Nguyên tác



tải về 32.39 Mb.
trang16/130
Chuyển đổi dữ liệu24.11.2019
Kích32.39 Mb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   130

CHƯA TỪNG BẠO NGƯỢC VỚI DÂN, TÀN KHỐC VỚI THUỘC CẤP




Giảng rộng

Từ câu này cho đến trước câu “thấu tận lòng trời”, đều là những lời do Đế Quân tự kể ra về công hạnh của ngài trong 17 đời qua, để làm căn cứ cho những lời răn dạy bên dưới.

Sáu câu tiếp theo nghĩa là, đã tự mình làm được rồi mới khuyên người khác nên làm theo như thế. Riêng một câu “chưa từng bạo ngược với dân, tàn khốc với thuộc cấp” nghĩa là: Nếu mình chưa tự làm được, thì không do đâu người khác thể bắt chước làm theo.



Kẻ làm quan được dân chúng xưng tụng quan phụ mẫu, xem như cha mẹ của dân, nếu đối xử bạo ngược với dân, đó bất nhân. Những quan viên thuộc cấp đều lo việc phụng sự, giúp việc cho ta, cũng không khác nào phụng sự nhà vua hay quan trên, nếu đối xử tàn khốc với họ, đó bất nghĩa.

Nói về sự bạo ngược, không nhất thiết phải hình luật khắt khe, chế định quá nghiêm ngặt, thể những việc như khi thu thuế tiền, thuế ruộng của dân lại thúc bách, ép buộc bất hợp lý; hoặc tùy ý tăng thêm danh mục để thu về thừa; hoặc gặp khi thiên tai hạn hán mất mùa không kịp thời báo lên để miễn giảm cho dân; hoặc dân điều oan ức, thỉnh cầu lại che giấu, ém nhẹm không trình lên trên; hoặc phân xử án kiện, quyết đoán việc ngục không thận trọng lắng nghe dân trần tình đã vội kết án; hoặc xử sai lầm liên lụy đến quá nhiều người tội; hoặc sự việc nhỏ nhặt cường điệu, phóng đại lên thành sự việc lớn lao, quan trọng; hoặc thay kết thúc đúng kỳ hạn, lại kéo dài dây dưa nhiều ngày sau. Hết thảy những việc như thế, xét theo lời dạy của Đế Quân đều thể xem bạo ngược với dân.

Nói về sự tàn khốc, không nhất thiết phải mặc sức dùng roi vọt hình trượng đánh đập, hành hạ, thể những việc như nhân lỗi nhỏ nhặt trách phạt; hoặc nhân sự sai lầm, nhầm lẫn không cố ý khiển trách; hoặc do tâm tình mừng giận chi phối đối xử khác biệt chẳng công bình; hoặc tin theo những lời sàm nịnh sai sự thật tùy ý thưởng đây phạt kia, bất công với thuộc cấp; hoặc khi đi xa dùng quá nhiều người theo hầu hạ, phục dịch; hoặc sai sử người khác không quan tâm đến chuyện đói rét thiếu thốn của họ. Hết thảy những việc như thế, xét theo lời dạy của Đế Quân đều thể xem tàn khốc với thuộc cấp.



Than ôi! Khi đang nắm quyền hành chức tước không biết sử dụng như phương tiện để làm lợi cho dân, thì khác vào được kho báu lại quay về với hai tay trắng! Trong mười bảy đời đã qua, Đế Quân thật chưa từng bạo ngược với dân, khốc hại với thuộc cấp!
Trưng dẫn sự tích
KẺ BẠO NGƯỢC, NGƯỜI TÀN KHỐC ĐỀU CÓ THỂ ĐỔI TÍNH

Đế Quân kể rằng: Huyện Ngưu Tỳ quận Thục1 quan huyện lệnh Công Tôn Trọng, tuy quan thanh liêm nhưng đối đãi với người không sự khoan thứ. Những thuộc hạ giúp việc chút lỗi nhỏ đều bị ông tùy ý dùng hình phạt roi vọt. Ông đến nhậm chức huyện qua một năm thì thuộc hạ hết thảy đều bị đánh, không ai còn giữ được da thịt lành lặn, những thuộc cấp của ông đều hết sức oán hận.



Quan huyện lệnh của huyện Thủy Lại Ân, tánh tình tham lam keo kiệt, thường nhận của hối lộ, chuyện ăn uống hằng ngày đều bòn rút từ của dân, lại để mặc cho thuộc cấp tùy tiện đàn áp

1 Đời nhà Tần thống nhất thiên hạ, bỏ nước Thục định lại Thục quận, chia ra nhiều huyện.

bức bách, dân chúng hết sức khổ sở.

Ta thương những thuộc hạ và dân chúng ở hai huyện này rơi vào cảnh khốn khổ, liền hóa làm quan Quận thừa Trương Tôn Nghĩa, giả cách đi kinh các huyện trong quận, xem xét dân tình, phong tục các nơi, nhân đó vạch tội quan huyện Trọng tàn khốc với thuộc hạ, quan huyện Lại Ân bạo ngược với dân chúng. Hai vị quan đều khấu đầu van lạy xin tha tội. Ta dùng lời răn nhắc cảnh tỉnh, khuyến khích hai người cải ác tùng thiện, xong thu hình biến mất.

Về sau hai vị quan huyện mới biết rằng Quận thừa không hề có việc đi kinh đến các huyện lần ấy, nên cả hai đều cho đó thần minh hiện hình. thế, Trọng sau đổi tính thành khoan dung tha thứ, còn Lại Ân trở thành vị quan thanh liêm.



Lời bàn

Đế Quân đã căm giận những kẻ bạo ngược, tàn khốc như thế, thì phẩm hạnh của ngài đối với dân chúng thuộc cấp như thế nào thể suy ra biết được. Đọc sách quan thận hình điều (居官慎刑條) của tiên sinh Tưởng Tân Điền, thể nói rằng mỗi chữ mỗi câu đều lời khuyên răn thẳng thắn, như thuốc giải độc. Người làm quan nên cho khắc bài ấy lên tường vách trong nha môn, sớm tối thường chú tâm đọc lại, từ đó thể luôn biết tự nhắc nhở mình giữ theo đạo từ hòa trung chính, tạo công đức vô lượng.






Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   130


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương