Nguyên tác


TRỜI GIÚP ĐẠO NHO HƯNG KHỞI



tải về 32.39 Mb.
trang10/130
Chuyển đổi dữ liệu24.11.2019
Kích32.39 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   130

TRỜI GIÚP ĐẠO NHO HƯNG KHỞI

Đế Quân kể rằng: Ta dạo chơi trong chốn nhân gian, đến vùng Hội Kê, Sơn Âm,2 nhìn thấy một người ẩn,3 khoảng ngoài năm mươi tuổi, đang thắp hương khấn trời cầu sinh con nối dõi. Khi ấy giữa mùa xuân, nhằm lúc giữa đêm, tinh sáng rực, sao Trương Túc chiếu sáng trên cao, người ẩn này tình cờ lại mang họ Trương, nên ta hạ sinh vào nhà ấy.



Nơi thôn xóm ta hạ sinh, dân chúng thường cắt tóc xăm mình, vốn theo tập tục thời chưa khai hóa. Ta đến tuổi mười lăm, trong lòng hết sức không vui, liền tìm đội, dép mang, tự mình học làm theo lễ nghĩa văn minh.4 Người trong làng thấy ta như vậy


  1. Các bài sau đây đều được trích từ sách Văn Xương Hóa Thư. (Chú giải của soạn giả) Phần lớn các chú

giải trong bản Việt dịch này đều do người dịch biên soạn, những chú giải nào do soạn giả (tiên sinh An Sỹ) đặt trong nguyên bản sẽ được chúng tôi ghi để người đọc tiện phân biệt.

  1. Nay vùng Chiết Giang, Thiệu Hưng.

  2. Tức sau thân phụ Đế Quân. (Chú giải của soạn giả)

  3. áo của nhà Nho bắt đầu do đây có. (Chú giải của soạn giả)

đều cho khác lạ, nhưng lâu dần rồi thì số người học làm theo giống như ta ngày càng nhiều hơn, mười phần đến bảy, tám.

Ngày kia, một cụ già đến xin gặp cha ta, miệng tụng đọc nhiều lời giáo huấn của Đường Ngu,1 lại nói rằng: “Trong nước hiện nay vị sứ giả truyền những văn chương này.” Ta thích lắm, theo cụ ấy học, chỉ nghe đọc qua liền ghi nhớ không hề bỏ sót. Từ đó, lại nhiều người nguyện theo cầu học, nên ta trở thành bậc thầy.

Lời bàn

Đức Khổng tử ra đời, ấy mẹ ngài từng cầu đảo tại Ni Sơn; Đế Quân ra đời, ấy cha ngài đã khấn nguyện với trời cao. Bậc thánh nhân ra đời, thảy đều khác hẳn kẻ tầm thường. Đức Khổng tử khua vang gỗ2 vào thời triều Chu suy yếu, nhưng hiển bày những lời sâu xa vi diệu đến tận muôn đời; Đế Quân phô bày văn chương đạo lễ nghĩa lúc triều Chu đang hưng thịnh, ngấm ngầm ảnh hưởng đến chuyện thiện ác tốt xấu của ngàn năm sau. Đó chẳng phải sự khác biệt trong phương tiện giáo hóa nhưng cuối cùng vẫn đưa đến một mục đích chung là làm cho thiên hạ được tốt đẹp hơn đó sao?


CAN VUA GIỮ TRÒN ĐẠO NGHĨA

Đế Quân kể rằng: Vào đời Chu Thành Vương, ta mang tên họ Trương Thiện Huân. Thành Vương dùng ta làm quan can gián. Bấy giờ tuy đang thời hưng thịnh, nhưng lo nghĩ cho dân cho nước nên ta chưa từng biếng trễ. Lúc Thành Vương còn nhỏ tuổi, Chu Công thay quyền xử việc nước, về sau Thành Vương thường lộ ý bất mãn. Ta sợ những kẻ thân cận Thành Vương thừa gièm pha Chu Công, nên thường đem những lẽ tinh tế trong đạo quân thần, họa phúc trước sau răn nhắc,




  1. Tức thiên Cố mệnh do Chu Thành Vương trước tác, nằm trong phần Chu thư của Kinh Thư.

  2. Chỉ việc đức Khổng tử tích cực truyền dạy đạo nhân nghĩa, lại đi khắp thiên hạ cảnh tỉnh thiên hạ lúc

ấy đang loạn lạc. Ngày xưa dùng tiếng gỗ đánh lên như một cách để gợi sự chú ý của nhiều người.

nhưng các biểu thư can gián ấy phần nhiều đều đốt cả, nên không ai nhìn thấy. thế, lúc Chu Công đi chinh phạt phương đông, tuy các nước chư hầu lắm điều tiếng thị phi khiến ông không vui, nhưng cuối cùng rồi tình nghĩa vua tôi vẫn được gìn giữ vẹn toàn. Ta cũng có chút công lao trong việc ấy.



Lời bàn

Họ Trương vốn hậu duệ của Hoàng Đế. Đế Quân giáng sinh đời Chu Thành Vương vào năm Ất Tỵ, từ đó về sau nhiều lần chuyển thế vẫn thường giữ họ Trương. Người đời truyền rằng ngày 3 tháng 2 ngày đản sinh của ngài, đó căn cứ chỉ một lần tái sinh của ngài vào đời Tấn Đế, niên hiệu Thái Khang năm thứ 8.1 Nếu xét rằng từ xưa đến nay Đế Quân đã nhiều lần tái sinh, hẳn từ đầu năm cho đến cuối năm, liệu có ngày nào không phải ngày sinh của ngài?


THƯƠNG YÊU GIÚP ĐỠ THÂN TỘC

Đế Quân kể rằng: Ta Kinh đô nhà Chu2 mười năm, xa quê hương đã lâu. Một hôm, đọc bài thơ “Chim cú”3 của Chu Công, trong lòng xúc động, liền nhân đó xin cáo lão về quê. Về đến quê hương rồi, thấy người trong gia tộc hương thôn đa số nghèo khó, liền xây dựng điền trang lấy thu nhập để giúp đỡ, gọi nghĩa điền. Từ đó thường cứu giúp những người khốn khó, trị liệu cho người tật bệnh, trai gái đến tuổi trưởng thành thì giúp việc dựng vợ gả chồng, trẻ em thông minh năng khiếu thì nuôi dưỡng cho học hành.

Nhiều người nghe biết việc làm tốt đẹp như vậy, rủ nhau làm theo. Từ đó việc xây dựng các nghĩa điền ngày càng phát triển khắp nơi.


  1. Tức năm 287 theo Tây lịch.

  2. Tức Cảo Kinh (鎬京) thời Chu Vương, nay vùng Tây An thuộc tỉnh Thiểm Tây.

  3. Tức bài Si hiêu (鴟鴞) được chép lại trong Kinh Thi, mượn lời một con chim muốn bảo vệ tổ chim gọi

nói với chim cú, bảo đừng phá tổ của nó, để với tấm lòng tác giả yêu mến quê hương mình.

Lời bàn

Thuở ấy, Đế Quân dùng y thuật trị bệnh cứu người, còn việc xây dựng quản các điền trang để lấy thu nhập giúp người, thảy đều do con ngài đảm trách.


BUỔI ĐẦU HỌC PHẬT

Đế Quân kể rằng: Khi ta còn làm quan triều đình, từng nghe người từ phương xa đến nói rằng: “Ở một nước về phía tây,1 bậc đại thánh nhân2 không giới hạn lời nói người khác tự được giáo hóa, không trói buộc trong việc làm tự nhiên thấu triệt chân lý; lấy từ bi làm chủ trương, lấy phương tiện làm cửa vào, lấy việc giữ gìn giới luật làm đạo thường, lấy tịch diệt làm niềm vui, xem chuyện sống chết chỉ như sáng tối thay đổi, ngày qua đêm lại, xem ân oán thân thù đều bình đẳng như nhau, chỉ như sự nhận biết trong giấc mộng, dứt sạch không còn những tình cảm thế tục như buồn, lo, mừng, giận, luyến ái... Thấu biết cõi đời giả tạm nên chỉ cầu chứng quả sanh.”

Ta được nghe rồi, lòng rất ngưỡng mộ bậc thánh nhân ấy. Đến khi ta từ quan về quê, giữa đường bỗng gặp một vị ẩn sĩ, vừa đi vừa hát nơi chốn đông người qua lại. Trong lời ca, ta nghe nhiều điều sâu xa uyên áo thầm khế hợp, liền lập tức dừng xe, đến bái lễ người ấy xin được chỉ dạy. Vị ẩn ngước mặt nhìn trời rồi truyền tâm ấn, dạy nghĩa chân chánh cho ta, lại nói rằng: “Đây giáo pháp của bậc thánh nhân phương tây, dạy người đạt đến cảnh giới vắng lặng tịch diệt. Nếu ông luôn nhớ nghĩ tu tập theo thì thể vượt thoát sinh tử, đạt đến cảnh giới của Phật Lượng Thọ. Như đã đạt đến bến bờ giải thoát, ắt thể trọn thành Chánh giác. Bằng như nửa đường thối thất, cũng có thể vào được cảnh giới của thần tiên.”


  1. Chỉ nước Ấn Độ, xưa cũng thường gọi Tây Thiên Trúc.

  2. Chỉ đức Phật Thích-ca Mâu-ni. (Chú giải của soạn giả)



Ta thọ nhận giáo pháp ấy rồi, từ đó về sau duyên trần dứt sạch, trăm mối lo phiền đều nguội lạnh. Một hôm, vừa đúng kỳ trung thu, ta cho mời thân quyến bằng hữu cùng đến, lưu lại một bài tụng rồi ra đi.


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   130


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©tieuluan.info 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương