Nguyên tác



tải về 32.39 Mb.
trang51/130
Chuyển đổi dữ liệu24.11.2019
Kích32.39 Mb.
1   ...   47   48   49   50   51   52   53   54   ...   130

XÓT THƯƠNG TRẺ MỒ CÔI, GIÚP ĐỠ NGƯỜI GÓA BỤA



Giảng rộng

Mồ côi, tức những trẻ không còn cha mẹ; góa bụa, tức phụ nữ không may mất chồng. Hai đối tượng này đều đơn chiếc yếu đuối, thường dễ bị người đời xem thường, khinh rẻ. Nếu như không xót thương, giúp đỡ những kẻ ấy, quả thật không lòng trắc ẩn, liệu thể xứng đáng làm người chăng? Dù sức mình không thể giúp đỡ, cũng nên thường khởi tâm niệm thương xót muốn giúp đỡ. Nếu sức mình thể giúp đỡ, nên hết lòng tận lực mà thực sự ra tay giúp đỡ.



Thương xót giúp đỡ, không nhất thiết phải chu cấp tiền bạc. thể chỉ bày những điều chưa biết, dạy dỗ những điều chưa làm được, răn nhắc những điều không nên làm, thậm chí thể giúp người vượt qua hoạn nạn, giải trừ những việc rối rắm, hoặc người làm những sự oan uổng, những việc như thế cũng đều xót thương giúp đỡ.
Trưng dẫn sự tích
GIÚP MẸ GÓA CON CÔI VỀ TẬN QUÊ NHÀ1

Đời Bắc Tống, khi Phạm Văn Chánh2 đang làm tri phủ Việt châu, thuộc tỉnh Chiết Giang, người tên Tôn Trung chết trong lúc đang làm việc cho nha môn. Nhà ấy nghèo túng, con còn thơ ấu, thật khó khăn trong việc đưa về quê cũ. Phạm Văn Chánh liền bỏ tiền ra thuê thuyền, lại phái một viên chức đi theo đưa linh cữu về tận quê nhà. Trước khi thuyền đi, ông lại làm một bài thơ trao cho viên chức đi theo ấy dặn rằng: “Khi qua




  1. Trích từ sách Ngôn hành lục - 言行錄. (Chú giải của soạn giả)

  2. Phạm Văn Chánh: Phạm Trọng Yêm, thụy Văn Chánh.

các quan ải trên sông, cứ đưa bài thơ này cho họ xem là được.” Nội dung bài thơ ấy như sau:

十口相依泛巨川,

來時暖熱去淒然; 關津不用詢名氏, 此是孤兒寡婦船。



Thập khẩu tương y phiếm cự xuyên, Lai thời noãn nhiệt, khứ thê nhiên. Quan tân bất dụng tuân danh thị, Thử thị cô nhi quả phụ thuyền.
Dịch nghĩa:

Mười người cùng nương tựa lẫn nhau, nổi trôi trên dòng sông lớn.

Ngày đi sao ấm áp,

ngày về thật lạnh lẽo thê lương.

Quan ải các vị không cần phải hỏi tên họ người trên thuyền,

Đây là thuyền của bà mẹ góa với đứa con mồ côi.
Dịch thơ:

Nước lớn thuyền trôi, người nương nhau. Ngày đi ấm áp, về thương đau.

Quan ải cần chi tra xét nữa, Đây thuyền mẹ góa với con côi!
Nhờ đó người trong nhà ấy đều được an toàn về đến quê hương.

Lời bàn

Mẹ góa con côi xưa nay vẫn thường bị người ta xem thường, khinh dễ. Giúp yếu trừ bạo, tất cả đều là dựa vào lòng nhân ái.


VÌ CHỦ NUÔI CON MỒ CÔI1

Vào đời Minh, người tên Tung, vợ làm nuôi cho nhà họ Cung. Vợ ông chết, đứa trẻ con nhà họ Cung tên Cung Tích Tước vừa lên 5 tuổi lại mất cha. Gia nhân trong nhà họ Cung khi ấy ý muốn giết Tích Tước để chiếm đoạt gia sản chia nhau. Lý Tung biết chuyện, đang đêm liền cõng Cung Tích Tước đi trốn. Chạy ra đến cửa thành vẫn còn đang đóng còn quá sớm, Lý Tung quỳ xuống kêu khóc. Viên quan giữ cửa thành thương xót, mở cửa cho ra. Tung chạy suốt 5 ngày đêm trong tuyết lạnh, đến được nhà người cậu của Tích Tước là Trầm Triệu.



Trầm Triệu thấy cả vợ chồng Tung đều ơn nuôi dưỡng, hết sức bảo vệ cháu mình nên cùng cảm động, đối đãi với Tung như người nhà. Những người giúp việc cho nhà họ Trầm đều giao cho Tung cai quản, sai khiến, lại chẳng bao giờ để cho ông phải dùng những món cơm thừa canh cặn như hạng tôi tớ. Nhưng Lý Tung trước sau vẫn giữ đúng bổn phận người giúp việc.

Về sau, Cung Tích Tước thi đỗ tiến sĩ, không một lúc nào dám quên việc báo đáp ân đức của Tung, nhưng Tung vẫn ngày ngày mặc áo ngắn, nỗ lực làm việc cực nhọc, không khác với lúc gia cảnh còn bần hàn. Sau khi Tung qua đời, Cung Tích Tước lời dặn lại con cháu mình phải đời đời nối nhau thờ phụng cúng tế vợ chồng Tung, không được bỏ phế.



Lời bàn

Như muốn báo đáp ơn sâu của Tung, nên làm nhiều việc phước đức hồi hướng cầu siêu thoát cho ông, ắt ông sẽ



1 Trích từ sách Ý hành lục - 懿行錄. (Chú giải của soạn giả)

thực sự được lợi ích. Bằng như nói rằng chỉ lo việc cúng tế, thì việc ông được thọ hưởng sự cúng tế ấy hay không, rốt cuộc cũng không nói chắc được. Tuy nhiên, cái biết của người thế tục thì bất quá cũng chỉ đến như thế thôi. như đứa trẻ còn quá nhỏ, trong cơn giận dữ hết sức muốn biểu lộ cũng chỉ biết la hét khóc lóc thôi. Ngoài việc la hét khóc lóc ra, đứa trẻ ấy nào có biết làm gì khác hơn?


CƯỠNG BỨC NGƯỜI CHỊU QUẢ BÁO TỨC THỜI1

Đời nhà Minh, vào năm cuối niên hiệu Sùng Trinh,2 vùng Ngô Giang thuộc tỉnh Giang người tên Trương Bách, mất sớm, để lại người vợ họ Trần nhan sắc xinh đẹp, tuổi còn trẻ, quyết thủ tiết thờ chồng.

Người anh của Bách Trương Tùng mưu tính việc đem bán em dâu họ Trần này về làm vợ lẽ cho một tên hào phú đồng hương tên Từ Hồng. Tùng biết Trần thị không thuận theo ý mình, bèn lập kế bắt sống mang lên thuyền giao cho Từ Hồng. Trần thị kêu la to tiếng, Từ Hồng sợ không dám xúc phạm.

Người cha của Trần thị Trần Tuấn liền viết cáo trạng tố cáo lên quan huyện. Quan huyện Chương Nhật đang nghỉ trên gác, không thèm dậy. Trần Tuấn tiếp tục viết cáo trạng, lần này dâng lên quan Trực Chỉ3 Lộ Chấn Phi. Từ Hồng liền mang tiền hối lộ cho viên chức phụ trách vụ việc. Tên này liền dối trá báo lên quan Trực Chỉ đã xem xét sự việc rồi, thấy không đúng như trong cáo trạng trình bày. Hắn ta lại vu vạ cho Trần thị là nhục mạ chồng, xử theo tội ấy bắt giam vào ngục.

Trần thị oan ức nuốt lệ, tuyệt thực suốt 3 ngày. Vừa may gặp



  1. Trích từ sách Công quá cách - 功過格. (Chú giải của soạn giả)

  2. Tức là năm 1644, đời Minh Tư Tông.

  3. Trực Chỉ (直指): một chức quan từ đời nhà Hán, được triều đình giao cho việc tuần sát các địa

phương, thẩm tra xử lý các vụ việc sai phạm.

lúc một viên chức họ vừa mới đến, nghe biết oan tình, liền đưa Trần thị đến gặp quan Trực Chỉ Lộ Chấn Phi. Trần thị khóc lóc trình bày sự việc oan khuất của mình, vừa kể xong liền tự vẫn ngay tại đó, chết không nhắm mắt. Lộ Chấn Phi từ án đường bước xuống, đến trước thi thể Trần thị chấp tay cung kính thi lễ, hứa sẽ làm vụ việc này. Khi ấy, đôi mắt Trần thị mới từ từ nhắm lại.

Ngay trong hôm đó, Lộ Chấn Phi viết một bản tấu sớ gửi lên triều đình, báo mọi việc. Triều đình lập tức ban lệnh xử tử Trương Tùng Từ Hồng. Các đồng phạm liên quan đều tùy theo tội nặng nhẹ trừng phạt. Quan huyện Chương Nhật Sí lập tức bị cách chức, trên đường đi thuyền về quận phủ bàn giao, bỗng nghe trong thuyền vang rền những âm thanh của ma quỷ, qua hôm sau thì chết. Viên chức trước đây nhận hối lộ của Từ Hồng vu tội cho Trần thị, bỗng nhiên mắc bệnh rồi cấm khẩu, từ đó suốt đời không nói năng gì được nữa.

Lời bàn

Câu chuyện này về sau người đưa vào nội dung của một bài vãn ca,1 người người đều cảm động, cho rằng việc báo ứng quả là chỉ ngay trước mắt thôi.






Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   47   48   49   50   51   52   53   54   ...   130


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương