Ngày soạn: Ngày dạy: tiếT 37



tải về 70.25 Kb.
Chuyển đổi dữ liệu24.06.2020
Kích70.25 Kb.

VietJack.com Facebook: Học Cùng VietJack


Ngày soạn:

Ngày dạy:

TIẾT 37. CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH

(Tĩnh dạ tứ- Lí Bạch)

I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1. Kiến thức:

- Tình cảm quê hương sâu nặng của nhà thơ.

- Một số đặc điểm nghệ thuật nổi bật của bài thơ.

- Bước đầu thấy được bố cục thường gặp trong một bài thơ tuyệt cú.



2.Kĩ năng:

- Luyện khả năng đọc, phân tích thơ ngũ ngôn tứ tuyệt

- Bước đầu so sánh phần âm chữ Hán với bản dịch thơ

3.Thái độ:

- Ý thức ham học hỏi,Tình yêu quý gắn bó với quê hương, có ý thức bảo vệ và xây dựngTổ quốc.



II. CHUẨN BỊ TƯ LIỆU VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC:

1.Chuẩn bị của thầy:

- Soạn bài, SGK, SGV, đọc sách tham khảo,tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng,các tài liệu: kiến thức cơ bản và bài tập nâng cao.



2.Chuẩn bị của trò:

- Chuẩn bị bài,tư liệu liên quan đến bài học,đọc bài, xem trước bài.



III. TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1.Ổn định tổ chức:

- Kiểm tra sĩ số:



2. Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra vở ghi.

C1. Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Xa ngắm thác núi Lư” và trình bày hiểu biết của em về nhà thơ Lý Bạch?

C2. Bài thơ “Xa ngắm thác núi Lư” có phải đơn thuần chỉ tả cảnh thác nước hay không ? Vì sao?

3.Bài mới:

Vọng nguyệt hoài hương” (trông trăng nhớ quê) là một đề tài phổ biến trong thơ cổ phương Đông của Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam. Ngay đối với các nhà thơ đời Đường ta cũng bắt gặp không ít bài, ít câu, cảm động, man mác. Chẳng hạn ĐPhủ đã viết:

Sương từ đêm nay trắng xoá

Trăng là ánh sáng của quê nhà

Còn Bạch Cư Dị thì:

“Xem trăng sáng có lẽ cũng rơi lệ

Một mảnh tình quê, năm anh em ở năm nơi đều giống nhau”

- Vầng trăng là một biểu tượng trong văn học. “Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” của lý Bạch là một bài thơ chọn đề tài quen thuộc ấy nhưng vẫn mang lại cho người đọc hàng ngàn năm nay những rung động sâu xa.


HĐ CỦA THẦY VÀ TRÒ

NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT

HĐ1. HD đọc và tìm hiểu chú thích
- GV nêu, GV đọc mẫu HS đọc lại
? So sánh phần phiên âm và phần phiên dịch thơ?
 Người ta nhầm tưởng đó là 2 câu chỉ thuần tuý tả cảnh.

- HD hs giải nghĩa từ theo chú thích.


HĐ2. HD đọc - hiểu văn bản:

- GV cho HS đọc lại một lượt phần dịch cụ thể chữ Hán.



? Văn bản được viết theo kiểu vb và thể loại nào?

? Văn bản được viết theo (phương thức) thể thơ nào?

? Em hiểu những gì về thể thơ này?

- GV có thể chỉ cho HS:

Chữ 2 chữ 4

C2: thị (T) - thượng (T)

đầu (B) - minh (B)

- C3, C4: Đầu - đầu: trùng thanh, trùng chữ



? Bố cục bài thơ được triển khai như thế nào?
1 HS đọc 2 câu thơ đầu

? Câu thơ đầu có phải chỉ tả cảnh không? vì sao em biết điều đó?

? Nếu thay chữ “sàng”, “giường” bằng chữ “án” và đình, (bàn) hoặc chữ “đình” (sân) thì ý nghĩa của câu thơ có thay đổi không? Vì sao?

- HS thảo luận trả lời.

- GV chốt: nếu thay bằng chữ “án”, “trác” (bàn) và “đình” (sân) thì ý nghĩa câu thơ sẽ khác ngay vì người đọc có thể nghĩ là tác giả đang ngồi đọc sách và đang ngồi thưởng thức trăng ở ngoài sân đang thức  không có cái gì tình đang tiềm ẩn ở trong đó: nỗi nhớ không ngủ được.

- GV so sánh, “Minh nguyệt bất an li hận khổ/ Tà quang đáo hiểu xuyên chu hộ. (Trăng sáng chẳng am hiểu nổi khổ hận của cảnh biệt li, vẫn cứ chênh chếch chiếu mãi vào phòng cho đến sáng) (án Thù – nhà Tống)

 Trằn trọc không ngủ được  thấy trăng.

? Em có nhận xét gí về chữ “nghi” và chữ “sương”?(Cách xuất hiện?)

- GV bổ sung thêm: cách LB mấy trăm năm nhà thơ Tiêu Cương (TQ) đã cảm nhận: “Dạ nguyệt tự thu sương” (trăng đêm giống như sương thu)  phép so sánh miêu tả.



? Em có nhận xét gì về 2 câu thơ đầu?

- Chú ý bản dịch thơ sử dụng 2 ĐT: “rọi phủ”  bài thơ thiên về tả cảnh.

- HS đọc diễn cảm 2 câu cuối

- GV nói qua về vị trí C3 tiếp ý 2 câu đầu chuẩn bị cho câu cuối


? Ở 2 câu thơ này tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

? Đối như thế nào?


? Tác dụng của phép đối?

? Chỉ ra trong cả bài thơ tác giả đã sử dụng mấy động từ? Tác dụng của việc sử dụng đó?
- GV bình thêm “ngẩng đầu” “cúi đầu” chỉ trong khoảnh khắc đã động mối tình quê  tình cảm đó thường trực và sâu nặng.

? Hình ảnh một con người lặng lẽ “cúi đầu nhớ cố hương” gợi cho em cảm nghĩ gì về

- Cuộc đời nhà thơ LBạch?

- Tình cảm quê hương của con người?



-> Cảm thương cuộc đời phiêu bạt, thiếuquê hương của nhà thơ.

-> Sự bền chặt mãi mãi của tình cảm quê hương trong tâm hồn con người.
? Nhận xét của em về 2 câu thơ cuối?
?Từ quá trình phân tích trên, rút ra kết luận về mối quan hệ giữa cảnh và tình trong bài thơ?

? Vì sao trăng gợi nhà thơ nhớ quê?

Thuở nhỏ, LBạch thường lên núi Nga Mi quê nhà để ngắm trăng. Lớn lên đi xa mãi, cứ nhìn trăng là ông lại nhớ đến quê.

? Dùng trăng để tỏ nỗi nhớ quê, nhà thơ đã thể hiện đề tài quen thuộc nào của thơ cổ?

Vọng nguyệt hoài hương.

? Vầng trăng sáng khơi gợi nỗi nhớ quê của nhà thơ. Nhưng vầng trăng sáng còn soi tỏ tấm lòng quê của nhà thơ. Đó là một tấm lòng quê ntn?

? Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

HĐ3 . HD luyện tập
- GV yêu cầu 1 HS đọc bài tập.

- So sánh phần phiên âm và dịch thơ?

- HS thảo luận nhóm, trả lời.



I. Đọc và tìm hiểu chú thích

1. Đọc:

- Giọng chầm chậm, buồn, tình cảm, nhịp 2/3

- So sánh phần phiên âm và phần phiên dịch thơ:

+ Trong câu 1,2 phần phiên âm: có 1 động từ nghi (ngờ)

+ Trong bản dịch thơ: thêm 2 động từ: rọi, phủ.

 Làm cho ý vị trữ tình trở nên mờ nhạt.



2. Giải thích từ khó:

- Lưu ý: “Tứ”  “ý tứ”, cảm nghĩ khác “tư”: riêng, buồn, trầm



II. Tìm hiểu văn bản:

1. Kiểu văn bản: Biểu cảm
- Thể thơ: Ngũ ngôn cổ thể:

+ 4 câu , mỗi câu có 5 chữ.

+ Không bị ràng buộc bởi những quy tắc chặt chẽ về niêm, luật, đối

2. Bố cục:

- Hai câu đầu

- Hai câu cuối.

3. Phân tích:

a. Hai câu thơ đầu:

- Tả cảnh, tả tình.

Sàng tiền minh nguỵêt quang

Nghi thị địa thượng sương”

- Trong tâm trạng mơ màng, trằn trọc của chủ thể, chữ “nghi” (ngỡ là), chữ “sương” đã xuất hiện một cách hợp lí

và tự nhiên.

(Trăng sáng quá chuyển thành màu trắng giống như sương là một điều có

thật).

 Nó thể hiện 1 khoảnh khắc suy nghĩ của con người chứ không phải chỉ là sự miêu tả cảnh đơn thuần.



 Hai câu đầu ta thấy sự hoạt động nhiều mặt của chủ thể trữ tình: ánh trăng đẹp đẽ vẫn chỉ là đối tượng nhận xét, cảm nghĩ của chủ thể.

b. Hai câu cuối:

- Tả cảnh, tả người và tả tình

- Chỉ có 3 chữ tả tình trực tiếp: Từ cố hương (nhớ quê cũ)

- Còn lại là tả cảnh, tả người

- Nghệ thuật sử dụng biện pháp đối:

Cử đầu vọng minh nguyệt



Đê đầu cố hương

ĐT DT ĐT TT DT

- Đối: + Số lượng chữ bằng nhau

+ Từ loại như nhau

- Cấu trúc ngữ pháp

- “đầu” – “đầu”  đối :  thanh,  chữ

( trong thơ Đường luật không thể làm như thế.)

- Tác dụng: chỉ rõ hai hoạt động của chủ thể:

+ “Cử đầu”-> ngẩng đầu: là hướng ra ngoại cảnh để nhìn trăng và kiển tra điều đặt ra ở câu 2 .

+ “Cúi đầu”: là hoạt động hướng nội trĩu nặng tâm tư (nhớ cố hương)

* Sử dụng nhiều động từ: (5 động từ), lược bỏ tất cả các chủ ngữ:

- Các động từ: nghị (thị sương)  cử (đầu)  vọng (minh nguyệt)  đê (đầu)  tư (cố hương).

Tác dụng: Thể hiện tính liền mạch của cảm xúc trong bài thơ.

 ánh mắt của LB chuyển từ trong ra ngoài, từ mặt đất lên bầu trời.

 Từ chỗ chỉ thấy ánh trăng đầu giường  thấy cả vầng trăng.

 Khi thấy vầng trăng cũng đơn côi như mình lập tức lại “cúi đầu” không phải để nhìn một lần nữa sương trên mặt đất mà để suy ngẫm về quê hương.

 Hai câu thơ cuối tình người và tình quê đã được khái quát hoá, cụ thể hoá và sâu sắc trong hành động.

 Mối quan hệ giữa cảnh và tình là mối quan hệ từ tự nhiên, gắn bó. ở đây “tình” vừa là nhân vừa là quả:

+ Nhớ quê thao thức không ngủ được -> nhìn trăng

+ Nhìn trăng -> lại nhớ quê.

=> Tấm lòng quê mãi mãi như vầng trăng sáng. Lí Bạch mượn vầng trăng sáng để tỏ tấm lòng trong sáng của mình với quê hương.

4. Tổng kết:

* Ghi nhớ: SGK

III. Luyện tập

- Ưu điểm: Hai câu thơ dịch nêu tương đối đủ ý, tình cảm của bài thơ.

- Khác:

+ LB không dùng phép so sánh mà “sương”, chỉ xuất hiện trong cảm nghĩ của bài thơ.



+ Bài thơ ẩn chủ ngữ chứ không nói rõ là LB.

+ Có 5 động từ  dịch: có 3 động từ




4. Củng cố và vận dụng.

Cảm nghĩ của em sau khi học xong bài thơ?



5. Hướng dẫn về nhà:

- Học thuộc lòng bài thơ: cả phần âm và phần dịch thơ?

- Ôn nội dung, làm bài tập trong sách bài tập NV trong bài này

- Sưu tầm các bài thơ sáng tác theo chủ đề “vầng trăng”



- Soạn bài: “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”





Học trực tuyến: khoahoc.vietjack.com Youtube: Học Cùng VietJack




Поделитесь с Вашими друзьями:


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương