Ôn tập văn thuyết minh



tải về 2.46 Mb.
trang1/18
Chuyển đổi dữ liệu25.11.2019
Kích2.46 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

Tuần 1

Ngày soạn: 18/9/2018

Ngày dạy: /9/2018

Ôn tập văn nghị luận xã hội


I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1. Kiến thức:

-Giúp học sinh ôn tập lại kiến thức về văn bản thuyết minh.

- Viết được bài văn, đoạn văn thuyets minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật.

2, Kĩ năng:

-Cách làm bài văn thuyết minh ở các dạng bài cụ thể.

-Rèn luyện kỹ năng làm văn thuyết minh.

3. Thái độ: HS có thái độ nghiêm túc trong việc tìm hiểu nội dung bài học.

4. Năng lực, phẩm chất:

- Năng lực tự học, năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mĩ.năng lực hợp tác với bạn,

- Có trách nhiệm trong lời nói và việc làm, tự lập, tự tin trong cuộc sống.

5. Tích hợp theo đặc trưng của bộ môn, bài dạy:

Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh



II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1. Gi¸o viªn

- Phương tiện: SGK- SGV – Giáo án - TLTK

2. Häc sinh: - So¹n bµi- Ghi bài và làm bài tập



III. TIẾN TRÌNH TIẾT HỌC

1. æn ®Þnh tæ chøc

- KT sÜ sè:

Kiểm tra bài cũ.

Kết hợp trong giờ

2. Tổ chức các hoạt động dạy học:

2.1. Khởi động :

2.2. Các ho¹t ®éng h×nh thµnh kiÕn thøc:

Hoạt động của GV & HS

Nội dung cần đạt

Hoạt động 1.

Ph­¬ng ph¸p: Gîi më, vÊn ®¸p, ph©n tÝch, th¶o luËn,

- KÜ thuËt: §éng n·o, §Æt c©u hái, KT chia nhóm theo cặp đôi

- Hình thức tổ chức dạy học: GV tæ chøc nhóm (theo bàn), cả lớp

- Định hướng năng lực: năng lực giao tiếp Tiếng Việt, năng lực cảm thụ thẩm mĩ;

- Phẩm chất: : Yêu quê hương, tự hào về nền văn học dân tộc

- GV yêu cầu hs trình bày lại khái niệm văn thuyết minh đã học ở lớp 8.

- Để làm tốt bài văn thuyết minh cần phải đảm bảo yêu cầu gì?


- GV yêu cầu các nhóm trình bày về sự khác nhau giữa văn miêu tả và văn thuyết minh:

I. Ôn tập lí thuyết

1- Khái niệm: Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong đời sống nhằm cung cấp tri thức về: đặc điểm, tính chất, nguyên nhân…của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích.

2.Yêu cầu:

- Tri thức trong văn bản thuyết minh phải khách quan, xác thực, hữu ích cho mọi người.

- Văn thuyết minh cần trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ, hấp dẫn.

3. Sự khác nhau giữa văn miêu tả và văn thuyết minh:






Văn miêu tả


Văn thuyết minh


+ Có hư cấu tưởng tượng, không nhất thiết phải trung thành với sự vật, đối tượng….

+ Dùng nhiều so sánh, liên tưởng.

+ Mang nhiều cảm xúc chủ quan của người viết.

+ Ít dùng số liệu cụ thể.

VD: “Những đám mây trắng như bông đang tô vẽ cho nền trời bằng những hình thù lạ mắt. Nắng trong vắt như pha lê. Nắng xiên qua cây gỗ tếch ở vườn hoa phố Nguyễn Cao, rọi xuống và chạy lung tung quanh cái bàn ăn trưa của bốn cụ già…”
GV: * Trong văn bản thuyết minh có thể kết hợp sử dụng yếu tố miêu tả, biện pháp nghệ thuật làm cho đối tượng thuyết minh được nổi bật, hấp dẫn.

- GV chia lớp làm 3 nhóm, mỗi nhóm trình bày về 2 PPTM và đưa ra VD minh họa.

- Các nhóm trình bày:


    1. Phương pháp nêu định nghĩa:

C©u ®Þnh nghÜa th­êng:

- Cã vÞ trÝ ®øng ë ®Çu bµi, ®Çu ®o¹n.

- Gi÷ vai trß giíi thiÖu.

- Trong c©u ®Þnh nghÜa ta th­êng gÆp tõ " lµ"

- Sau tõ "lµ", ng­êi ta cung cÊp mét ph¸n ®o¸n: qui sù vËt ®­îc ®Þnh nghÜavµo lo¹i cña nã vµ chØ ra ®Æc ®iÓm, c«ng dông riªng.

VD: Giun đất động vật có đốt, gồm khoảng 2500 loài, chuyên sống ở vùng đất ẩm.


    1. Phương pháp liệt kê:

-KÓ ra hµng lo¹t nh÷ng con sè, nh÷nh vÝ dô, b»ng chøng...

-KÓ ra lÇn l­ît c¸c ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt cña sù vËt theo mét trËt tù nµo ®ã



VD: Cây dừa cống hiến tất cả của cải của mình cho con người: thân cây làm máng, lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa già làm chõ đồ xôi, nước dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm…

    1. Phương pháp nêu ví dụ:

-Gióp ng­êi ®äc hiÓ râ, hiÓu s©u s¾c b¶n chÊt cña mét sù vËt, mét hiÖn t­îng nµo ®ã

-Trong v¨n b¶n thuyÕt minh, vÝ dô ®­îc xem nh­ lµ b»ng chøng.

- VÝ dô ph¶i cô thÓ, chÝnh x¸c, kh¸ch quan vµ cã søc thuyÕt phôc.

VD: Người ta cấm hút thuốc ở tất cả những nơi công cộng, phạt nặng những người vi phạm (ở Bỉ, từ năm 1987, vi phạm lần thứ nhất phạt 40 đô la, tái phạm phạt 500 đô la)


    1. Phương pháp dùng số liệu:

-Ph­¬ng ph¸p dïng sè liÖu , con sè gióp ng­êi ®äc h×nh dung ®­îc qui m« cña sù vËt cã biÓu hiÖn ®Æc tr­ng ë sè l­îng.

- Sè liÖu, con sè ph¶i cô thÓ, chÝnh x¸c, kh¸ch quan



VD: Một tượng phật ở Nhạc Sơn, Tứ Xuyên, Trung Quốc, cao 71m, vai rộng 24m, trên mu bàn chân tượng có thể đỗ 20 chiếc xe con”.

    1. Phương pháp so sánh:

-Ph­¬ng ph¸p so s¸nh cã t¸c dông lµm næi bËt b¶n chÊt cña vÊn ®Ò cÇn ®­îc thuyÕt minh.

-So s¸nh ph¶i cô thÓ, chÝnh x¸c vµ cã søc thuyÕt phôc



VD: Biển Thái Bình Dương chiếm một diện tích lớn bằng ba đại dương khác cộng lại và lớn gấp 14 lần diện tích biển Bắc Băng Dương là đại dương bé nhất.

    1. Phương pháp phân loại, phân tích:

-Ph­¬ng ph¸p ph©n lo¹i, ph©n tÝch gióp ng­êi ®äc hiÓu râ rµng, chi tiÕt cÆn kÏ

- Ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch gióp ng­êi ®äc hiÓu ®­îc cÊu t¹o, nguyªn nh©n... cña sù vËt, hiÖn t­îng.

- §èi víi sù vËt ®a d¹ng, nhiÒu c¸ thÓ th× nªn ph©n ra tõng mÆt mµ tr×nh bµy lÇn l­ît

- Cµng cã hiÓu biÕt, kiÕn thøc, cµng ph©n tÝch tèt.

- Ph©n tÝch ph¶i s¾c bÐn, ®Çy ®ñ, kh¸ch quan.

VD: Muốn thuyết minh về một thành phố, có thể đi từng mặt: vị trí địa lý, khí hậu, dân số, lịch sử, con người, sản vật…




  • Nêu cách làm bài văn thuyết minh?

-> Bố cục ba phần.

- - Cách làm một số dạng đề văn thuyết minh?

Hướng dẫn HS làm một số bài tập:

Nhận biết yếu tố thuyết minh trong bài ca dao sau:



Trong đầm gì đẹp bằng sen

Lá xanh, bông trắng lại chen nhị vàng

Nhị vàng, bông trắng, lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn

- Bài 2. GV yêu cầu các nhóm lập dàn bài và viết bài cho đề bài ;Con trâu ở làng quê Việt Nam.



  • Yêu cầu hs lập dàn bài.

  • Hs trình bày

  • Gv đưa ra một số gợi ý

  • Bài 3. Đề bài: Viết một đoạn văn ngắn giới thiệu món Cơm lam quê em.




  • Yêu cầu hs lập dàn bài.

  • Hs trình bày

  • Gv đưa ra một số gợi ý.

+Trung thành với đặc điểm của sự vật, đối tượng.

+ Ít dùng so sánh, liên tưởng.

+ Đảm bảo tính khách quan, khoa học.
+ Dùng số liệu cụ thể.

VD: “Hoa chuông cao từ 15- 20 cm. Hoa nhỏ có hình chuông, hương thơm, thân uốn cong, màu trắng hay hồng lợt. Hoa có thể sống trong bình từ 5- 7 ngày…”



4. Phương pháp thuyết minh:

Nhóm 1:

- Phương pháp nêu định nghĩa:

- Phương pháp liệt kê:

Nhóm 2:

- Phương pháp nêu ví dụ:

- Phương pháp dùng số liệu:



Nhóm 3:

- Phương pháp so sánh:

- Phương pháp phân loại, phân tích:

5.Cách làm bài văn thuyết minh:

- Cách làm một số dạng đề văn thuyết minh:



* Khi đối tượng thuyết minh là một đồ vật thì nội dung thuyết minh thường là:

- Cấu tạo của đối tượng

- Các đặc điểm của đối tượng

- Tính năng hoạt động

- Cách sử dụng, cách bảo quản

- Lợi ích của đối tượng



* Khi thuyết minh về một loài vật, nội dung thuyết minh thường là:

- Nguồn gốc

- Đặc điểm

- Hình dáng

- Lợi ích

* Khi thuyết minh về một thể loại văn học, nội dung thuyết minh thường là:

- Nêu một định nghĩa chung về thể thơ

- Nêu các đặc điểm của thể thơ:

+ Số câu, chữ.

+ Quy luật bằng trắc.

+ Cách gieo vần.

+ Cách ngắt nhịp.

+ Cảm nhận về vẻ đẹp, nhạc điệu của thể thơ.



*Khi đối tượng thuyết minh là một danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, thì nội dung thuyết minh thường là:

- Vị trí địa lí.

- Những cảnh quan làm nên vẻ đẹp đặc sắc của đối tượng.

- Những truyền thống lịch sử, văn hoá gắn liền với đối tượng.

- Cách thưởng ngoạn đối tượng.

*Khi đối tượng thuyết minh là một danh nhân văn hoá thì các nội dung thuyết minh thường là:

- Hoàn cảnh xã hội.

- Thân thế và sự nghiệp.

- Đánh giá xã hội về danh nhân .



Lưu ý : Trong các phần trên, phần thân thế, sự nghiệp chiếm vai trò chủ yếu, có dung lượng lớn nhất trong bài viết.

*Khi giới thiệu một đặc sản thì nội dung thuyết minh thường là:

- Nguồn gốc, ý nghĩa tên gọi món ăn, đặc sản.

- Đặc điểm riêng của món ăn, đặc sản: dáng vẻ, màu sắc, hương vị.

- Cách thức chế biến, thưởng thứ



II. Luyện tập:

Bài 1:


  • Gợi ý : Yếu tố thuyết minh:

Cấu tạo của hoa sen “Lá xanh, bông trắng, nhị vàng
Bài 2: Đề bài: Con trâu ở làng quê Việt Nam.

* Mở bài:

Giới thiệu chung về con trâu trong đời sống của người nông dân Việt Nam



* Thân bài:

- Nêu nguồn gốc, đặc điểm của con trâu

VD: Trâu là động vật thuộc phân bộ nhai lại, nhóm sừng rỗng, bộ guốc chẵn, lớp thú có vú.

Trâu Việt Nam có nguồn gốc từ trâu rừng thuần hóa, thuộc nhóm trâu đầm lầy. Lông màu xám, xám đen, thân hình vạm vỡ, thấp, ngắn, bụng to, mông dốc, bầu vú nhỏ, sừng hình lưỡi liềm. Có 2 đai màu trắng: dưới cổ và chỗ đầu xương ức. Trâu cái nặng trung bình 350-400 kg, trâu đực 400- 500 kg…

- Vai trò, lợi ích của con trâu:

-Trong đời sống vật chất:

+ Là tài sản lớn của người nông dân.

+ Là công cụ lao động quan trọng.

+ Là nguồn cung cấp thực phẩm, đồ mĩ nghệ, phân bón…

-Trong đời sống tinh thần:

+ Con trâu gắn bó với người nông dân như người bạn thân thiết, gắn bó với tuổi thơ.

+ Con trâu có vai trò quan trọng trong lễ hội, đình đám ( hội chọi trâu ở Đồ Sơn (Hải Phòng), Hàm Yên, Chiêm Hoá (Tuyên Quang)…, hội đâm trâu (Tây Nguyên)…)

* Kết bài:

Khẳng định lại vai trò của con trâu trong đời sống hiện nay.

Bài 3. Đề bài: Viết một đoạn văn ngắn giới thiệu món Cơm lam quê em.

Gợi ý: - Cơm lam là một món ăn dân dã, quen thuộc của người miền núi phía Bắc

- Cách làm: Cho gạo đã vo vào ống nứa (tre) non, cuộn lá chuối hay lá dong nút chặt, chất củi đốt. Phải đốt đều đến khi vỏ nứa cháy thành lớp than mỏng là cơm chín.

- Cách thưởng thức: nếu ăn ngay chỉ việc chẻ ống nứa ra. Nếu muốn để dành thì dùng dao róc hết lớp nứa bị cháy chỉ để lại lớp vỏ trắng…

- Hiện nay Cơm lam còn trở thành đặc sản trong nhà hàng, khách sạn.


3. Hoạt động củng cố:

- Giáo viên củng cố kiến thức đã học cho học sinh:

- Khi viết bài văn thuyết minh cần biết kết hợp với một số bện pháp nghệ thuật.

- N¾m ch¾c c¸c ND ®· häc ®Ó vËn dông vµo viÕt VBTM.



4. Hoạt động vận dụng:

Viết bài văn hoàn chỉnh từ đề bài: Con trâu ở làng quê Việt Nam.

Gợi ý : (theo dàn ý chi tiết đã xây dựng tại lớp)

5. Hoạt động tìm tòi, mở rộng:

- S­u tÇm nh÷ng ®o¹n v¨n, bµi v¨n TM cã xen c¸c ph­¬ng thøc biÓu ®¹t kh¸c vµ

cã sö dông c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt.

-Xem l¹i 1 sè VBTM ®Æc s¾c ®· ®­îc häc.



Nhận xét của BGH

Ngµy th¸ng n¨m 2018

*************************************************



Tuần 2

Ngày soạn:24 /9/2018

Ngày dạy: / /2018

Ôn tập văn nghị luận xã hội


I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1. Kiến thức:

-- Viết được đoạn mở bài, thân bài từ các đề cụ thể.

- Viết hoàn chỉnh bài văn theo yêu cầu của đề.

- Biết tự sửa những lỗi sai về chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.



2, Kĩ năng:

-Cách làm bài văn thuyết minh ở các dạng bài cụ thể.

-Rèn luyện kỹ năng làm văn thuyết minh.

3. Thái độ: HS có thái độ nghiêm túc trong việc tìm hiểu nội dung bài học.

4. Năng lực, phẩm chất:

- Năng lực tự học, năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mĩ.năng lực hợp tác với bạn,

- Có trách nhiệm trong lời nói và việc làm, tự lập, tự tin trong cuộc sống.

5. Tích hợp theo đặc trưng của bộ môn, bài dạy:

Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh



II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1. Gi¸o viªn

- Phương tiện: SGK- SGV – Giáo án - TLTK

2. Häc sinh: - So¹n bµi- Ghi bài và làm bài tập



III. TIẾN TRÌNH TIẾT HỌC

1. æn ®Þnh tæ chøc

- KT sÜ sè:

Kiểm tra bài cũ.

Kết hợp trong giờ

2. Tổ chức các hoạt động dạy học:

2.1. Khởi động :

2.2. Các ho¹t ®éng h×nh thµnh kiÕn thøc:

Hoạt động của GV và HS


Nội dung cần đạt

Ho¹t ®éng 1.

Ph­¬ng ph¸p: Gîi më, vÊn ®¸p, ph©n tÝch, th¶o luËn,....

- KÜ thuËt: §éng n·o, §Æt c©u hái, KT chia nhóm theo cặp đôi

- Hình thức tổ chức dạy học: GV nhóm (theo bàn), cả lớp

- Định hướng năng lực: năng lực giao tiếp Tiếng Việt, năng lực cảm thụ thẩm mĩ;

- Phẩm chất: : Yêu quê hương, tự hào về nền văn học dân tộc




    1. Phương pháp nêu định nghĩa:

C©u ®Þnh nghÜa th­êng:

- Cã vÞ trÝ ®øng ë ®Çu bµi, ®Çu ®o¹n.

- Gi÷ vai trß giíi thiÖu.

- Trong c©u ®Þnh nghÜa ta th­êng gÆp tõ " lµ"

- Sau tõ "lµ", ng­êi ta cung cÊp mét ph¸n ®o¸n: qui sù vËt ®­îc ®Þnh nghÜavµo lo¹i cña nã vµ chØ ra ®Æc ®iÓm, c«ng dông riªng.

VD: Giun đất động vật có đốt, gồm khoảng 2500 loài, chuyên sống ở vùng đất ẩm.


    1. Phương pháp liệt kê:

-KÓ ra hµng lo¹t nh÷ng con sè, nh÷nh vÝ dô, b»ng chøng...

-KÓ ra lÇn l­ît c¸c ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt cña sù vËt theo mét trËt tù nµo ®ã



VD: Cây dừa cống hiến tất cả của cải của mình cho con người: thân cây làm máng, lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa già làm chõ đồ xôi, nước dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm…

    1. Phương pháp nêu ví dụ:

-Gióp ng­êi ®äc hiÓ râ, hiÓu s©u s¾c b¶n chÊt cña mét sù vËt, mét hiÖn t­îng nµo ®ã

-Trong v¨n b¶n thuyÕt minh, vÝ dô ®­îc xem nh­ lµ b»ng chøng.

- VÝ dô ph¶i cô thÓ, chÝnh x¸c, kh¸ch quan vµ cã søc thuyÕt phôc.

VD: Người ta cấm hút thuốc ở tất cả những nơi công cộng, phạt nặng những người vi phạm (ở Bỉ, từ năm 1987, vi phạm lần thứ nhất phạt 40 đô la, tái phạm phạt 500 đô la)


    1. Phương pháp dùng số liệu:

-Ph­¬ng ph¸p dïng sè liÖu , con sè gióp ng­êi ®äc h×nh dung ®­îc qui m« cña sù vËt cã biÓu hiÖn ®Æc tr­ng ë sè l­îng.

- Sè liÖu, con sè ph¶i cô thÓ, chÝnh x¸c, kh¸ch quan



VD: Một tượng phật ở Nhạc Sơn, Tứ Xuyên, Trung Quốc, cao 71m, vai rộng 24m, trên mu bàn chân tượng có thể đỗ 20 chiếc xe con”.

    1. Phương pháp so sánh:

-Ph­¬ng ph¸p so s¸nh cã t¸c dông lµm næi bËt b¶n chÊt cña vÊn ®Ò cÇn ®­îc thuyÕt minh.

-So s¸nh ph¶i cô thÓ, chÝnh x¸c vµ cã søc thuyÕt phôc



VD: Biển Thái Bình Dương chiếm một diện tích lớn bằng ba đại dương khác cộng lại và lớn gấp 14 lần diện tích biển Bắc Băng Dương là đại dương bé nhất.

    1. Phương pháp phân loại, phân tích:

-Ph­¬ng ph¸p ph©n lo¹i, ph©n tÝch gióp ng­êi ®äc hiÓu râ rµng, chi tiÕt cÆn kÏ

- Ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch gióp ng­êi ®äc hiÓu ®­îc cÊu t¹o, nguyªn nh©n... cña sù vËt, hiÖn t­îng.

- §èi víi sù vËt ®a d¹ng, nhiÒu c¸ thÓ th× nªn ph©n ra tõng mÆt mµ tr×nh bµy lÇn l­ît

- Cµng cã hiÓu biÕt, kiÕn thøc, cµng ph©n tÝch tèt.

- Ph©n tÝch ph¶i s¾c bÐn, ®Çy ®ñ, kh¸ch quan.

VD: Muốn thuyết minh về một thành phố, có thể đi từng mặt: vị trí địa lý, khí hậu, dân số, lịch sử, con người, sản vật…




  • Nêu cách làm bài văn thuyết minh?

-> Bố cục ba phần.

- - Cách làm một số dạng đề văn thuyết minh?

Hướng dẫn HS làm một số bài tập:

Nhận biết yếu tố thuyết minh trong bài ca dao sau:



Trong đầm gì đẹp bằng sen

Lá xanh, bông trắng lại chen nhị vàng

Nhị vàng, bông trắng, lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn

- Bài 2. GV yêu cầu các nhóm lập dàn bài và viết bài cho đề bài ;Con trâu ở làng quê Việt Nam.



Yêu cầu hs lập dàn bài.

  • Hs trình bày

  • Gv đưa ra một số gợi ý.


Bài 3. Đề bài: Viết một đoạn văn ngắn giới thiệu món Cơm lam quê em.


  • Yêu cầu hs lập dàn bài.

  • Hs trình bày

  • Gv đưa ra một số gợi ý

Đề bài: Thuyết minh về một loài hoa trong ngày tết cổ truyền của dân tộc.

  • Yêu cầu hs lập dàn bài.

  • Hs trình bày

  • Gv đưa ra một số gợi ý.





5.Cách làm bài văn thuyết minh:

- Cách làm một số dạng đề văn thuyết minh:



* Khi đối tượng thuyết minh là một đồ vật thì nội dung thuyết minh thường là:

- Cấu tạo của đối tượng

- Các đặc điểm của đối tượng

- Tính năng hoạt động

- Cách sử dụng, cách bảo quản

- Lợi ích của đối tượng



* Khi thuyết minh về một loài vật, nội dung thuyết minh thường là:

- Nguồn gốc

- Đặc điểm

- Hình dáng

- Lợi ích

* Khi thuyết minh về một thể loại văn học, nội dung thuyết minh thường là:

- Nêu một định nghĩa chung về thể thơ

- Nêu các đặc điểm của thể thơ:

+ Số câu, chữ.

+ Quy luật bằng trắc.

+ Cách gieo vần.

+ Cách ngắt nhịp.

+ Cảm nhận về vẻ đẹp, nhạc điệu của thể thơ.



*Khi đối tượng thuyết minh là một danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, thì nội dung thuyết minh thường là:

- Vị trí địa lí.

- Những cảnh quan làm nên vẻ đẹp đặc sắc của đối tượng.

- Những truyền thống lịch sử, văn hoá gắn liền với đối tượng.

- Cách thưởng ngoạn đối tượng.

*Khi đối tượng thuyết minh là một danh nhân văn hoá thì các nội dung thuyết minh thường là:

- Hoàn cảnh xã hội.

- Thân thế và sự nghiệp.

- Đánh giá xã hội về danh nhân .



Lưu ý : Trong các phần trên, phần thân thế, sự nghiệp chiếm vai trò chủ yếu, có dung lượng lớn nhất trong bài viết.

*Khi giới thiệu một đặc sản thì nội dung thuyết minh thường là:

- Nguồn gốc, ý nghĩa tên gọi món ăn, đặc sản.

- Đặc điểm riêng của món ăn, đặc sản: dáng vẻ, màu sắc, hương vị.

- Cách thức chế biến, thưởng thứ



II. Luyện tập:

Bài 1:


  • Gợi ý : Yếu tố thuyết minh:

Cấu tạo của hoa sen “Lá xanh, bông trắng, nhị vàng
Bài 2: Đề bài: Con trâu ở làng quê Việt Nam.

* Mở bài:

Giới thiệu chung về con trâu trong đời sống của người nông dân Việt Nam



* Thân bài:

- Nêu nguồn gốc, đặc điểm của con trâu

VD: Trâu là động vật thuộc phân bộ nhai lại, nhóm sừng rỗng, bộ guốc chẵn, lớp thú có vú.

Trâu Việt Nam có nguồn gốc từ trâu rừng thuần hóa, thuộc nhóm trâu đầm lầy. Lông màu xám, xám đen, thân hình vạm vỡ, thấp, ngắn, bụng to, mông dốc, bầu vú nhỏ, sừng hình lưỡi liềm. Có 2 đai màu trắng: dưới cổ và chỗ đầu xương ức. Trâu cái nặng trung bình 350-400 kg, trâu đực 400- 500 kg…

- Vai trò, lợi ích của con trâu:

-Trong đời sống vật chất:

+ Là tài sản lớn của người nông dân.

+ Là công cụ lao động quan trọng.

+ Là nguồn cung cấp thực phẩm, đồ mĩ nghệ, phân bón…

-Trong đời sống tinh thần:

+ Con trâu gắn bó với người nông dân như người bạn thân thiết, gắn bó với tuổi thơ.

+ Con trâu có vai trò quan trọng trong lễ hội, đình đám ( hội chọi trâu ở Đồ Sơn (Hải Phòng), Hàm Yên, Chiêm Hoá (Tuyên Quang)…, hội đâm trâu (Tây Nguyên)…)

* Kết bài:

Khẳng định lại vai trò của con trâu trong đời sống hiện nay.

Bài 3. Đề bài: Viết một đoạn văn ngắn giới thiệu món Cơm lam quê em.

Gợi ý: - Cơm lam là một món ăn dân dã, quen thuộc của người miền núi phía Bắc

- Cách làm: Cho gạo đã vo vào ống nứa (tre) non, cuộn lá chuối hay lá dong nút chặt, chất củi đốt. Phải đốt đều đến khi vỏ nứa cháy thành lớp than mỏng là cơm chín.

- Cách thưởng thức: nếu ăn ngay chỉ việc chẻ ống nứa ra. Nếu muốn để dành thì dùng dao róc hết lớp nứa bị cháy chỉ để lại lớp vỏ trắng…

- Hiện nay Cơm lam còn trở thành đặc sản trong nhà hàng, khách sạn.

Bài 4. Đề bài: Thuyết minh về một loài hoa trong ngày tết cổ truyền của dân tộc.



*Gợi ý: xây dựng dàn ý chi tiết

1.Mở bài:

Giới thiệu chung về một loài hoa trong ngày tết cổ truyền của dân tộc (hoa đào)

- Xuất hiện vào mùa xuân , trong sự vui tươi, náo nức của ngày tết.

- Hoa đào là loài hoa đẹp, có sức sống mạnh mẽ, có ý nghĩa trong ngày tết cổ truyền của dân tộc- món ăn tinh thần không thể thiếu được của người Việt.



2.Thân bài:

- Đặc điểm chung của loài hoa: Hoa đào là loài hoa đặc trưng cho Hà Nội, biểu tượng cho mùa xuân và sức sống của miền Bắc

- Phân loại các loài hoa: đào bích , đào phai, đào bạch…

- Đặc điểm của hoa:

+ loài cây thân gỗ.

+ Nở vào mùa xuân.

+ Các loại hoa đào:

Đào bích: Có hoa màu đỏ thẫm. Màu đỏ tượng trưng cho may mắn.

Đào phai: Có màu hồng nhạt, sai quả, sai hoa, thường được trồng để lấy quả. Màu sắc trang nhã, kín đáo.

Đào bạch: ít hoa, có màu trắng và tương đối khó trồng.

- Ý nghĩa tinh thần của loài hoa: Mọi người chuộng chơi đào ngày tết vì hoa đào đem lại sự may mắn, phúc lộc đầu năm.

- Tình cảm gắn bó với hoa đào…



3.Kết bài: - Nhấn mạnh vẻ đẹp của hoa đào trong cuộc sống tinh thần của người Việt nói chung và bản thân nói riêng.

- Hoa đào là biểu hiện những đức tính, tâm hồn cao đẹp của con người Việt Nam; góp phần tô điểm sắc xuân thêm vui tươi và đầm ấm.




Đề 8

Trong bài thơ “Tiếng ru” nhà thơ Tố Hữu có viết :



Một ngôi sao chẳng sáng đêm

Một thân lúa chín chẳng lên mùa vàng

Một người đâu phải nhân gian?

Sống chăng một đốm lửa tàn mà thôi!

Từ những hình ảnh trong đoạn thơ trên tác giả muốn gửi đến cho chúng ta triết lí đúng đắn nào trong đời sống?

Học sinh khái quát được nội dung triết lí sâu sắc mà tác giả muốn gửi gắm :

- Con người chỉ thực sự trở nên hữu ích khi biết sống trong mối quan hệ gắn bó, đoàn kết với tập thể, với cộng đồng

- Nếu sống mà tách rời khỏi tập thể, cộng đồng, chỉ nghĩ đến riêng mình và sống cho riêng mình thì cuộc sống đó sẽ trở nên vô vị, chẳng có ý nghĩa gì cả. Giống như “một thân lúa chín” với “mùa vàng” ( Một bông lúa thì thật nhỏ bé, không thể làm nên cả một vụ mùa bội thu); “một người” với “cả nhân gian” ( Một người lẻ loi thì không thể tạo nên cả cõi đời, nơi cả loài người sinh sống vì vậy có tồn tại cũng chỉ như một đốm lửa nhỏ nhoi sắp tàn lụi)

Đề 9

Hãy suy nghĩ và bình luận về ý nghĩa của câu chuyện sau đây :



NHỮNG BÀN TAY CÓNG

Hôm ấy, tôi đang dọn sạch mấy ngăn túi trong áo rét của con gái sáu tuổi thì phát hiện ở mỗi ngăn túi là một đôi găng tay. Nghĩ rằng một đôi thôi cũng đủ giữ ấm tay rồi, tôi hỏi vì sao con mang tới hai đôi găng tay trong túi áo. Con tôi trả lời : “Con làm như vậy lâu rồi. Mẹ biết mà nhiều bạn đi học mà không có găng. Nếu con mang thêm một đôi, con có thể cho bạn mượn và tay bạn đó sẽ không bị lạnh”.

(Theo Tuổi mới lớn, NXB Trẻ)

Học sinh nêu được vấn đề nghị luận : Tình yêu thương và sự sẻ chia

-Em bé trong câu chuyện có một việc làm rất hồn nhiên nhưng lại thể hiện tình yêu thương, sự sẻ chia với bạn bè thật đẹp và lớn lao.

- Hình ảnh “Những bàn tay cóng” phải chăng cũng là hình ảnh ẩn dụ về sự nghèo khó, những hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống mà rất cần sự san sẻ của tất cả mọi người. Em bé đã không thờ ơ, dửng dưng mà động lòng trắc ẩn và có hành động đẹp . Thật đáng quý đến nhường nào

- Trong xã hội cũng có những người vô cảm, ích kỉ, thiếu tình thương, chỉ chăm lo cho sự giầu sang và hạnh phúc của riêng mình mà không quan tâm đến mọi người xung quanh. Đó là điều đáng phê phán.

Suy nghĩ, hành động, việc làm của em bé trong truyện đã để lại cho người đọc mọt bài học quý báu, nhất là đối với tuổi học trò, cần bồi dưỡng cho mình tình yêu thương, san sẻ với bạn bè xung quanh, những hoàn cảnh khó khăn hơn mình để giúp nhau cùng học tập, tiến bộ.



Đề 10

Bersot nói: “Trong vũ trụ có lắm kỳ quan, nhưng kỳ quan đẹp nhất là trái tim của người mẹ”.



Ý kiến của anh/chị về câu nói trên?

Đề yêu cầu bình luận về một vấn đề đạo lý – đó là tình cảm thiêng liêng nơi trái tim người mẹ. Học sinh có thể cảm nhận và trình bày nhiều cách khác nhau, nhưng yêu cầu phải nêu cho được những ý cơ bản sau:



I/ Mở bài :

- Bàn về vẻ đẹp của tình mẫu tử, Bersot nói: “Trong vũ trụ có lắm kỳ quan, nhưng kỳ quan đẹp nhất là trái tim của người mẹ”.

- Câu nói của Bersot đã ca ngợi và khẳng định tình cảm thiêng liêng trong trái tim của người mẹ dành cho con trong cuộc đời.

II/ Thân bài :

1. Giai thích nội dung câu nói của Bersot:

- Hiểu nghĩa của kỳ quan (có thể là một công trình kiến trúc hoặc cảnh vật) đẹp đến mức kỳ diệu hiếm thấy.

- Bersot nói: “Trong vũ trụ có lắm kỳ quan” có nghĩa cái đẹp đến mức kỳ diệu hiếm thấy (ở những công trình kiến trúc hay cảnh vật tự nhiên) là không ít, nhưng kỳ quan tuyệt hảo nhất là trái tim người mẹ.



à Nội dung chính của câu trên là nhằm nói về trái tim người mẹ: kỳ quan tuyệt hảo nhất.

2. Phân tích , chứng minh để thấy được vẻ đẹp tuyệt hảo và thiêng liêng của tình mẹ: Trái tim người mẹ ở đây là tình cảm của mẹ dành cho con. Đó là tình yêu thiêng liêng nhất không gì có thể sánh được (học sinh có thể liên hệ với thực tế để nói về đức hi sinh của mẹ suốt đời cho con).

- Mang nặng đẻ đau…

- Chăm nuôi con khôn lớn…

- Gần gũi chia sẻ những buồn vui với con …

- Lo lắng, dõi theo con từng bước trong cuộc đời..

à Hy sinh cho con tất cả mà không hề tính toán

3.Bình luận :

- Trong thực tế , người mẹ nào cũng luôn yêu thương con mình.Bởi lẽ, những đứa con chính là món quà vô giá mà Thượng đế ban tặng cho họ.Nhưng không phải người con nào cũng hiểu được sự thiêng liêng vô giá từ tình thương của mẹ .

- Tuy nhiên, trong thực tế cũng có những bà mẹ bỏ rơi con cái của mình từ khi mới sinh ra, hoặc vì một ham muốn tầm thường, thấp kém nào đó mà lợi dụng con cái của mình – nhưng đó là hiện tượng cá biệt cần phê phán.

- Câu nói của Bersot là lời khẳng định và ngợi ca, tôn vinh sự cao đẹp của tình mẹ. Thức tỉnh những người làm con nào còn vô tâm, bất hiếu với bậc sinh thành ra mình…



III/ Kết bài :

- Đây là một câu nói hay, sâu sắc và ý nghĩa…về đạo lý ở đời của tất cả những ai là con trên thế gian này với người mẹ của mình.

- Chúng ta cần phải có những suy nghĩ, tình cảm, trách nhiệm đúng mực của mình để đáp lại tình cảm thiêng liêng của mẹ đã dành cho con.

3. Hoạt động củng cố:

- Giáo viên củng cố kiến thức đã học cho học sinh:

- Khi viết bài văn thuyết minh cần biết kết hợp với một số bện pháp nghệ thuật.

- N¾m ch¾c c¸c ND ®· häc ®Ó vËn dông vµo viÕt VBTM.



4. Hoạt động vận dụng:

Viết bài văn hoàn chỉnh từ đề bài: Con trâu ở làng quê Việt Nam.

Gợi ý : (theo dàn ý chi tiết đã xây dựng tại lớp)

5. Hoạt động tìm tòi, mở rộng:

- S­u tÇm nh÷ng ®o¹n v¨n, bµi v¨n TM cã xen c¸c ph­¬ng thøc biÓu ®¹t kh¸c vµ

cã sö dông c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt.

-Xem l¹i 1 sè VBTM ®Æc s¾c ®· ®­îc häc.



Nhận xét của BGH

Ngµy th¸ng n¨m 2018

*************************************************


Tuần : 5

NS: 1 /10/2018

ND: / 2018



ÔN TẬP VỀ

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

TÁC GIẢ NGUYỄN DỮ VÀ CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG








I. Mục tiêu

1. Kiến thức:

- Ôn lại các phương châm hội thoại: PC về lượng, PC về chất, PC quan hệ, PC cách thức, PC lịch sự

- Biết tuân thủ các phương châm hội thoại, nhận biết và sửa chữa được các lỗi không tuân thủ phương châm hôi thoại

2. Kĩ năng: Vận dụng các phương châm hội thoại vào thực tiễn giao tiếp.

3. Thái độ: có ý thức sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực khi giao tiếp

4. Năng lực, phẩm chất:

4.1. Năng lực:

- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực hợp tác với bạn, năng lực sử dụng công nghệ thông tin để tra cứu tài liệu

- Năng lực chuyên biệt: năng lực giao tiếp Tiếng Việt, năng lực thẩm mĩ.

4.2. Phẩm chất: - Biết yêu thương, đoàn kết giúp đỡ bạn, có trách nhiệm, tự chủ trong cuộc sống, có lòng nhân ái, khoan dung

5. Tích hợp theo đặc trưng của bộ môn, bài dạy:

+TiÕng ViÖt: Ph­¬ng ch©m héi tho¹i

+T LV: - TÝch hîp víi TËp lµm v¨n: LuyÖn tËp tãm t¾t v¨n b¶n tù sù.

II . ChuÈn bÞ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1. Gi¸o viªn : SGK - SGV - Giáo án

2. Häc sinh: -§äc vµ tr¶ lêi c©u hái phÇn ®äc hiÓu v¨n b¶n

III. TIẾN TRÌNH TIẾT häc

1. æn ®Þnh tæ chøc

- KTSÜ sè:

- KiÓm tra bài cũ :

? Nh÷ng nhiÖm vô vµ gi¶i ph¸p b¶o vÖ quyÒn trÎ em?



2. Tổ chức các hoạt động dạy học:

2.1. Khởi động :

- Vào bài : Viết về số phận của người phụ nữ dưới chế độ xã hội PK, có rất nhiều nhà văn, thơ với những tác phẩm hay, ấn tượng. Nhưng hình ảnh người phụ nữ thời ấy bị bao nỗi đau do XHPK gây ra. Nhà văn Nguyễn Dữ đóng góp vào đề tài ấy bằng một TP đặc sắc...



2.2 Hoạt động luyện tập

Hoạt động của thầy và trò

Nội dung cần đạt

Hoạt động 1

- Ph­¬ng ph¸p: Gîi më, vÊn ®¸p, ph©n tÝch, th¶o luËn,....

- KÜ thuËt: §éng n·o, §Æt c©u hái, KT chia nhóm theo cặp đôi

- Năng lực:



+ N¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò

+ N¨ng lùc hîp t¸c.

GV hướng dẫn ôn lại kiến thức lý thuyết về các PCHT.

GV yêu cầu hs trình bày nhanh vào vở các câu hỏi bên dưới-> sau đó kiểm tra chéo cho nhau

-> Gv chốt , hs bổ sung những sai xót.

-Thế nào là phương châm về chất, phương châm về lượng?

-Thế nào là phương châm quan hệ, cách thức, lịch sự?

-PCHT có quan hệ như thế nào với tình huống giao tiếp?

-Các trường hợp không tuân thủ các PCHT là do những nguyên nhân nào?



Hoạt động 2

- Ph­¬ng ph¸p: Gîi më, vÊn ®¸p, ph©n tÝch, th¶o luËn,....

- KÜ thuËt: §éng n·o, §Æt c©u hái, KT chia nhóm theo cặp đôi

- Năng lực:



+ N¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò

+ N¨ng lùc hîp t¸c.

-Giải nghĩa cách nói sau và cho biết nó liên quan đến PCHTnào?



Hoạt động cá nhân

=>Các cách nói trên đều liên quan đến PC về chất

-Những trường hợp sau đây vi phạm PCHTnào?Vì sao

*chia nhóm thảo luận:

-N1: Bàn 1,2,

-N2:Bàn 3,4,

-N3:Bàn 5,6

-N4:Bàn 7,8..

=>các nhóm cử đại diện báo cáo kết quả

-Trong nh÷ng c©u hái sau, c©u nµo kh«ng liªn quan ®Õn ®Æc ®iÓm cña t×nh huèng giao tiÕp?


  1. Nãi víi ai?

B. Nãi khi nµo?

C. Cã nªn nãi qu¸ kh«ng?

D. Nãi ë ®©u?

-Trong truyện: “Lão Hạc”, ông giáo kém tuổi Lão Hạc, vậy mà Lão Hạc không gọi Ông Giáo là:“anh”, lại gọi là:“ông Giáo”. Còn ông giáo lại xưng:“t ôi” gọi Lão Hạc là: “cụ”. Theo em vì sao vậy? cách xưng hô ấy đã thể hiện được PCHT nào?



*chia nhóm thảo luận:

-N1: Bàn 1,2,3 -N2:Bàn 4,5,6

-N3:Bàn 7,8, -N4:Bàn 9,10,

-TRong câu thơ mở đầu bài: “Bạn đến chơi nhà”, Nguyễn Khuyến gọi bạn là : “bác”.Cách xưng hô ấy đã thể hiện việc tuân thủ PCHT nào?Nó thể hiện tình cảm gì của nhà thơ?


-Viết một đoạn hội thoại giữa em với 1 bạn cùng lớp, trong đó em đã tuân thủ PC lịch sự

-Trong câu trả lời sau đây nhân vật Mã giám Sinh đã vi phạm PCHT nào?giải thích vì sao?

-HS thảo luận theo nhóm và báo cáo kết quả:

N1:Bàn 1,2,3 -N2: Bàn 3,5,6

N3: bàn 7,8,9 -N4: bàn 10,11,12

-cách đùa con của Vũ Nương trỏ vào chiếc bóng trên tường của mình mà nói đó là cha Đản đã vi phạm PCHT nào?Vì sao? trường hợp này đã gây ra hậu quả gì?

-Viết một đoạn văn ngắn, trong đó có sử dụng các cụm từ: Nói bạn đừng tự ái, tôi nói khí không phải mong bạn bỏ qua, hình như là

-Khi nào thì người nói thường hay sử dụng những lời nói để rào đón? những lời nói ấy đã vi phạm PCHT nào?


NhËn xÐt vÒ viÖc tu©n thñ ph­¬ng ch©m vÒ l­îng trong truyÖn "TrÝ kh«n cña tao ®©y"

Bµi 10: C©u chuyÖn sau ng­êi nh©n viªn ®· vi ph¹m ph­¬ng ch©m héi tho¹i nµo ? v× sao?

"HÕt bao l©u" (truyÖn c­êi T©y Ban Nha)



Mét bµ giµ tíi phßng b¸n vÐ m¸y bay hái:

- Xin lµm ¬n cho biÕt tõ Madrid tíi Mªhic« bay hÕt bao l©u?

Nh©n viªn ®ang bËn ®¸p: - 1 phót nhÐ.

- Xin c¶m ¬n! - Bµ giµ ®¸p vµ ®i ra.
Bµi 11. T¸c dông cña ph­¬ng ch©m vÒ chÊt trong c¸c ®o¹n trÝch

"VËy nªn L­u Cung tham c«ng nªn thÊt b¹i

TriÖu TiÕt thÝch lín ph¶i tiªu vong

Cöa Hµm Tö b¾t sèng Toa §«

S«ng B¹ch §»ng giÕt t­¬i ¤ M·

ViÖc x­a xem xÐt

Chøng cø cßn ghi"

Bài 12. Hoạt động cá nhân

I. Ôn tập về các phương châm hội thoại

1.Phương châm về lượng(thừa, thiếu)

2.Phương châm về chất(bằng chứng)

3.Phương châm quan hệ

4. Phương châm cách thức

5. Phương châm lịch sự



II. Quan hÖ gi÷a ph­¬ng ch©m héi tho¹i vµ t×nh huèng giao tiÕp.

- ViÖc sö dông c¸c ph­­¬ng ch©m héi tho¹i cÇn ph¶i phï hîp víi ®Æc ®iÓm víi t×nh huèng giao tiÕp (®èi t­îng, thêi gian, ®Þa ®iÓm, môc ®Ých



III .Nh÷ng tr­êng hîp kh«ng tu©n thñ ph­­¬ng ch©m héi tho¹i.

1. Ng­êi nãi v« ý, vông vÒ, thiÕu v¨n ho¸ giao tiÕp.

VD: Lóng bóng nh­ ngËm hét thÞ.



2. Ng­êi nãi ph¶i ­u tiªn cho mét ph­¬ng ch©m héi tho¹i hoÆc mét yªu cÇu kh¸c quan träng h¬n.

VD1: Ng­êi chiÕn sü kh«ng may r¬i vµo tay giÆc -> khai b¸o sai về quân ta=>giữ bí mật



3. Ng­êi nãi muèn g©y ®­îc sù chó ý, ®Ó ng­êi nghe hiÓu c©u nãi theo mét hµm ý nµo ®ã.

VD: - Anh lµ anh, em vÉn lµ em (Xu©n DiÖu).



IV. Luyện tập

Bµi 1 (Tr24 BTTN)

Nèi c¸c c©u (tôc ng÷, ca dao) víi c¸c ph­­¬ng ch©m héi tho¹i thÝch hîp.



1. Ai ¬i chí véi c­êi nhau

NgÉm m×nh cho tá tr­íc sau h·y c­êi =>PC lch s

2.ChiÕn tranh lµ chiÕn tranh.



- Nã lµ con bè nã c¬ mµ!

=>PC v lượng

3. Trèng ®¸nh xu«i, kÌn thæi ng­îc =>PC quan h

4. Chim kh«n kªu tiÕng r¶nh rang

Ng­êi kh«n nãi tiÕng dÞu dµng dÔ nghe =>PC lịch sự

Bµi 2 (Tr25 BTTN)

C¸c ph­­¬ng ch©m héi tho¹i sau liªn quan ®Õn phÐp tu tõ nµo? LÊy vÝ dô? --PC VC : Phãng ®¹i (thËm x­ng).--PC QH : Èn dô.

-PC LS : Nãi gi¶m nãi tr¸nh

- PC CT : Èn dô.



*Bµi 3 (Tr .31 BTTN)

-HS trả lời:

-GV chữa: Đáp án: C

*Bµi 3 (Mở rộng)

-Trong truyện: “Lão Hạc”, ông giáo ít tuổi hơn nên xưng hô với Lão Hạc là:Cụ- tôi. Còn Lão Hạc lại xưng hô: Ông giáo- tôi. Cách xưng hô đó xác lập rõ ràng quan hệ xã hội bên cạnh quan hệ tuổi tác. Lão Hạc tôn trọng, kính nể ông Giáo=>PC lịch sự, còn ông giáo lại gọi lão Hạc theo tuổi tác



*Bài 4:

-Nguyễn Khuyến gọi bạn là : “Bác” là không gọi theo quan hệ tuổi tác mà cách xưng hô ấy hàm chứa thái độ đùa vui=>tuân thủ PC lịch sự=> Nó thể hiện tình cảm đậm đà, thắm thiết, gắn bó của nhà thơ với bạn mình



*Bài 5

HS viết đoạn văn, chú ý cách xưng hô theo yêu cầu

-Gọi HS đọc trước lớp, cả lớp nghe và nhận xét


Bài 6

Hỏi tên rằng: Mã giám Sinh

Hỏi quê rằng:Huyện Lâm thanh cũng gần

=>Vi phạm PC về chất và PC lịch sự vì:

-Hắn không nói rõ về quê quán, tên họ mình chỉ trả lời chung => che giấu thân phận

-Hắn trả lời cộc lốc, thiếu lịch sự=>Bản chất của con buôn thô lỗ sỗ sàng, vô học



Bài 7

-Vi phạm PC về chất vì Vũ Nương đã nói không đúng sự thật về cha của bé Đản=>Hiểu lầm



3.Bài tập 3

HS viết và đọc trước lớp,HS nghe và nhận xét=>Gv nhận xét và sửa cho HS



Bài 8

Khi người nói muốn báo trước với người nghe về sự vi phạm PCHT của những điều sắp nói ra để người nghe biết, họ dùng cách nói rào đón cách nói này vi phạm PC về lượng(nói thừa thông tin)



Bµi9: Gîi ý

Trong chuyÖn "TrÝ kh«n cña tao ®©y" cã 3 nh©n vËt Hæ, con Tr©u, Ng­êi n«ng d©n. §iÒu mµ Hæ muèn biÕt lµ "c¸i trÝ kh«n" cña Ng­êi. Mäi ®iÒu hái ®¸p ®Òu xoay quanh viÖc ®ã:



- Nµy anh tr©u! Sao anh to lín thÕ kia mµ ®Ó ng­êi bÐ ®iÒu khiÓn?

- Ng­êi nhá bÐ nh­ng cã trÝ kh«n.

- TrÝ kh«n lµ c¸i g×?

- Anh ®Õn hái ng­êi th× sÏ biÕt.

- Anh cã thÓ cho t«i xem c¸i trÝ kh«n cña anh ®­îc kh«ng?

- TrÝ kh«n t«i ®Ó ë nhµ.

-Anh cã thÓ vÒ lÊy cho t«i xem mét l¸t ®­îc kh«ng?

Bµi 10: C©u chuyÖn ng­êi nh©n viªn ®· vi ph¹m ph­¬ng ch©m về chất vì…

Bµi 11. T¸c dông cña ph­¬ng ch©m vÒ chÊt trong c¸c ®o¹n trÝch :
- NguyÔn Tr·i nªu nh÷ng chøng cø lÞch sö, ng«n ng÷ ®anh thÐp hïng hån, kh¼ng ®Þnh søc m¹nh, nh©n nghÜa §¹i ViÖt víi tÊt c¶ niÒm tù hµo.

Bài 12

Lêi nãi cña ng­êi mÑ chång ®· vi ph¹m ph­­¬ng ch©m héi tho¹i nµo?



C¾n r¨ng mµ chÞu

MÑ chång vµ con d©u nhµ kia ch¼ng may ®Òu go¸ bôa.

MÑ dÆn: Sè mÑ con m×nh rñi ro, th«i th× c¾n r¨ng mµ chÞu.

Kh«ng bao l©u mÑ chèng cã t­ t×nh, con d©u nh¾c l¹i, mÑ nãi:

- MÑ dÆn lµ dÆn con, chø mÑ cßn r¨ng ®©u mµ c¾n.

A. PC VL B. PC LS C. PC QH

D. PC CT




Hoạt động của thầy và trò

Nội dung cần đạt

Hoạt động 3

- Ph­¬ng ph¸p: Gîi më, vÊn ®¸p, ph©n tÝch, th¶o luËn,....

- KÜ thuËt: §éng n·o, §Æt c©u hái, KT chia nhóm theo cặp đôi

- Năng lực:



+ N¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò

+ N¨ng lùc hîp t¸c.

- Yêu cầu HS trình bày kiến thức về tác giả Nguyễn Dữ?

- Là con của Nguyễn Tướng Phiên (Tiến sĩ năm Hồng Đức thứ 27, đời vua Lê Thánh Tông 1496). Theo các tài liệu để lại, ông còn là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

- Giải thích :Truyền kỳ mạn lục :

? Tóm tắt truyện

- HS trình bày.
GV: Lí thuyết về tóm t¾t văn bản tù sù:

a-Lµ ghi l¹i 1 c¸ch ng¾n gän, trung thµnh chÝnh x¸c vµ hoµn chØnh nh÷ng néi dung chÝnh (gåm c¸c nh©n vËt, sù viÖt vµ chi tiÕt tiªu biÓu) cña t¸c phÈm ®ã ®Ó cho ng­êi ®äc, ng­êi nghe n¾m ®­îc néi dung chÝnh vµ h×nh dung ®­îc toµn bé c©u chuyện



b.Yªu cÇu cña viÖc tãm t¾t t¸c phÈm tù sù:

- B¶o ®¶m tÝnh kh¸ch quan: ph¶n ¸nh trung thµnh néi dung, kh«ng thªm nh÷ng viÖc kh«ng cã trong v¨n b¶n, kh«ng b×nh luËn, khen chª cã tÝnh c¸ch chñ quan cña ng­êi TT.

- B¶o ®¶m tÝnh hoµn chØnh ®Çy ®ñ (TTVB cã thÓ dµi ng¾n kh¸c nhau nh­ng ph¶i ®¶m b¶o nªu ®­îc nh©n vËt + c¸c sù viÖc chÝnh ®Ó ng­êi ®äc, ng­êi nghe h×nh dung ®­îc c©u chuyÖn (cã më ®Çu vµ cã kÕt thóc)

c, C¸ch thøc tãm t¾t t¸c phÈm tù sù:

* CÇn thùc hiÖn c¸c b­íc c¬ b¶n sau:

- §äc kÜ t¸c phÈm cần tóm tắt

- X¸c ®Þnh néi dung chÝnh cÇn tt: lùa chän nh©n vËt chÝnh, c¸c sù viÖc vµ chi tiÕt tiªu biÓu

- S¾p xÕp c¸c néi dung chÝnh theo 1 trËt tù hîp lÝ

- ViÕt v¨n b¶n tãm t¾t b»ng lêi v¨n cña m×nh

Đại ý.

Đây là câu chuyện về số phận oan nghiệt của một người phụ nữ có nhan sắc, đức hạnh dưới chế độ phụ quyền phong kiến, chỉ vì một lời nói ngây thơ của con trẻ mà bị nghi ngờ, bị đẩy đến bước đường cùng phải tự kết liễu cuộc đời của mình để chứng tỏ tấm lòng trong sạch. Tác phẩm thể hiện ước mơ ngàn đời của nhân dân: người tốt bao giờ cũng được đền trả xứng đáng, dù chỉ là ở một thế giới huyền bí.


? Nhân vật Vũ Nương được tác giả xây dựng trong truyện trên những tình huống nào. Tìm chi tiết.

? Qua đó, truyện ca ngợi vẻ đẹp nào của Vũ Nương.

-Tác phẩm: “Chuyện người con gái Nam Xương” phản ánh những nội dung gì?
-Em hiểu thế nào là hiện thực?

-Những nội dung hiện thực được phản ánh qua câu chuyện là gì?

-Phân tích từng nội dung đó?

-Lấy ví dụ minh hoạ?

-Nguyên nhân dẫn đến cái chết oan khuất của Vũ Nương là do đâu?
-Em hiểu nhân đạo là gì?
-Những nội dung nhân đạo nào được biểu hiện thông qua: “Chuyện người con gái Nam Xương”?

-Em hãy phân tích và lấy dẫn chứng minh hoạ?

- Thành công về nghệ thuật kể chuyện của câu chuyện như thế nào?

- Nhận xét về cách xây dựng tình huống truyện?

- Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lí của nhân vật Vũ Nương? Phân tích và lấy dẫn chứng minh hoạ?
- Nhận xét về ngôn ngữ kể chuyện? đọc các đoạn văn có sử dụng các dạng ngôn ngữ đó?

- Cách sử dụng các hình ảnh ước lệ, điển tích, điển cố như thế nào? Lấy ví dụ?



I. TÁC GIẢ- TÁC PHẨM

1. Nguyễn Dữ(?-?)

- Quê: Huyện Trường Tân, nay là huyện Thanh Miện - tỉnh Hải Dương.



2) Tác phẩm

* Truyền kỳ mạn lục: Tập sách gồm 20 truyện, ghi lại những truyện lạ lùng kỳ quái.

-Chuyện người con gái Nam Xương kể về cuộc đời và nỗi oan khuất của người phụ nữ Vũ Nương, là một trong số 11 truyện viết về phụ nữ.

- Truyện có nguồn gốc từ truyện cổ dân gian “Vợ chàng Trương” tại huyện Nam Xương (Lý Nhân - Hà Nam ngày nay).

3. Tóm tắt truyện;

- Vũ Nương là người con gái thuỳ mị nết na, lấy Trương Sinh (người ít học, tính hay đa nghi).

- Trương Sinh phải đi lính chống giặc Chiêm. Vũ Nương sinh con, chăm sóc mẹ chồng chu đáo. Mẹ chồng ốm rồi mất.

- Trương Sinh trở về, nghe câu nói của con và nghi ngờ vợ. Vũ Nương bị oan nhưng không thể minh oan, đã tự tử ở bến Hoàng Giang, được Linh Phi cứu giúp.

- Ở dưới thuỷ cung, Vũ Nương gặp Phan Lang (người cùng làng). Phan Lang được Linh Phi giúp trở về trần gian - gặp Trương Sinh, Vũ Nương được giải oan - nhưng nàng không thể trở về trần gian.

II. NéI DUNG

1. Nhân vật Vũ Nương.

* Tình huống 1: Vũ Nương lấy chồng.

Trước bản tính hay ghen của chồng, Vũ Nương đã “giữ gìn khuôn phép, không từng để lúc nào vợ chồng phải thất hoà”.

* Tình huống 2: Xa chồng

Khi xa chồng, Vũ Nương là người vợ chung thuỷ, yêu chồng tha thiết, một người mẹ hiền, dâu thảo.

Hai tình huống đầu cho thấy Vụ Nương là người phụ nữ đảm đang, thương yêu chồng hết mực.

*Tình huống 3: Bị chồng nghi oan.

- Trương Sinh thăm mộ mẹ cùng đứa con nhỏ (Đản).

- Lời nói của đứa con: “Ô hay! Thế ra ông cũng là cho tôi ư? Ông lại biết nói, chứ không như cha tôi trước kia chỉ nín thin thít… Trước đây, thường có một người đàn ông, đêm nào cũng đến…”.

Trương Sinh nghi ngờ lòng chung thuỷ của vợ chàng.

- Câu nói phản ánh đúng ý nghĩ ngây thơ của trẻ em: nín thin thít, đi cũng đi, ngồi cũng ngồi (đúng như sự thực, giống như một câu đố giấu đi lời giải. Người cha nghi ngờ, người đọc cũng không đoán được).

- Tài kể chuyện (khéo thắt nút mở nút) khiến câu chuyện đột ngột, căng thẳng, mâu thuẫn xuất hiện.

- La um lên, giấu không kể lời con nói. Mắng nhiếc, đuổi đánh vợ đi. Hậu quả là Vũ Nương tự vẫn.

- Trương Sinh giấu không kể lời con nói: khéo léo kể chuyện, cách thắt nút câu chuyện làm phát triển mâu thuẫn.

- Ngay trong lời nói của Đản đã có ý mở ra để giải quyết mâu thuẫn: “Người gì mà lạ vậy, chỉ nín thin thít”.

- Phân trần để chồng hiểu rõ nỗi oan của mình. Những lời nói thể hiện sự đau đớn thất vọng khi không hiểu vì sao bị đối xử bất công. Vũ Nương không có quyền tự bảo vệ.

Hạnh phúc gia đình tan vỡ. Thất vọng tột cùng, Vũ Nương tự vẫn. Đó là hành động quyết liệt cuối cùng.

- Lời than thống thiết, thể hiện sự bất công đối với người phụ nữ đức hạnh.

*Tình huống 4: Khi ở dưới thuỷ cung.

Đó là một thế giới đẹp từ y phục, con người đến quang cảnh lâu đài. Nhưng đẹp nhất là mối quan hệ nhân nghĩa.

- Cuộc sống dưới thuỷ cung đẹp, có tình người.

Tác giả miêu tả cuộc sống dưới thuỷ cung đối lập với cuộc sống bạc bẽo nơi trần thế nhằm mục đích tố cáo hiện thực.

- Vũ Nương gặp Phan Lang, yếu tố ly kỳ hoang đường.

- Nhớ quê hương, không muốn mang tiếng xấu.

Thể hiện ước mơ khát vọng một xã hội công bằng tốt đẹp hơn, phù hợp với tâm lý người đọc, tăng giá trị tố cáo.

- Thể hiện thái độ dứt khoát từ bỏ cuộc sống đầy oan ức. Điều đó cho thấy cái nhìn nhân đạo của tác giả.

- Vũ Nương được chồng lập đàn giải oan - còn tình nghĩa với chồng, nàng cảm kích, đa tạ tình chàng nhưng không thể trở về nhân gian được nữa. Vũ Nương muốn trả ơn nghĩa cho Linh Phi, muốn trở về với chồng con mà không được.

2. Nhân vật Trương Sinh

III.Giá tr hiện thực của : “Chuyện người con gái Nam Xương”
*Hiện thực: Là những con người, sự việc xẩy ra trong đời sống mà nhà văn được chứng kiến và phản ánh vào trong tác phẩm

*Những nội dung hiện thực được phản ánh qua câu chuyện là:

1.Hiện thực về xã hội phong kiến Việt Nam suy tàn

-Giai cấp thống trị PK gây ra chiến tranh liên miên: Trương sinh tuy con nhà hào phú nhưng ít học nên phải ghi tên vào bảng đầu đi lính

-Đời sống nhân dân cực khổ: Bao gia đình phải sống trong cảnh chia li, mẹ phải xa con, vợ xa chồng, đẻ lại nỗi nhớ mong, sầu thảm: Bà mẹ TS cũng vì nhớ con mà dần sinh ra ốm và mất, đẻ lại bao lo toan, vất vả cho người vợ trẻ: Vũ Nương vừa phải làm lụng nuôi cả gia đình, vừa lo chăm sóc cho mẹ chồng khi bà ốm- Chiến tranh cũng dãn đến hiểu lầm gây ra cái chết oan ức cho VN

-Xã hội PK bất công đối với người phụ nữ: Với những luật lệ hà khắc: “Tam tòng, tứ đức”

+Vì chữ : “tòng phụ” mà Vũ nương cũng đành để mặc cho chuyện hôn nhân của mình do: “Cha mẹ đặt đâu, con ngồi đấy”, đồng tiền đã xen vào quyết định việc hôn nhân của nàng: “Trương sinh xin với mẹ đem trăm lạng vàng cưới nàng về làm vợ”

+Cũng vì phải: “tòng phu” mà khi lấy phải người chồng đa nghi VN vẫn luôn : “Giữ gìn khuôn phép”

2.Hiện thực về cuộc đời đau khổ, số phận bi kịch của người phụ nữ trong XHPK

-Cuộc đời đau khổ:

+Nỗi khổ về vật chất: nhân vật Vũ Nương một người phụ nữ nết na, hiền thục, đảm đang, lo liệu mọi việc trong gia đình thay chồng nuôi mẹ, nuôi con, chăm sóc cho mẹ chồng khi bà ốm, khi bà qua đời nàng lo mồ yên, mả đẹp

+Nỗi khổ về tinh thần: Xa chồng ngày đêm mong nhớ, chờ đợi một lòng, một dạ thuỷ chung với chồng , chỉ mong ngày được đoàn tụ, hạnh phúc, thế mà ngày TS trở về chỉ vì một lời nói ngây thơ của con mà TS hồ đồ, ghen tuông mù quáng đã vội kết tội Vũ Nương và mắng nhiếc đánh đuổi vợ đi



-Số phận bi kÞch của người phụ nữ: Cuéc ®êi ng­êi phô n÷ khi mÊt ®i 2 ®iÒu ý nghÜa thiªng liªng lµ chång con vµ danh tiÕt -> t×m ®Õn c¸i chÕt, b¶o toµn danh dù.

IV. Giá trị nhân đạo của: “Chuyện người con gái Nam Xương”

*Nhân đạo: là sự quan tâm, yêu thương, cảm thông, chia sẻ với con người. Nói rộng ra là đạo lí nguyên tắc làm người.

*Những biểu hiện của nội dung nhân đạo thông qua: “Chuyện người con gái Nam Xương”

1.Trước hết, nhân đạo là tiếng lòng cảm thông, thương xót của nhà văn dành cho nhân vật của mình.

-Dõi theo suốt chặng đường mà nhân vật Vũ Nương đã trải qua, nhà văn cũng xót xa , rơi lệ khi phải chứng kiến những cảnh nàng bị chồng nghi oan, ruồng rẫy, nên đã ra sức để giải thích, phân trần giúp nàng, mong TS hiểu ra oan tình của vợ: “Thiếp vốn con kẻ khó được nương tựa nhà giàu, sum họp chưa thỏa tình chăn gối, chia phôi vì động việc nửa binh, cách biệt ba năm giữ gìn một tiết, tô son điểm phấn từng đã nguôi long, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót đâu có sự mất nết hư thân như lời chàng nói, dám xin bày tỏ mối nghi ngờ, mong chàng đừng một mực nghi oan cho thiếp”

- Khi nàng thất vọng, nhà văn cất lên lời than, mỗi lời than ấy của nhân vật như những tiếng nấc đau xót của nhà văn: “Thiếp sở dĩ nương tựa vào chàng là vì có thú vui nghi gia nghi thất, nay đã bình rơi châm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao liễu tàn trước gió..”

-Khi Vũ Nương không còn cơ hội để minh oan cho mình, nàng đành phải tìm đến cái chết để bảo vệ danh tiết, lời than của nhân vật trước khi chết là tiếng lòng đau đớn , xót xa của nhà văn: “Kẻ bạc mệnh này duyên phận hẩm hiu, chồng con rẫy bỏ điều đâu bay buộc, tiếng chịu nhuốc nhơ, thần sông có linh xin ngài chứng giám, thiếp nếu đoan trang giữ tiết trinh bạch gìn lòng vào nước xin làm ngọc Mị Nương xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ, nhược bằng long chim dạ cá lừa chồng rối con dưói xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ và xin được khắp mọi người phỉ nhổ”



2.Nhân đạo còn là tiếng nói ngợi ca trân trọng vẻ đẹp của con người

-Ngợi ca vẻ đệp nhan sắc của Vũ Nương: “Tư dung tốt đẹp”

-Vẻ đẹp tâm hồn: “Tính đã thuỳ mị nết na”. Đặc biệt là vẻ đẹp đức hạnh của nàng từ khi lấy chồng

+Một người vợ thuỷ chung, thương yêu chồng: Khi chàng đi lính: “nhìn trăng soi ….thương người đất thú”, “Mỗi khi thấy bướm lượn… ngăn cản được”

+Một người con dâu hiếu thảo: chăm sóc mẹ chồng chu đáo, lo ma chay chu tất

+Một người phụ nữ đảm đang: Lo liệu mọi viẹc thay chồng lúc chàng vắng nhà



3. Nhân đạo cũng là lời lên án, tố cáo XHPK

-Tố cáo chiến tranh PK=>gia đình li tán=>Hiểu lầm=>gây khổ đau, oan trái cho người phụ nữ

-§a nghi lµm cho mï qu¸ng + uy quyÒn cña ng­êi ®µn «ng trong gia ®×nh + Ýt häc.

4.Nhân đạo còn biểu hiện ở khát vọng về quyền sống và hạnh phúc cho con người

-Vò N­¬ng kh«ng chÕt->xuèng thñy cung

GÆp Phan Lang->Phan Lang trë vÒ nãi chuyÖn

-TS lËp ®µn gi¶i oan->Vò N­¬ng trë vÒ tõ biÖt råi trë l¹i thñy cung

- ý nghÜa: Bít bi th­¬ng

Kh¸t khao vÒ quyền sống, về mét cuéc sèng c«ng b»ng, h¹nh phóc cho ng­êi tèt=>­íc m¬ vÒ sù bÊt tö cña c¸i thiÖn, c¸i ®Ñp.

III. Giá trị nghệ thuật của: “Chuyện người con gái nam xương”

1, Nghệ thuật kể chuyện

*, Đan xen giữa hiện thực và kì ảo



Các yếu tố HT

Các yếu tố li kì

- Nhân dân chạy giặc trốn ra biển

-Bến đò Hoàng Giang

- Thời Khai Đại nhà Hồ


- Phan Lang được Linh Phi cứu sống

- Vũ Nương được Linh Phi đón xuống cung nước

- VN trở về trần


2, Nghệ thuật xây dựng tình huống

- B¾t ®Çu tõ c©u nãi cña ®øa con "ThÕ ra «ng còng lµ cha t«i ­ ..."

=> Chi tiÕt NT thµnh c«ng,yếu tố bất ngờ tạo lên điểm thắt nút cho câu chuyện gây sự chú ý cho người đọc, làm cho câu chuyện trở lên hấp dẫn hơn

* Chi tiết C¸i bãng:

- Lµ kh¸t khao mong chê cña ng­êi vî.

- Lµ sù ngé nhËn cña ®øa con.

- G©y hiÓu lÇm, t¹o nçi oan -> gi¶i oan.

=> CÇn cÈn thËn trong c­ xö, ®õng ®Î viÖc x¶y ra råi hèi còng ®· muén.



2.4. Ho¹t ®éng vËn dông:

-Ôn kĩ, nắm chắc các nội dung đã học

-Cuộc đời và số phân bị thảm của người phụ nữ trong xã hội phong kiến

2.52.4. Ho¹t ®éng vận dụng

- Hoàn thiện các bài tập trên vào vở.

- Xem lại VB: Hoàng lê nhất thống chí và Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh.


NhËn xÐt cña

Ban giám hiệu



Ngµy th¸ng n¨m 2018

Trương Đức Lượng

*************************************************



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương