cương trực thẳng thắn, không quá chú trọng đến dáng vẻ bên ngoài, do đó thường dễ bị người đời chỉ trích. thế, việc thiện đời thường dễ thất bại, người làm việc thiện lại thường bị người đời chê bai phỉ báng, chỉ những bậc nhân hậu hơn người mới ra sức giúp đỡ, trợ lực [cho người làm việc thiện], cho nên công đức ấy thật hết sức lớn lao.




  1. Thế nào khuyên bảo người khác làm việc thiện?

Đã sinh ra làm người, ai ai cũng sẵn tâm hiền thiện. Nhưng đường đời bôn ba xuôi ngược nên rất dễ đắm chìm sa đọa [vào nẻo xấu ác]. thế, khi giao tiếp đời, ta nên khéo léo vận dụng phương tiện để giúp người khác trừ bỏ những [nhận thức] sai lầm muội. như kẻ đang say trong giấc mộng đêm dài mà giúp cho nhất thời tỉnh mộng, lại như kẻ bị vây hãm đã lâu trong khổ đau phiền não cứu thoát đưa đến nơi mát mẻ trong lành. Ân huệ đó thật lớn lao không gì bằng.

Hàn nói: “Khuyên dạy người khác trong nhất thời thì dùng lời nói, khuyên dạy người đến trăm đời sau thì viết sách.” Nếu so với việc [tự thân mình] cùng người khác làm việc thiện [như đã nói trong phần 1 trên] thì [việc khuyên bảo người khác làm việc thiện] tuy hình thức biểu lộ, nhưng giống như tùy bệnh cho thuốc, cũng lúc phát huy tác dụng, đạt được hiệu quả, nên không thể bỏ đi. Nếu lúc dùng lời [khuyên bảo người khác] không hiệu quả, [ngược lại còn] đánh mất đi [quan hệ với] người khác, thì phải quay lại tự xét trí tuệ của mình [vì chưa đủ sự khéo léo].





  1. Thế nào cứu người khi nguy cấp?

Người đời ai cũng những lúc nguy cấp hoạn nạn. Nếu gặp những trường hợp ấy, nên xem như hoạn nạn nguy cấp đang xảy ra cho chính bản thân mình, phải nhanh chóng cứu giúp giải nguy. Hoặc dùng lời nói giúp người sáng tỏ sự oan ức, hoặc tìm đủ mọi phương cách cứu giúp sự hoạn nạn nguy cấp của người.

Thôi tử nói: “Ân huệ không phải quý sự nhiều ít, giúp người vào lúc nguy cấp mới quan trọng.” Quả thật lời nhân hậu biết bao!




  1. Thế nào khởi xướng, xây dựng những việc lợi ích lớn lao cho cộng đồng?

phạm vi nhỏ thì như trong một xóm thôn, phạm vi lớn hơn thì như trong một quận huyện, nếu thấy bất kỳ việc lợi ích chung thì rất nên khởi xướng, xây dựng. Đó những việc như đào mương dẫn nước, đắp đê ngăn lũ, hoặc tu sửa đường sá, cầu cống để thuận tiện cho kẻ đi đường, hoặc cung cấp cơm ăn nước uống để cứu giúp người lúc đói khát... Đối với những việc ấy, nên tùy hoàn cảnh mà khuyên bảo, khuyến khích mọi người cùng nhau góp sức làm. [Khi đã làm thì] chẳng sợ kẻ khác hiềm nghi, chẳng nề gian khó.


  1. Thế nào bỏ tiền của làm việc tạo phước?

Sự tu tập theo đạo Phật hàng vạn thiện hạnh, trong đó hạnh bố thí được xem trước nhất.1 Nói đến hạnh bố thí, chỉ cần một từ buông xả trọn đủ. Bậc đạt đạo thì trong tâm buông xả sáu căn, bên ngoài buông xả sáu trần,2 cho đến hết thảy những


  1. Trong sáu pháp ba-la-mật của hàng Bồ Tát thì Bố thí ba-la-mật cũng được đề cập trước tiên: Bố thí, Trì

giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định Trí tuệ.

  1. Sáu căn, bao gồm: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân ý. Sáu trần đối tượng của sáu căn, bao gồm: hình sắc,

âm thanh, mùi hương, vị nếm, sự xúc chạm và các pháp.

vật sở hữu của mình, không không buông xả. Người chưa đạt được đến mức ấy thì trước tiên phải buông xả tiền bạc, mang ra bố thí. Người đời nhờ cơm ăn áo mặc duy trì mạng sống, nên xem tiền bạc quan trọng nhất. Chúng ta từ nơi chỗ [quan trọng nhất] đó buông xả thì bên trong trừ được sự keo kiệt bủn xỉn của chính mình, bên ngoài cứu giúp được sự cần kíp của người khác.



Lúc mới bắt đầu [làm việc bố thí] thường phải sự cố gắng, khiên cưỡng, nhưng [tập quen nhiều lần thì] cuối cùng sẽ trở nên phóng khoáng, tự nhiên. Bố thí phương pháp hay nhất để dứt sạch lòng vị kỷ, trừ hết sự bám chấp tham tiếc.


  1. Thế nào ủng hộ bảo vệ, giữ gìn Chánh pháp?

Chánh pháp con mắt sáng giúp chúng sinh muôn đời thể nhìn thấy [con đường thoát khổ]. Không Chánh pháp, con người làm sao [có thể biết thuận theo] trời đất để góp phần vào cuộc sinh tồn? Làm sao thể giáo hóa thành tựu cho muôn loài? Làm sao thể thoát ly khỏi mọi sự hoặc, trói buộc trong đời sống thế tục? Làm sao thể nhập thế tu sửa cải thiện cuộc đời, xuất thế vượt thoát luân hồi sinh tử?

thế, mỗi khi gặp những nơi thờ kính các bậc hiền thánh, những kinh sách giáo pháp, chúng ta đều phải cung kính tôn trọng sửa sang, trang hoàng cho tốt đẹp. Đến như việc nêu cao rộng truyền Chánh pháp, báo đáp ơn Phật thì lại càng phải hết lòng dốc sức.




  1. Thế nào kính trọng các bậc tôn túc, trưởng thượng?

Nói đến các bậc tôn túc, trưởng thượng thì trong phạm vi gia đình cha mẹ, anh chị, trên phạm vi đất nước các vị quan chức, nhà cầm quyền, cho đến trong phạm vi toàn hội thì hết thảy những người cao tuổi, người đức độ, người cương vị cấp

trên hoặc người sự hiểu biết cao rộng, chúng ta đều nên sự lưu tâm tôn kính phụng sự.



Khi phụng sự cha mẹ nhà, phải hết sức giữ lòng yêu kính, dáng vẻ phải vui tươi, nói năng phải nhỏ nhẹ từ tốn. Tập quen như vậy sẽ trở thành tính cách hòa nhã tự nhiên, ấy yếu tố căn bản thể cảm động lòng trời.

Khi bước ra hội phụng sự đất nước, làm bất cứ việc gì cũng phải tự mình cẩn trọng, không cấp trên không biết mà tự ý buông thả làm bậy. Nếu cương vị xét xử người khác, không cấp trên không biết tự ý ra oai hiếp người khác. Người xưa câu: “Phụng sự đất nước như thờ kính trời đất.” Đó những chỗ liên quan chặt chẽ đến âm đức [của con người]. Cứ thử xem qua gia tộc của những người giữ lòng trung hiếu, ắt thấy không nhà nào không con cháu hưng thịnh, phát đạt lâu dài. Cho nên nhất thiết phải thận trọng đối với việc này.




  1. Thế nào biết tôn trọng sự sống, thương yêu quý tiếc mạng sống của muôn loài?

Con người nhờ lòng trắc ẩn mới xứng đáng được gọi là người. Muốn lòng nhân hậu, trước tiên phải lòng trắc ẩn; muốn tích chứa phước đức, trước tiên phải tích chứa lòng trắc ẩn. Sách Chu lễ nói: “Trong tháng mạnh xuân, tế lễ không được dùng những con vật giống cái.”1 Mạnh tử nói: “Người quân tử lánh xa chỗ bếp núc.”2 Những điều như thế đều để giữ gìn tấm lòng trắc ẩn, [biết thương tiếc sự sống của muôn loài]. Cho nên, người xưa bốn loại thịt tránh không ăn. Đó là: (1) thịt con vật nghe tiếng kêu khi bị giết, (2) thịt con vật nhìn thấy khi bị giết,

(3) thịt con vật do chính mình nuôi dưỡng, (4) thịt con vật người khác cố ý giết để đãi mình.




  1. tháng mùa xuân các giống vật phần lớn đang mùa sinh sản, sợ rằng dùng những con vật giống cái để

tế lễ sẽ giết chết cả cái thai trong bụng nó.

  1. nhà bếp nơi giết mổ loài vật nên tránh xa để không tận mắt nhìn thấy.

Người học đạo nếu chưa thể hoàn toàn dứt bỏ việc ăn thịt thì cũng nên khởi đầu từ việc tránh ăn những loại thịt như trên, dần dần tu tiến, tâm từ bi được nuôi dưỡng lớn mạnh hơn, khi ấy không những thể giữ giới không giết hại, [còn thể nhận thức sâu xa rằng] hết thảy các loài sâu bọ, côn trùng, động vật... đều sự sống, cần phải tôn trọng. Những việc như luộc kén tằm kéo tơ, cày bừa ruộng đất làm chết côn trùng... đều là giết hại, cơm áo của chúng ta được từ những việc như thế, cho nên cũng chẳng khác nào giết hại loài khác để giành lấy sự sống cho chính mình. Hiểu được như thế thì mới thấy rằng sự hoang phí lương thực, vật dụng... cũng không khác tội giết hại. Cho đến những việc như lỡ tay làm chết, giẫm chân đoạt mạng [côn trùng], thật không thể biết được đã nhiều đến mức nào, nên phải hết sức đề phòng, hạn chế. Cổ thi có câu rằng:



Lưu hạt cơm thừa, thương chuột đói, Giữ mạng thiêu thân, chẳng đốt đèn.1

Thật nhân từ biết bao!






Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   120   121   122   123   124   125   126   127   ...   130


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương