Cẩm nang dự phòng lây truyền hiv từ MẸ sang con


PHẦN 2 HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN DỰ PHÒNG LÂY TRUYỀN HIV



tải về 119.57 Kb.
trang4/7
Chuyển đổi dữ liệu13.12.2017
Kích119.57 Kb.
#4729
1   2   3   4   5   6   7

PHẦN 2

HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN DỰ PHÒNG LÂY TRUYỀN HIV

TỪ MẸ SANG CON TẠI Y TẾ TUYẾN XÃ



I. Một số quy định về thực hiện dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con


Hiện nay kể cả về luật pháp và hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật đã có những nội dung quy định về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con mà các cán bộ y tế xã cần biết.

1. Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (Luật Phòng, chống HIV/AIDS)

Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) đã có một số điều khoản quy định cụ thể về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con:

- Khoản 2 - Điều 11: Phụ nữ mang thai là một trong 7 nhóm đối tượng ưu tiên tiếp cận thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng, chống HIV/AIDS.

- Điều 13 quy định về “Phòng, chống HIV/AIDS tại gia đình” có nêu rõ “Gia đình có trách nhiệm tuyên truyền, giáo dục cho các thành viên trong gia đình về phòng, chống HIV/AIDS, chủ động thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm HIV” và “Khuyến khích tự nguyện xét nghiệm HIV đối với người trước khi kết hôn, dự định có con, phụ nữ mang thai” cũng là những nội dung có liên quan trực tiếp đến dự phòng lây truyền HIV/AIDS từ mẹ sang con.

- Điều 4 của Luật quy định một trong những trách nhiệm của người nhiễm HIV/AIDS là phải “Thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính của mình cho vợ, chồng hoặc cho người chuẩn bị kết hôn với mình biết”. Đây là những quy định có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc dự phòng lây truyền HIV nói chung, dự phòng lây truyền HIV cho phụ nữ và dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con nói riêng.

- Khoản 2 - Điều 39 quy định: “Phụ nữ nhiễm HIV trong thời kỳ mang thai, trẻ em dưới 6 tuổi nhiễm HIV được Nhà nước cấp miễn phí thuốc kháng HIV”.

- Luật Phòng, chống HIV/AIDS đã dành toàn bộ điều điều 35 để quy định về Phòng, chống lây nhiễm HIV từ mẹ sang con, bao gồm:

+ Phụ nữ nhiễm HIV được tạo điều kiện tiếp cận các biện pháp dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con.

+ Phụ nữ nhiễm HIV trong thời kỳ mang thai và cho con bú được tư vấn về phòng, chống HIV/AIDS.

+ Cơ sở y tế có trách nhiệm theo dõi, điều trị và thực hiện các biện pháp nhằm giảm sự lây truyền HIV từ mẹ sang con cho phụ nữ nhiễm HIV đang mang thai.

+ Bộ trưởng Bộ Y tế quy định cụ thể việc chăm sóc và điều trị đối với các phụ nữ nhiễm HIV đang mang thai, các bà mẹ nhiễm HIV khi sinh con và các biện pháp nhằm giảm lây nhiễm HIV từ mẹ sang con.

2. Quy trình chăm sóc và điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con

Ngày 07/11/2007, Bộ Y tế đã có Quyết định số 4361/QĐ-BYT về việc ban hành Quy trình chăm sóc và điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Quy trình này bao gồm các nội dung chính sau đây:

- Quy định các hoạt động liên quan đến chăm sóc và điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Áp dụng cho tất cả các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập.

- Quy định chi tiết quy trình chăm sóc và điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con bao gồm các can thiệp trong thời gian mang thai, can thiệp bằng thuốc kháng HIV, can thiệp trong khi chuyển dạ và sinh đẻ, can thiệp ngay sau sinh, vấn đề chuyển tiếp và chuyển tuyến sau sinh.

- Quy định việc tổ chức thực hiện quy trình trong đó có quy định trách nhiệm của trạm y tế xã, phường, thị trấn như sau:

+ Cung cấp thông tin tuyên truyền phòng, chống HIV/AIDS cho phụ nữ mang thai, giới thiệu các dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con;

+ Phối hợp với Trung tâm Y tế huyện tổ chức tư vấn xét nghiệm cho phụ nữ mang thai;

+ Giới thiệu phụ nữ mang thai có nguy cơ hoặc nghi ngờ nhiễm HIV đến các cơ sở sản khoa tuyến huyện, tuyến tỉnh có triển khai các hoạt động chăm sóc và điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con;

+ Tiến hành chăm sóc sau sinh, cung cấp các biện pháp kế hoạch hóa gia đình cho phụ nữ nhiễm HIV và theo dõi tăng trưởng cho trẻ phơi nhiễm với HIV như mọi trẻ khác;

+ Theo dõi, giám sát điều trị dự phòng bằng Cotrimoxazole, điều trị triệu chứng và chuyển tuyến trên khi nghi ngờ bệnh nhân mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội;

+ Phối hợp hỗ trợ, theo dõi tuân thủ điều trị cho bà mẹ nhiễm HIV và trẻ sau sinh;

+ Phối hợp với các tổ chức xã hội, các ban ngành đoàn thể, nhóm hỗ trợ đồng đẳng trong công tác hỗ trợ bà mẹ nhiễm HIV và trẻ phơi nhiễm HIV tại cộng đồng;

+ Báo cáo quản lý điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con theo quy định của pháp luật.

II. Hướng dẫn tổ chức thực hiện một số hoạt động cụ thể tại tuyến xã


1. Truyền thông về phòng, chống HIV/AIDS cho phụ nữ mang thai

- Đối tượng truyền thông: Tất cả phụ nữ mang thai thuộc xã, phường quản lý, tuy nhiên cần tập trung ưu tiên truyền thông cho:

+ Phụ nữ mang thai có chồng, bạn tình nhiễm HIV hoặc/và nghiện chích ma túy hoặc/và đi làm ăn xa;

+ Phụ nữ mang thai từng bán dâm hoặc từng quan hệ tình dục với bạn tình không áp dụng các biện pháp tình dục an toàn (không sử dụng bao cao su);

+ Phụ nữ nhiễm HIV;

+ Phụ nữ nhiễm HIV mang thai;

- Nội dung truyền thông:

+ Đối với phụ nữ mang thai: Truyền thông về nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con; Lợi ích của tư vấn xét nghiệm phát hiện HIV sớm; Lợi ích của việc chăm sóc thai sản và sinh đẻ tại các cơ sở y tế.

+ Đối với phụ nữ nhiễm HIV: Lợi ích của việc phát hiện thai sớm; Nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con; Các biện pháp tránh thai; Cách dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Lợi ích của việc chăm sóc thai sản và sinh đẻ tại các cơ sở y tế.

+ Đối với phụ nữ mang thai nhiễm HIV: Khả năng lây truyền HIV cho con và các biện pháp giảm nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con; Các biện pháp DPLTMC trong trường hợp mẹ nhiễm HIV và đang mang thai; Lợi ích của điều trị sớm; Hiệu quả của chăm sóc và điều trị DPLTMC. Sự cần thiết phải tiếp cận các cơ sở y tế có dịch vụ DPLTMC trong quá trình mang thai, khi chuyển dạ đẻ, khi đẻ và chăm sóc sau sinh. Địa chỉ cung cấp các dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con; Tuân thủ điều trị sử dụng thuốc DPLTMC, dinh dưỡng cho mẹ, nuôi dưỡng trẻ sau sinh bằng sữa mẹ hoặc sữa thay thế hoàn toàn.



- Cách thực hiện: Ưu tiên truyền thông trực tiếp. Có thể lồng ghép khi chăm sóc thai nghén hoặc tổ chức thành hoạt động riêng:

+ Đến thăm hộ gia đình người phụ nữ mang thai, phụ nữ nhiễm HIV;

+ Gặp gỡ nói chuyện riêng cá nhân với người phụ nữ mang thai;

+ Tư vấn cho phụ nữ mang thai hoặc cặp vợ chồng khi họ đến trạm y tế xã.

+ Tổ chức nói chuyện với nhóm hoặc thảo luận nhóm phụ nữ mang thai về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.

Ngoài ra có thể thực hiện các hình thức khác như cấp phát tờ rơi, sách mỏng về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, viết bài phát trên loa truyền thanh xã v.v...

Lưu ý: Khi truyền thông luôn giới thiệu các dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con sẵn có tại tuyến xã, tuyến huyện và tuyến tỉnh.

2. Phối hợp với Trung tâm Y tế huyện tổ chức tư vấn xét nghiệm HIV cho phụ nữ mang thai

Trạm Y tế xã có thể chủ động đề xuất kế hoạch xét nghiệm HIV cho phụ nữ mang thai với Trung tâm Y tế huyện.

Khi có kế hoạch của Trung tâm Y tế huyện tổ chức tư vấn xét nghiệm HIV tại xã. Trạm y tế xã phối hợp thực hiện một số nội dung sau:

- Các hoạt động trước khi tổ chức tư vấn xét nghiệm:

+ Thông tin với PNMT trong địa bàn thời gian, địa điểm tổ chức tư vấn xét nghiệm HIV. Đặc biệt lưu ý đến các PNMT có chồng nghiện chích ma túy, đi làm ăn xa hoặc chồng đã nhiễm HIV.

+ Truyền thông về lợi ích của xét nghiệm sớm, điều trị sớm để dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.

+ Giải thích về quá trình làm xét nghiệm: Cách lấy máu, tính bảo mật, độ chính xác...v.v

+ Vận động phụ nữ mang thai đăng ký đi xét nghiệm HIV và thông báo về thời gian, địa điểm xét nghiệm HIV;

+ Khuyến khích chồng/bạn tình xét nghiệm HIV.

- Trong khi tổ chức tư vấn xét nghiệm HIV:

+ Hỗ trợ ghi chép thông tin khách hàng vào các biểu mẫu quy định;

+ Hỗ trợ lấy mẫu máu đối với PNMT đồng ý làm xét nghiệm;

+ Các hỗ trợ khác khi có yêu cầu.

- Sau buổi tư vấn xét nghiệm

+ Hẹn gặp, tư vấn đối với PNMT khi họ có nhu cầu có thêm thông tin liên quan;

+ Tư vấn trả kết quả xét nghiệm khẳng định sau khi nhận phiếu trả kết quả xét nghiệm từ TTYT huyện (nếu được yêu cầu).

+ Vận động, khuyến khích, hướng dẫn PNMT nhiễm HIV sinh đẻ tại các cơ sở y tế có dịch vụ DPLTMC.

+ Tiếp tục truyền thông về DPLTMC

+ Xử lý chất thải y tế theo quy định

Hiện nay, ở một số địa phương đang triển khai thí điểm các mô hình tư vấn xét nghiệm HIV tại cộng đồng, do cán bộ y tế xã hoặc cán bộ y tế thôn bản thực hiện bằng kỹ thuật đơn giản như lấy máu đầu ngón tay, xét nghiệm bằng test nhanh để tăng nhanh số người biết tình trạng nhiễm HIV của mình.



3. Giới thiệu phụ nữ mang thai có nguy cơ hoặc nghi ngờ nhiễm HIV lên tuyến trên nhận các dịch vụ thích hợp

- Tư vấn và chuyển tuyến phụ nữ mang thai nghi ngờ nhiễm HIV (bao gồm: người có kết quả xét nghiệm nhanh dương tính với HIV, vợ, bạn tình của người nhiễm HIV hoặc người nghiện chích ma túy đến cơ sở tư vấn xét nghiệm tự nguyện để được tư vấn làm xét nghiệm khẳng định HIV.

- Tư vấn và chuyển tuyến phụ nữ nhiễm HIV có thai đến cơ sở cung cấp dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con hoặc cơ sở điều trị HIV/AIDS để được tiếp cận điều trị sớm bằng thuốc kháng virut.

- Giới thiệu và cung cấp địa chỉ các cơ sở hỗ trợ tâm lý, kinh tế dành cho người nhiễm HIV, các nhóm hỗ trợ xã hội khác.



4. Chăm sóc, hỗ trợ bà mẹ nhiễm HIV và trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV

4.1. Chăm sóc, hỗ trợ mẹ nhiễm HIV

- Tư vấn tuân thủ điều trị kháng vi rút (ARV) cho những bà mẹ sau sinh;

- Theo dõi các biến chứng và tác dụng phụ của điều trị dự phòng bằng Co-trimoxazole ở bà mẹ;

- Tư vấn về chăm sóc và dinh dưỡng cho bà mẹ để đảm bảo có sức khỏe và dinh dưỡng hợp lý;

- Tư vấn về chọn nơi sinh an toàn;

- Cung cấp các dịch vụ về sức khoẻ sinh sản và sức khoẻ tình dục bao gồm cả kế hoạch hoá gia đình. Nhấn mạnh tác dụng kép của biện pháp bao cao su trong kế hoạch hóa gia đình và phòng lây nhiễm thêm HIV;

- Tư vấn và hỗ trợ tiếp tục về phương thức nuôi dưỡng trẻ. Lưu ý có hai lựa chọn nuôi dưỡng đối với trẻ phơi nhiễm với HIV. Nếu bà mẹ đã được điều trị bằng thuốc kháng vius sớm trong thời gian mang thai thì việc nuôi con bằng sữa mẹ không cần cân nhắc kỹ lưỡng;

- Tư vấn chuyển tuyến chuyển tiếp các bà mẹ tới các cơ sở chăm sóc điều trị khác như: cơ sở điều trị lao, cơ sở điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục...khi có các biểu hiện triệu chứng nghi ngờ;

- Hỗ trợ về tâm lý cho bà mẹ;

4.2. Chăm sóc, hỗ trợ trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV

4.2.1 Đối với trẻ phơi nhiễm với HIV

- Hỗ trợ điều trị dự phòng bằng ARV theo hướng dẫn của bác sĩ; hỗ trợ tuân thủ điều trị dự phòng nhiễm trùng cơ hội bằng Cotrimoxazole khi trẻ được 6 tuần tuổi;

- Theo dõi định kỳ sự phát triển của trẻ (đo chiều cao, cân nặng, ghi biểu đồ tăng trường) như những trẻ bình thường;

- Hỗ trợ bà mẹ theo dõi các dấu hiệu bất thường của trẻ;

- Giới thiệu chuyển tuyến đến cơ sở điều trị HIV/AIDS gần nhất để được xét nghiệm chẩn đoán sớm tình trạng nhiễm HIV khi trẻ 6 tuần tuổi và xét nghiệm huyết thanh học khi trẻ từ đủ 18 tháng tuổi;

- Tư vấn và hỗ trợ tiếp theo về việc nuôi dưỡng trẻ;

- Sàng lọc và quản lý lao cho trẻ;

- Hướng dẫn, theo dõi và quản lý tiêm chủng thường quy cho trẻ phơi nhiễm.

- Giới thiệu các dịch vụ hỗ trợ khác cho trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV.

4.2.2 Đối với trẻ được chẩn đoán nhiễm HIV

- Tiêm chủng đúng lịch;

- Đánh giá, xử trí và theo dõi các tình trạng, bệnh lý thông thường

- Đánh giá dinh dưỡng và tư vấn nuôi dưỡng

- Theo dõi tăng trưởng, đánh giá và hỗ trợ phát triển của trẻ

- Tiếp tục hỗ trợ tuân thủ điều trị thuốc kháng vi rút;

- Chăm sóc tâm lý, xã hội và chuyển tuyến trong các trường hợp cụ thể;

- Chăm sóc giảm nhẹ;

- Chuyển tuyến kịp thời khi trẻ có các dấu hiệu bất thường.

5. Các hoạt động khác

- Phối hợp với các tổ chức xã hội, các ban ngành đoàn thể, nhóm hỗ trợ đồng đẳng trong công tác hỗ trợ bà mẹ nhiễm HIV và trẻ phơi nhiễm HIV tại cộng đồng;

- Báo cáo quản lý điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con theo quy định của pháp luật.




tải về 119.57 Kb.

Chia sẻ với bạn bè của bạn:
1   2   3   4   5   6   7




Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2022
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương