Lời Tình k (t-y)



tải về 11.38 Mb.
trang226/371
Chuyển đổi dữ liệu21.11.2017
Kích11.38 Mb.
#2439
1   ...   222   223   224   225   226   227   228   229   ...   371

Trịnh công sơn đã ra đi


Trịnh Công Sơn (Bài Viết)

nguyễn xuân hoàng

Bức vẽ trên đây của họa sĩ ‡inh Cường, một trong số ít bạn thân của Trịnh Công Sơn, gửi cho tôi qua bưu điện theo đường express và anh bảo "cậu dành cho Sơn những trang đẹp đẻ nhé!"

Bức vẽ ghi ngày 1 thŸng Tư, năm 2001, 12h 45 là ngày giờ Trịnh Công Sơn ra đi. ‡ó là một buổi sŸng Chủ Nhật, tuần đầu tiên của thŸng Tư. Một buổi sŸng Chủ Nhật như mọi buổi sŸng Chủ Nhật khŸc trong đời tôi: một buổi sŸng để tùy nghi. Tôi nói tùy nghi theo cŸi nghĩa có nhiều chuyện phải làm và không biết phải làm cŸi nào trước cŸi nào sau, thành ra cứ ngồi nhìn thời gian đi qua.. và tùy nghi.

Cứ vào thứ Hai đầu tuần tôi tự hứa với mình là mọi việc sẽ thanh toŸn cho xong vào Chủ Nhật này: dọn bớt [lại một lần nữa!] cŸi garage, chở sŸch [lại thêm một lần nữa!] tặng thư viện; gọi một người bạn biếu hết cho anh những thứ làm vườn lỉnh kỉnh; sắp lại my số Văn theo thứ tự thời gian, xếp lại my cuốn sŸch cần đọc mang vào phòng khŸch - cũng là phòng làm việc của tôi; toàn là những lới hứa mà tôi đ không thực hiện được. SŸng nay tôi nht định phải gọi điện thoại cho Trịnh Cung hỏi thăm anh về buổi gặp bạn bè buổi chiều ở Quận Cam. Một người bạn từ tuần trước từ phía nam đ gọi lên nhắc tôi "ông đừng quên nói my lời về người bạn chúng ta nhé! ông y sắp trở về Việt Nam..." Tôi có cảm tưởng như buổi gặp gỡ của Trịnh Cung và bạn hữu là một buổi chia tay và khi bạn tôi nhắc tôi đừng quên viết my lời tạm biệt anh tôi nghe như một nỗi bùi ngùi.

Chia tay một người và biết rằng mình đang nói lời vĩnh biệt, người ta biết rằng mình đ bỏ lại sau lưng những khó chịu những sắc mắc, những điều không vui vì cŸ tính và tâm tính.

Trịnh Cung là người cùng quê với tôi và cùng lứa tuổi tôi. Anh nói với tôi là anh sẽ về Việt Nam gặp Trịnh Công Sơn "chia tay với nó trước khi moa ra đi vĩnh viễn." Trịnh Cung cho tôi biết anh mắc bệnh ngặt nghèo, và sự ra đi của anh chỉ là vn đề thời gian. "Moa hết nợ rồi chớ thằng Sơn chưa hết nợ đâu. Và toa, toa còn nhiều nợ lắm."

Nhưng buổi sŸng Chủ Nhật 1 thŸng Tư, đ là một Chủ Nhật khŸc. Trịnh Công Sơn ra đi trước khi Trịnh Cung trở lại Việt Nam. "Moa không còn cơ hội gặp nó!" Và như vậy buổi chia tay của Trịnh Cung và bạn hữu cũng đồng thời là buổi lễ vĩnh biệt Trịnh Công Sơn.

Người gọi tôi đầu tiên bŸo tin Sơn qua đời là Nguyễn Văn Khanh, đài RFA. Tôi gọi ngay cho ‡inh Cường vì tôi biết anh là ban thân của Trịnh Công Sơn. Cường nói "tôi biết tin này sớm lắm, tôi đ email cho ông tin Sơn ra đi cŸch đây my tiếng đồng hồ mà! Có lẽ ông chưa mở mail." ‡úng vậy, sŸng nay tôi chưa mở mail. Tôi cho phép mình không phải mở mail vào một ngày xem sao. Và cŸi mail đầu tiên trong ngày chính là mail ‡inh Cường bŸo tin Trịnh Công Sơn đ ra đi. Cường nói anh rt buồn. "Tôi gần như bt động, không suy nghĩ gì được, không biết làm gì. Tôi tê điếng." Tôi nghe như có tiếng nghẹn ngào của anh qua đường dây viễn liên. Tôi nói tôi muốn dành một số trang bŸo đặc biệt về Trịnh Công Sơn, và tôi hỏi xin anh những tư liệu về Sơn.

CŸ nhân tôi. tôi không có nhiều kỷ niệm về Sơn. Tôi không thân thiết với anh. Trước và sau 1975 tôi có đôi lần gặp anh. Tôi yêu âm nhạc của anh. ‡úng ra tôi yêu những ca từ của anh. Những câu viết rời của anh như là một đoản văn cho tôi. Trước hết nó là tình yêu của tôi: "Từ lúc đưa em về là biết xa nghìn trùng." Nó là nỗi nhớ của tôi trong những ngày xa quê: "Nghe mưa nơi này lại nhớ mưa xa. Mưa bay trong ta bay từng hạt nhỏ.. Chẳng biết nơi nao là chốn quê nhà...." Nó là định mệnh tôi: "Những hẹn hò từ nay khép lại. Thân nhẹ nhàng như mây..."

Trong những thŸng gần đây tôi đ nói với tôi bằng cŸi giọng của Sơn. Nhiều trang sŸch của tôi trong bộ Người ‡i Trên Mây - từ Kẻ Tà ‡ạo đến Bụi Và RŸc* - tôi đ đặc tả một nhân vật nhạc sĩ từ những cŸ tính và nghệ thuật cũng như đời thường của anh.

Trước và sau năm 1975, tôi có đôi lần đi chơi với anh. Nhưng chúng tôi không có nhiều điều để nói. Tôi nhớ cŸi ngày anh lên đài phŸt thanh Sài Gòn hŸt bài Nối Vòng Tay Lớn, tôi và anh Phan Lạc Phúc [tức Ký Giả Lô Răng] đứng trước đài nhìn qua hàng rào kẽm gai. Và sau đó, năm 1992 Sơn đến Montréal, Canada thăm gia đình và cŸc em của anh, còn tôi trong chuyến đi với Nguyễn Mộng GiŸc, ‡inh Cường, KhŸnh Trường cùng nhiều bạn khŸc đến dự buổi triển lm tranh Võ ‡ình. Mặc dù đ đến cùng một thành phố , tôi và một số bạn đ "hèn nhŸt" không dŸm đến thăm anh để uống với anh một ly rượu. Những tin đồn đầy Ÿc ý muốn phŸ phòng tranh của Võ ‡ình, và lên Ÿn sự gặp gỡ giữa những người bạn với Sơn mang đầy tính chính trị.

Sơn đ ra đi. Tôi nghe my tiếng nghẹn ngào của ‡inh Cường bên kia đầu dây điện thoại. Tôi muốn nói một chút suy nghĩ về Sơn và về âm nhạc của anh.

‡ối với tôi, nghe nhạc của Trịnh Công Sơn không phải chỉ là nghe những lời tình tự, mặc dù những người yêu nhau không ngớt ly âm nhạc của anh làm kỷ niệm cho tình yêu của mình. Bởi vì nhạc Trịnh Công Sơn không đơn giản là những khúc tình ca, nhạc của anh còn mang đến cho người nghe sự đau xót của quê hương, và nỗi nhức nhối của một thân phận làm người. ‡ó là những lời kinh cầu, những tiếng thì thầm ct lên từ một nỗi đau cũa cả một thế hệ, cả một dân tộc, và caỵ một loài người, nếu tôi được phép nói như thế.

Người ta vẫn thường cho rằng âm nhạc và hội họa là hai loại hình nghệ thuật mang tính quốc tế. Nó đi thẳng từ một trŸi tim đến một trŸi tim. Nhận xét đó đúng, nhưng không phải ca khúc nào, bức tranh nào cũng làm được công việc đó - như Trịnh Công Sơn. Không phải họa sĩ nào cũng là Chagall và van Gogh, không phải nhạc sĩ nào cũng là Chopin và Mozart.

Tt nhiên. Những ca khúc của Trịnh Công Sơn đ không nhờ một trung gian nào khŸc. Tựỹ nó, âm nhạc của anh có khả năng gõ được cŸc cŸnh cửa của mọi trŸi tim, là chìa khóa giaỵi m mọi ngôn ngữ. Người ta thường so sŸnh Trịnh Công Sơn và Bob Dylan, vì tính phản chiến ơỵ ca từ chứa trong cŸc tŸc phẩm của hai tŸc giả này. Nhưng theo tôi âm nhạc của Trịnh Công Sơn cao hơn sự so sŸnh đó. Nó vượt qua "phản chiến," nó nhìn thu suốt được kiếp nhân sinh. Nó không ngừng ở chỗ những lời tình tự giữa hai người nam và nữ. „m nhạc Trịnh Công Sơn phŸt lên tín hiệu của những người cùng thế hệ với anh, thế hệ lớn lên trong một cuộc chiến nhưng đồng thời âm nhạc anh không có tuổi. Nó vượt qua không gian và tôi nghĩ nó còn sống lâu với chúng ta, khi nào người ta còn tình yêu. Chính là những ca từ như thơ trong âm nhạc anh trở thành tiếng kêu của kiếp người. Thượng đế của nó, nếu muốn gọi như thế, đó là con người.

Người ta không ngạc nhiên khi nghiệm ra ca từ trong cŸc khúc tình ca của anh đẹp đẽ mà rời rạc, chữ này không dính chữ kia, câu này không dính câu nọ, ý trên rt xa ý dưới, mông lung và mơ hồ. Xin đừng đi tìm sợi xích thuần lý trong ca từ của anh. Hy thưởng thức âm nhạc Trịnh Công Sơn trong một tổng thể. ở mỗi ca khúc của anh, người ta cảm nhận một tuyên ngôn. ở mỗi ca từ là một tiếng kêu ngạc nhiên bt ngờ trên mặt đt.

Trịnh Công Sơn là một thi sĩ.

Vâng, anh đích thị là một nhà thơ viết nhạc.

Người làm thơ giống như người đi trong rừng. Phải phạt cỏ mà đi. Phải phạt cây mà bước. Thơ của thi sĩ Trịnh Công Sơn đ mang cho âm nhạc Trịnh Công Sơn sức quyến rũ kỳ lạ.

hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi

để một mai tôi về làm cŸt bụi.

ôi cŸt bụi tuyệt vời

ôi cŸt bụi mệt nhoài

Con người là cŸt bụi và sẽ trở về cŸt bụi. CŸi ý đó không lạ, nhưng khi Trịnh Công Sơn đưa vào âm nhạc anh bằng những câu như sự "tuyệt vời mệt mỏi," như "mặt trời soi một kiếp rong chơi," ... Trịnh Công Sơn đ bước qua cŸi chân lý thường hằng quen thuộc: cŸt bụi trở về với cŸt bụi. TrŸi đt này "mỏi ngóng tin vui từng ngày" bởi vì từng ngày chúng ta chỉ có tin buồn. Nỗi đau tuyệt vời y chính là nỗi đau làm người.

Tôi như trẻ nhỏ ngồi bên hiên nhà chờ xem thế kỷ tàn phai

Tôi như trẻ nhỏ tìm nơi nương tựa mà sao vẫn cứ lạc loài...

‡ừng nghe tôi nói lời tăm tối

‡ừng tin tôi nhé vì tiếng cười.

Ngợi ca anh hay lên Ÿn anh, yêu mến anh hay căm hận anh, muốn gần gũi anh hay muốn xa lŸnh anh, bênh vực anh hay chống đối anh... mỗi người đều có lý do riêng để biện minh cho mình. Nhưng không ai có thể phủ nhận tài hoa và sức quyến rũ của âm nhạc anh. Thật tình, người ta khó mà quên anh.

Trịnh Công Sơn là nghệ sĩ có một sức thu hút mạnh mẽ và đồng thời có một lực ly tâm cũng mạnh mẽ cực kỳ.

Xin chia tay anh, Trịnh Công Sơn.

Chúng tôi nhớ anh.

Nguyễn Xuân Hoàng

* "Nguyễn Giang, một khuôn mặt lớn trong đời sống âm nhạc của đŸm đông với mŸi tóc dài hơi xoắn, chiếc kính cận gọng nhỏ, nụ cười nửa miệng. Anh là cha đẻ của những ca khúc mà mỗi lời hŸt như một lời thơ. Ngôn ngữ âm nhạc anh là bản lề giữa một bên là tiếng nói hàng ngày và một bên là suy tư triết học. „m nhạc y được trình bày bởi một giọng hŸt lôi cuốn trẻ trung và đìu hiu: Mai Khanh. Tiếng hŸt của chị vang lên từ một trŸi tim hp hối. Trong buồng ngực chị như có ngọn lửa tàn bạo thổi nóng từng tiếng ngân,... Tôi nghĩ người ta đ nói không quŸ đŸng rằng âm nhạc của Giang sở dĩ chinh phục được tim óc người nghe là nhờ tiếng ca ma túy của Mai Khanh và ngược lại, giọng hŸt của Mai Khanh có được một chỗ đứng hàng đầu như cô hiện nay chính là vì tiếng hŸt y đ tựa được vào âm nhạc Nguyễn Giang. (Người ‡i Trên Mây, Người Việt xut bản, 1987, tr. 95-96). "Tôi còn nhớ thŸng trước tình cờ gặp nhạc sĩ Nguyễn Giang ở một quŸn cà phê vỉa hè nhà bà luật sư ‡ại, Giang hỏi tôi... có bao giờ nghe những ca khúc mới của anh không.... Tôi nay ở trọ trần gian, trăm năm về chốn xa xăm cuối trời. ừ thì cũng chỉ là trọ thôi. Có lúc Giang thở ra, "Tôi như đứa trẻ tìm nơi nương tựa mà sao vẫn cứ lạc loài... ‡ừng tin tôi nhé vì tiếng cười. ‡ó là những lúc tôi thy khuôn mặt Giang vốn đ nhỏ và nhô xương, hai con mắt sâu núp dưới đôi kính trắng, tối sầm lại. Dường như quanh đây có điều gì tuyệt vọng. Giang nói lửng lơ. Tôi hiểu bạn." (Bụi Và RŸc, N‡TM tập 2, Thanh Văn xut bản, 1992, tr. 130-131). "Anh y là một trong những nhạc sĩ mà tôi ưa thích nht. Chúng tôi quen biết nhau khŸ lâu, nhưng đi lại với nhau không nhiều. Tôi phục anh. Ngôn ngữ trong âm nhạc Nguyễn Giang gần gũi với chúng tôi, với cả một thế hệ chúng tôi... „m nhạc của anh làm tôi nhức nhối..." (Bụi Và RŸc, tr. 157)... Và nhiều trang sŸch khŸc.



tải về 11.38 Mb.

Chia sẻ với bạn bè của bạn:
1   ...   222   223   224   225   226   227   228   229   ...   371




Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2022
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương